Bergmálið - 26.06.1899, Blaðsíða 3

67
in, sém ekki hepnast í fyrsta sinn,
er æskumanninum hvöt til rð reyna
aftur, en sem er óbætanlegur ósigur
fyrir þann eldri. Sjálfstraust eða
sjálfsöryggi, hvað sém þú vilt kalla
það, er mikils virði og fagur kostur.
Auður æskumannsins er ekki fólg-
inn í peningum eða stöðu í mann-
félaginu, sem hann kann að taka að
arfi. í>að er ágætt að hafa gott lát-
æði og kurteisa liáttsomi, en ekki er
alt innifalið í því. En sannur vilja-
kraftur, er sá rétti auður æskumanus-
ins, hánn er kjarninn í öllu. Sá
maður, sem hefir daufan og óstælt-
an viljakraft, kemst aldrei langt áleið-
is. Viljinn til að gera eitthvað gott,
nær fyr eða síðar síuu háleita tak-
jr.arki, hann verður að þroskast, nær-
ast og styrkjast. Listgáfa og góðir
hæfileikar, eru sannar guðs gjafir, sem
engin ætti að stæra sig af; en að reyna
með kappi, á heiðarlegan hátt, að
framkvæma skyidur sínar, slíkt sýnir
hinn sanna viljakraft, sem æskumað-
urinn hefir rétt til, að vera ögn stát-
inn af.
Fullþroskaður viljakraftur, sam-
fara áhuga sem gengur í þá átt, að
vinna að því sem er gagnlegt og
þarflegt í mannfélaginu, er sá auður,
sem æskumaðurinn þarf, og sem er
skylda han» að afla sér, heldur fyr en
seinna.
Hvernig- medlioiKÍla
sknli manninn.
(Ritað af hesti.)
Þegar einhver rnað ir getur ekki
lengur staðið ú fótunuin, amiaðhvort
< f þreytu eða sjukdómi, en hnigur
niðui', þá taktu spítukubb; viðarlurk,
tunnustap, eða hvað sem næst verður
fyrir hendi, og lemdu hann duglega
um höfuðið og síðurnar með barefiinu.
Ef þetta kemur honum ekki til að
standa á fætur, þá spaikaðu moð fót-
uuum í kviðinn á honum. Ef brúk-
uð er þessi aðferð við manninn, er
enginn efi á, að það hrífur, eiuungis
að gefast okki upp. Þetta er aðferð-
in, sem mennirnir nota við hesta og
önnur viunudýr, þegaf þau yfiikomin
annaðhvort af þreytu eða illii með-
ferð kasta sér niður til að hvíla sig.
Ef manninum finst byrði síu vera
ait of þung, og getur ekki haldið
áfram með hana, reyndu þá að ná
þér í viðarlurk eða heykvísl og berðu
lianu áfram, fyrir alla muni haltu
áfrarn að lemja hauu, slíkt veitir hon-
um viljakraft, og allar líkur til, að
hann sýni ekki frekari mótspyrnu.
En í hamingjuhænum léttu ekki
byrðina á honum; í slíku væri alt of
mikil heilhrigð skynsemi innifalin
og mannúðleg breytni, og á því
mundir þú fá að kenna í næsta sinn,
ef byrðin væri of þung fyrir hann.
Ef maðurinn vill ekki drekka þeg-
ar þú híður honum vatn, þáer að hjóða
honum ekki vatn næsta dag, til þess
að ,,kenna“ honum að drekka þegar
þér þóknast að bjóða honum það.
Ef hlassið er of þungt, sem hann
á að diaga, þá þvingaðu hann til að
ganga hi-aðara. Láttu hann vinna
hart; láttu hann byrja snemma á
morgnana en hætta seint á kvöldin,
svo mun hann mæta árdegis dauð-
daga sínum; en þetta er það, sem við
hestarnir verðurn að gera. Ef þú
hefir ekki svipu við hendina, þá nota
göngustafinn þinn eða hvað sem þú
nærð í.
