Fram - 22.02.1919, Qupperneq 2

30
FRAM
kemur út 52 sinnum á ári.
Verð 4 kr. Gjalddagi 1. júní.
Útgefandi: Hiutafélag.
Ritstjórar:
Fridb. Níe/sson
og
Hannes Jónasson.
Afgreiðslu- og innheimtumað-
ur Friðb. Níelsson.
Siglufjarðarprentsmiðja 1919.
Norðrasagan Ásíin sigrar
fæst í prentsmiðjunni.
ugu ríki. Ef ekki er tekið fljótt í
taumana getur það orðið um seinan.
Hinir rússnesku Bolschevikkar í
sambandi við þá þýsku, geta unn-
ið sigur. Sá sigur yrði auðvitað að
eins um stundarsakir, en þó nægur
til þess, að veita heimsmenningunni
dauðalag.
Verkamannafélagið
á Akureyri hélt skemtisamkomu
8 þ. m. Var þar fluttur fyrirlestur,
sungið, leikið, dansað, teflt og spilað.
Fyrirlesturinn flutti Steinþór Quð-
mundsson skólastj. barnaskólans og
var fyrirsögn hans »Veðrabrigði.«
Aðalefni hans var um mismunandi
þunga í loftslagi niannfélagsins, sem
væri valdandi storma er æddu yfir,
þar íil jafnvægi kæmist á. Fyrirlest-
urinn hneigðist mjög í jafnaðar-
menskuáttina en þó öfgalaust og
með allri sanngirni. Sagði fyrirles-
arinn kost og löst á hinum ýmsu
stéttum mannfélagsins, og fann að
göllunum. Fyrirlesturinn var vel flutt-
ur og vel saminn, er vonandi að
hann verði prentaður, því hann á
erindi til allra, og gæti þá vel verið
að lesendur hans vektust til nánari
athugunar á brestum alira stétta og
bótum á þeim.
Kvartettinn >Bragi« söng nokkur
Iög, og fór það vel úr hendi, þó
brá því fyrir að lögin voru ekki
vel æfð.
Tvö smástykki voru leikin, efnis-
lítil, en hægt að hlæja að þeim.
Verkamannafélagið á Akureyri er
afar fjölment, og samhald og sam-
vinna innan þess hin besta. Pað er
orðið öflugt vald í bænum sem ræð-
ur miklu, svo miklu, að sumum
hrýs hugur við og eru farnir strax
að kvíða þeim tíma er það hefir
náð algjörðum yfirráðum. f*eir, sem
lengi hafa verið í meiri hluta, kunna
illa við að verða ofurliði bornir, en
svo getur alstaðar farið að stormur
skelli á, geta þá eins þau tré fallið
í skóginum sem lengi hafa staðið,
ekki síst ef þau eru farin að feiskjast.
Jafnaðarrnenskuhreyfing sú er nú
fer um landið fær altaf meira og
meira fylgi. En því mætti skjóta að
foringjum hennar, að ekki cr heilla-
vænlegt að rífa niður það gamla
meðan ekki er fyrirsjáanlegt að hægt
sé að byggja upp betra.
Þó er það til, sem verður að
eyðileggja strax vegna þess, að það
er orðið spilt og getur sýkt út frá
sér.
Höll Rússakeisara.
Eftir próf. dr. C. Haltermann.
Hin nýa höll Rússakeisara var
fullsmíðuð 1911. Sem stendurdvel-
ur þar engi maður, en vörð heldur
þar eftirlitsmaður, sem hefir verið í
þjónustu keisarans í 20 ár. Meðan
Bolzhevikkar voru i Livadia sætti
hann illri meðferð og fékk lítinn
mat og ekkert kaup.
Eg skoðaði öll herbergin í höll-
inni. Hvar sem maður kemur þar,
furðar mann á því hve öllu er hag-
aniega fyrir komið og á nýtísku-
bragnum sem á öllu er. Par eru
engin gömul húsgögn, eins og í
flestum þjóðhöfðingjahöllum. Alt er
nýtt, smíðað af rússneskum smíða-
meistara.
Af herbergjum á neðsta gólfi er
móítökusalurinn tilkomu mestur. Eru
þar skrautleg húsgögn, klædd rauðu
flosklæði, stórt flygel og stórt skrif-
borð. Eftir því sem mér var sagt,
kostuðu húsgögnin í þessu herbergi
einu 5 miljónir rúbla.