Þú skalt biuda höfuðið á mannin-
um aftur á bak, í óeðlilegar stellingar,
svo hann horfði beint á sólina; þá
lítur hann ,,flot“ út, og hindrar hann
frá að hnjóta. Hengdu áklæði yfir
hrygginn á honum, en láttu fæturn-
ar og hrjóstið vera hert. Ef það er
ekki þér þægilegt, að gefa manninum,
sem starfar fyrir þig, mat um mið-
daginn, þá láttu hann vera án hans;
ef þú einungis „kant“ að nota keyr-
ið vel, þávinnur hann vel fyrir þig,
vitaskuld verður honum örðugra að
starfa, en það gerir nú lítinn mismun.
Láttu manninn brúka þrÖDgva skó,
sern fara honum illa, þvingaðn hann
til að nota þá, þótt fæturnir eyði-
leggist. Það kostar peninga að
skifta um skó, ekki mikla, en svolitla
upphæð, en hvað er að taka tillit til
helti eða þjáninga, ef þú getur spar-
að þér svo sem einn dollar um árið,
með því að nota sömu ekóna.
Að þessar frumreglur séu réttar,
dreg ég engan efa á, því ég lærði
þær af húsbóuda mímun þegar ég
var lttill foli. Hann var vanur að
meðhöndla alla hesta sína þannig, og
ef þnð er rétt af manninum að fara
á þeuna liátt með skepuur sínar, þá
er það líka rétt af hestinum að breyta
eins við manninn, þegar hann hefir
yfir honuin að ráða. (t>ýtt.^
* *
*
Grein þossi ætti að vera góð hug-
vekja t-il allra þeini-a, sem nota ó
mannúðlega aðferð við vinnudýr síu.
Þótt hér sé það hesturinn, sem látinn
er hafa orðið, þá mundi margur uxinn
geta tekið undir með honum, og sagt
sömu söguna. I’itstj.
Hvers vegna eru
konur taugaveikar.
----o-----
Hin algengu taugaveiklunar-tilfelli,
sem ásækja svo kvenfólkið, hafa
valdið læknirum mikillar umhugsun-
ar, og hafa þeir reynt að finna orsakir
þeirra.
Það er alkunnugt, að ýms líífæra-
laus frumefni, framleiða á mismun-
andi hátt taugaveikindi, sem koma í
ljós hjá giftum konum. Yið ná-
kvæmar rannsóknir hefir það kornið
í ljós, að álún, er þráfaldlega orsök-
in til taugaveiklunar, því einkenni
þau, sem komá fram við verkun þess
á taugakerfið, eftir að það hefir kom-
ist inn í blóðið, eru í hæsta máta
merkileg. Lífeðlisfræðilegar tílraun-
ir, sem Orfila, og prófessorarnir Hans
Mager, Paul Sein og fleiri, hafa gert
á dýrum sýna, að verkun álúnsins á
t-augakerfið, kemur ekki fram, fyr en
mörgum dögum seinna, eftir að það
hefir komist inn í blóðið. Þá fer að
koma í ljós lystarleysi og ýmis kon-
ar óregla á meltingarfærunum, og að
síðustu alger veiklun á öllu tauga-
kerfinu. Allir hinir frægustu lækn-
irar álíta nú, að taugaveiklun og hin-
ar ýmsu tauga-þjáuingav, sem ásækja
karlinenn jafnt sem kvenfótk, komi
af því, að taugakerfið dragi til sín
álún
Það er eðlilegt þótt læknirum
gangi erfitt, að finna orsakirnar til
þess, hvernig álúussalt-ið komist inn
í blóðið, þar sem það er þó fyrirhoðið
að nota það við brauðgerðii'. En tilfell-
ið er, að álún er í laumi brúkað í
brauð, það gerir brauðið svo hvítt að
útliti, og er oft ineir eða minna af
því í ódýru ,,Baking Powdei“. A
þaiin heimilum, sem milcið er brúk-
að af „Baking Powder“, ætti að hafa
aila varúð við, að kaupa ekki aðrav
tegundir, en sem eru búnar til af
hreinum vínsteini. „Baking Powder“,
sem álún er í, er vanalega ódýrt.
(British medical news.)
Nokkur eintök af
,,Dagsbrúnu 1 og 2. ár,
eru til sölu hjá
G. M. Thompson,
Islenzkar bæknr
til s'ölu hjá
G, rvi. Thompson.