Næst er matsalur og eru sæti
fyrir 30 menn þar við borðið. Fyr-
ir miðju borði voru tveir stólar
nokkru hærri heldur en hinir, með
háu baki og kórónu yfir. Par höfðu
keisarahjónin setið.
Uppi á lofti er lítil matstofa. Er
þar óvandað borð og sjö stólar. Par
mataðist keisara-fjölskyldan þegar
eigi voru gestir hjá þeim og var
þá engin viðhöfn ger. Öll húsgögn-
in í því herbergi eru mjög íburðar-
laus og eigi tilkomu meiri heldur
en húsgögn á heimilum margra al-
þýðumarma. A borðinu var grár
vaxdúkur. Á virkum dögum var
eigi annar dúkur nolaður, en um
helgar var breiddur hvítur dúkur á
borðið. Petta herbergi, sem stakk
svo mjög í stúf við hin önnur ó-
hemju skrautlegu herbergi í höll-
inni, átti að vera nokkurskonar tákn
þess, að manni gæti liðið vel án
viðhafnar og skarts. Og aldrei lá
heldur eins vel á keisaranum eins
og þegar hann sat að snæðingi í
þessu herbergi, ásamt konu sinni
og börnum. Var þar oft svo glatt
á hjalla að heyra mátti hláturinn í
keisaranum alla leið út í garð.
Rétt hjá þessu herbergi var skrif-
stofa keisarans og þar er hið stærsta
skrifborð sem eg hefi séð á æfi
minni. F’að er margra metra langt
og myndað í hálfhring. Er í því
mesti fjöldi skúffa og hólfa. Til
vinstri handar við skrifborðið er
gluggi með þykku gleri í rúðunum.
Er þaðan dýrðleg sjón yfir Svarta-
hafið.
Næsta herbergi er svefnherbergi
keisarahjónanna. Er það hátt undir
loft, bjart og hvítmálað. Húsgögnin
þar eru klædd hvítum dúki með
rauðum rósum. Hjónin sváfu saman
í stóru rúmi — að enskum sið.
Úr svefnherberginu ergengiðinn
í einkaherbergi drotningar og í bað-
herberginu stendur enn þá sjúkra-
stóll hennar. Hún þjáist af hjartveiki
og lét oft aka sér í þessum stóli
um höllina. í baðherberginu er og
sérstakt baðker fyrir sjúklinga.
Næst koma svefnherbergi keisara-
dætranna. Eftirlitsmaðurinn sagði
mér að þær Olga og Tatjana hefðu
sofið saman í öðru herbergitiu en
hinar tvær systurnar í hinu. í hverri
viku voru þær iátnar skifta um rúm,
svo að engin deila risi út af því
hver hefði best rúmið.
í herbergi keisarasonar lágu enn
þá tvær einkennishúfur úr landher
og flota og þær hafði keisarinn vana-
lega notað. Á lestrarpúlti ríkiserfingj-
ans lá ennþá tímaskráin um kenslu-
stundir hans. Var honum kent dag-
lega kl. 10—11 og 5—6 og helsta
námsgreinin var franska. Eftir því
sem gæslumaður sagði mér, er rík-
iserfinginn víst mjög heilsutæpur, en
hann hefir ekki blæðingaveiki eins
og oft hefir verið sagt. Annar fótur
'nans er bóginn og þess vegna haltr-
ar hann.
Rétt hjá herbergi hans er her-
bergi leikbróður hans, sem er verka-
mannssonur og besti vinur ríkiserf-
ingjans.
í höllinni er gömul kapella, klædd
rauðu flosklæði. Á klæðinu eru göt
sem þeir Alexander annar og Alex-
ander þriðji hafa slitið, því að þeir
höfðu þann sið að hallast upp að
veggnum meðan á guðsþjónustu
stóð. Af þessum götum má sjá það
hvílíkir beijakar þessir tveir drotnar
hafa verið. Nikulás keisari vildi eigi
að götin yrðu bætt. Þetta átti að
vera sílifandi minnirig um föður
hans og afa. F*að er eftirtektarvert,
að í kapellunni er að eins stóll,
handa keisaranum, en enginn handa
keisarafrúnni. Hún kom sem sé
mjög sjaldan þangað, en í hliðar-
kapellu, sem þar er, lá hún oft á
bæn tímunum saman ásamt syni
sínum. Og að siðustu þótti guð-
rækni hennar bera vott um það, að
hún væri eigi með öllum mjalla.