Biblíusögur Herslebs i bandí 0 55
Bókasafn alþýðu, árg. 0 80
Björk ljóðmælarit eftir S. Símonsson 0 1,5
Búkolla og Skák G. Friðjónsson 015
Dönsk-íslenzk orðabók eftir J. J. 2 18
Draumaráðningar G M................ 0 10
Eðlislýsing jarðarinnar............ 0 25
Eðlisfræði........................ 0 25
Efnafræði.......................... 0 25
Eimreiðin 1. ár. (endurpi entuð 0 60
-----do--- II ár. þrjú hefti.....I 20
-----do--- III. ár .............. t 20
-----do——IV. ár.....................1 20
Elenóra skáldsaga eftir G. E..... 0 25
Ensk-íslenzk orðabók eftir G. Z...1 75
Grettisljóð, M- J...................0 70
Goðafræði Gr og Bómverja............0 75
Iljálpaðu þér sjálfur, í bandi......0 55
Heljarslóðarorusta eftir B. Gr....0 JO
Hvers vegna? Vegna þessi............2 t)U
ísland, Þ. G., vikublað, árg........1 40
Islands saga, Þork. Bjarnason.....0 Öí)
Islendinyasöyur:
1-2. Islendingabók og Landnáma 0
3. Saga Harðar og Hóímverja 0 15
4. „ Egils Skallagrímssona t Ö 50
5. ,, Hænsa Þóris 0 10
6. Kornmáks saga ••0 20
7.Vatnsdæla saga "0 20
8' Saga Gunnl. ormstungu 0 10
9. „ Hrafnkels Freysgoða.. "0 10
10. Níáls saga 0 70
11. Laxdæla saga J
12. Eyrbyggja sag J "'O 30
13. Eljótsdæla saga
lB Ljósvetninga saga •••0 25
l5. Saga Hávarðar ísfirðings 0 15
16. Reykdæla sag 0 20
1 7. Þórskfirðinga sag 0 15
1 8. Finnboga saga 0 20
l‘L Víga-Glúms sag 0 20
20 SvarBæla saga 0,20
21 Vallaljóts „ „ 0,10
22 Vápufirðinga sag 0,10
23 Flóamanna „ „ 0.15
24 Bjarnar saga Hítdælarkappa 0,20
Jökulrós, skáldsaga eftir G. H. 0 20
ICvöldvökur I. og IJ. partur 0 75
Kvenuafræðarinn eftir Elír. Briem 1 00
Landfræðissaga íslands I. 1 20
T .. . >> .. „ H- 080
J/joðmæli Gr. Thoms., í bandi 1 50
——do------ iát.gr. Thorst. í bandi 1 40
i----do--- Gísla Thor., í bandi 0 60
|----do-— H. G. Sigurgeirsson 0 40
I Lærdómskver H. H. í bándi 0 30
i Mannkynssögu-ágrip P. M. 1 10
■ Mentunarástandið íslandi 0 20
i Njóla, ef'tir Björn Gunnlaugsson 0 20
| Nokkur fjórrodduð sálmalög 0.50
: Saga Festusar og Ermenu 0 05
„ Villifers frækna .0 25
,, Kára Kárasonar 0 20
„ Göngubrólfs ..... 010
„ Sigurðar þögla ......... 0 30
„ Halfdánar ,Barkars .......... 0 10
,, Asbjarnar Ágjarna ........... 0 20
Stafrofskver, G. M. Th. 0 15
Steiiiafræði, Ben. Grönd. o 80
Sunnanfari, árgangurinn ] 00
„ VII. ár, I. liefti 0 40
Svava, I. árgangur í hefti 0 50
,, II. ár. (12 hefti) ..... i 00
Sveitalífið fyrirlestur ........... o 10
Sögusafn Isaf. I. II. III. ........ 100
Sönglög eftir H. Iielgason 1. hefti 0,40
Sögur og kvæði [E. BeneJiktsson] 0,60
Syndaflóðið fyrirlestur ........... 0 10
Tjaldbúðin, rit eftir séra H. Péturss. 0 25
Trúin á guð 8 fyrirlestrar 0 35
Urvalsrit Sig. Breiðtjörðs 1 75
Valið, eftir S. Snæland ...........0,50
Verkfall kvenna 0 25
Vinabros; eftir Svein Símonarson 0 20
Þjóðsögur’ 01. Davíðsson, í bandi 0 55
Þáttur Eyjólfs ok Péturs,
fjárdrápsmilið í Huu þingi 0 25
Þát-tur beinamálsins 0 10