Keisarinn var mjög kirkjurækinn
maður. í svefnherbergi þeirra hjóna
er fult af helgimyndum, og þegar
keisarinn var á ferðalagi, haíði hann
margar helgimyndir í ferðaskrínu
sinni. Rasputin fór oft með keisara-
fjölskyldunni til Livadia. En hann
hafði aldrei aðsetur í höllinni, held-
ur í Yalta, og þaðan kom hann svo
fundaferðir.
Kærustu gestir keisarafjölskyld-
unnar voru prinsinn af Hessen,
bróðir keisarafrúarinnar, kona hans
og börn þeirra. I3eim voru ætluð
sérstök herbergi í höllinni, og börn
þeirra áttu þar sérstakt leikherbergi.
Nikulás keisari hafði mikinn á-
huga fyrir vínyrkju, og maður verð
ur þess einnig fljótt var, þegar til
Livadia kemur. Eru þar stórir akr-
ar með vínviði, er bera gul, blá og
rauð vínber af bestu tegund og
framúrskarandi vel hirt. I Kákasus
og víða annarstaðar í ríki sínu átti
keisarinn einnig stóra vínakra. í
Massandra, hinum megin við Yalta,
eru vínkjallarar hans. Eru þar stór
en lág steinhús, en kjallararnir eru
20 metra djúpir. Peir eru 7, og
mætast allir í einum og sama gangi.
Nr. 8
Innilega þökkum við öllum þeini,
er á einn eða annan hátt, auðsýndu
okkur hluttekningu við fráfall og
jarðaiför Páls Björnssonar.
Faðir og systkini.
Vínin eru þar geymd bæði í tunn-
um og eins á flöskum. Efast eg
um, að nokkurstaðar í heimi sé
eins mikið og fjölskrúðugt vínaval
eins og þar. Eg fékk að bragða á
nokkrum vínanna. Pau voru öll á-
gæt, en höfðu þann ókost, eins og
öll vín í Krím, að þau eru bæði of
áfeng og sæt, og geta ekki jafnast
við hin fínu Rínar-, Mosel- og Bor-
deux-vín. Ein tegund Borgundar-
víns var þó svo góð, að maður hefði
getað ætlað að hún væri frönsk. —
Meðan íriður var lét keisarinn selja
vín sín mjög ódýrt. Hann 'vildi að
eins fá kostnaðinn við framleiðslu
þeirra borgaðan, en eigi meira. Vín
keisarans gat maður fengið í öllum
stærri borgum í Rússlandi, því að
þau áttu að sýna Rússum það, að
góð vín væri hægt að framleiða þar
í landi. Og eigi skorti heldur á það
að mælt væri með þeim og þau
auglýst.
Erl. símfregnir
Rvík í gær.
Undirstöðuskilmálar frá
bandamönnum, um flotaPjéð-
verja, eru þessi: Pjóðverjar
láti af hendi fyrir fult og alt
8 orustusk/p, 8 beitiskip, 42
tundurspilla, 50 tundurbáta
og alla kafbáta sína; hafi ó-
nýtt innan hálfs mánaðar kaf-
bátastöðvar og hafnir; Kielar-
höfn sé afhent; hjálparbeiti-
skip afvopnuð ogsíðan skoð-
uð; Kaupskip tekin upp í
skaðabótakröfur; Helgolands-
vígin ónýtt undir umsjón
bandamanna.
Um framtíð eyjanna er óá-
kveðið enn þá.
Wiífred Laurier forsætis-
ráðherra Kanada andaöist /7.
þ. m.
Enska stjórnin hefir kvatt
vinnuveitendurog verkamenn
á fund í Westminster, 27. þ.m.
Viðskiftaráðið breska hefir
leyft viðskifti við Tyrkland,
Bulgaríu og Svartahafshafn-
ir Rússa.
Fréttir.
Vopnfirðingar hafa keypt verslun
Orum & Wulfs þar á staðnum með
Ióðum, húsuin og öllu tilheyrandi
og stofnað kaupfélag, er tekur til
starfa á næsta vori. Framkvæmda-
stjóri þess er ráðinn Marteinrt Bjarna-
son gjaldkeri á Eskifirði.
Klukkunni var flýtt um einn tíma
20. þ. m. að tilhlutun stjórnarráðsins.
Snjór er nú töluverður á Suðurl.