Tíminn - 10.06.1931, Blaðsíða 1

Tíminn - 10.06.1931, Blaðsíða 1
C í m a n s er í €a>f jaraótú 6 a. (Dpin baqleqa fl. 9—6 Sími '2353 (Sjalbferi oo, afo,rci&slumaf>ur Címans et Sannoeig £orsí eins&óttir, £œrjarcjötu 6 a. ReYÍjaoif. XV. árg. Reykjavík, 10. júní 1931. Aukablað 7. r Héðinn og Olafur Thórs Einkennilegasti atburður í stjórnmálasögu verkamanna- hreyfingarinnar er það, þegar hinn1 ruddalegasti og illgjarnasti andstæðingur verkamanna á Is- landi, ólafur Thors, lagði hönd sína i hönd Héðins Valdimarsson- ar á svölum þinghússhis 14. apríl og lýsti því yf ir að þeir tilheyrðu núi einum flokki. Þessi faðmlög Héðins og Ólafs hafa mótað alla undangengna kosningabaráttu. Á fundum bæði í Reykjavík og út um land hafa frambjóðendur verkamanna verið eins og „varalögregla" íhaldsins. Héðinn hefir skipað Árna Á- gústssyni, Sigurði Grímssyni, Laufeyju systur sinni, Steinþóri og Arnf inni, að ráðast á Fram- sóknarmenn með íhaldinu til að efna loforð Héðins. Verkamanna- flokkurinn var með þessu kom- inn undir stjórn Kveldúlfs, ekki eingöngu á sjónum, þar sem verkamenn á skipum Kveldúlfs sveitast blóðinu' til að skapa Ólafi gjaldeyri til að lifa fyrir 50 þúsi kr. á ári. Þrælkun sú, sem verkamanna- flokkurinn hefir lent í, kemur ljósast fram í orðum Laufeyjar Valdimarsdóttur á fundum í Skagafirði. Hún sagði alveg hreinskilnislega, að sér hefði verið sagt að: fara norður í Skagafjörð, til að styðja íhaldið. Hún sagði að sér hefði þótt þetta skrítið, því að hún hefði verið á móti íhaldinu frá því hún mundi fyrst eftir sér. En sér hefðu ver- ið gefnar skýringar á þessu, að þetta væri nauðsynlegt, og svo hefði hún gert það sem henni var sagt. Verkamenn þessa bæjar hafa sömu sögu að segja og Laufey Valdimarsdóttir. Þeim er sagt að vinna með íhaldinu og því til hagsbóta. En fram að þessu hafa þeir aldrei reynt annað en svik og pretti af íhaldinu. Þeir vita að íhaldið vill níðast á hinum vinnandi stéttum, nota þær eins og dráttarhest fyrir óhófsvagni spiltra iðjuleysingja. Verkamannastétt landsins hefir ekki tekið skipuninni um að vinna fyrir íhaldið, jafnvel og hin blíðlynda ungfrú, sem send var til að koma Krossanes-Magn- úsi * og skjaldsveini hans inn á þing. Verkamönnum stendur stuggur af þessari endurminn- ingu frá þinghússsvölunum. Þeim skilst að verkamannastéttinni geti aldrei staðið nema ógæfa af því, að þingfulltrúar þeirra sverjist í fóstbræðralag við þá menn, sem seint og snemma hafa gengið á móti málstað verka- manna, bæði í atvinnulífinu, í stjórn bæjarmálefna og á Al- þingi. En þetta er því miður ekki bara vondur draumur. Þetta er veruleiki. Héðinn hefir lent í bandalagi við mesta andstæðing verkamanna í því firma, sem sýn- ir verkamönnum augljósast hvaða munur er á smælingjanum á eyrinni og Kveldúlfshluthafa, sem eyðir 50 þús. kr. á íári. Verkamenn í Reykjavík vita um þennan ólánsatburð á þing- hússsvölunum. Þeir horfðu í hundraðatali á Héðinn, þegar hann var að ganga undir jarðar- men Kveldúlfs á þeim stað, sem verkamenn höfðu sett hann, fyrst og fremst til að verja lítil- magnann fyrir ódrengskap og á- gengni „burgeisanna" í Rvík. Og verkamenn sáu meira. 1 heila viku voru þingfulltrúar þeirra eins og afturgöngur í Al- þingishúsinu, með íhaldsmönnum. Socialistar voru þar á daglegum 'fundum með erfðaféndum sínum. Héðinn og samherjar hans komu oft á dagút á hinar frægu þing- hússsvalir með Jóni Þorlákssyni, Jakob Möller og Magnúsi Jóns- syni, til að flytja, hinum „sam- einuðu", þ. e. burgeisunum og öreigunum, kveðjur og tilkynn- ¦ingar. Þessi andstygð náði hámarki sínu, þegar Mbl. fór að tala um Jón Baldvinsson eins og væri hann einn' af þess eigin hluthöf- um. Um einn af þessum merki- legu fundum sagði Mbl.: Þá gekk bankastjóri Jón Baldvinsson fram á svalir Alþingishússins og mælti á þessa leið! Aldrei fyr hafði Mbi. talað um J. B. í sama virðulega velvildar- tóninum eins og um Tofte og Claessen. Áður vai* Jón Baldvins- son bara umkomulaus prentari, sem hafði æst verkalýðinn upp á móti hinum góðu borgurum. Um kosningar bættu íhaldsmenn því jafnan' við þar til nú, að Jón Baldvinsson héfði svælt undir sig alla hlutina í Alþýðubrauðgerð- inni og væri í einu burgeis og meiriháttar svikari við verkalýð- inn. En Mbl. vissi um hinn nýja sáttmála á þinghússsvölunum. Jón Baldvinsson var kominn í „undirherdeild" hjá Kveldúlfi. Hann-varð aðfá virðulegt umtal í Mbl: Hann varð að nefnast með fullum titlum alveg eins og þegar Mbl. raðar sínum gömlu og þrautreyndu liðsmönnum. En öli þessi fyrirhöfn varð á- rangurslítil. Verkamenn vildu ekki 'trúa á þessa paradis, þar sem hin hungruðu íhaidsljón væru að bróðurlegum hátíðaleik- um innan um hin saklausu lömb Alþýðuflokksins. Verkamannafylkingin hefir tek- ið bandalaginu með fylstu tor- tryggni. Verkamenn láta ekki leiða sig út í neinar æsingar eða ósóma með úrhraki bæjarins. Niður við höfn og í verkamanna- skýlinu ui'ðu bandamenn Kveld- úlfs fyrir mörgum vonbrigðum. Hvað eftir annað sögðu verka- menn leiðtógunum, að þeir gætu ekki treyst þeim fyr en þeir hefðu fullkomlega hreinsað af sér smánarblettinn að vera bandamenn eða undirtyllur í- haldsins. Leiðtogar socialista reyndu að kalla saman fundi og tala við lið sitt. En fundarsóknin varð slæm. Úr hinum mörgu og stóru félög- um komu ekki nema 30—40 á tyo af þessum fundum. Og að því er virðist hafa ekki verið haldnir fleiri fundr. Út um land gekk lítið betur. Ólafur Thors heimtaði að boðinn væi-i, fram maður í Vík fyrir verkamenn, til ¦ að hjálpa Gísla Sveinssyni. En verkamenn þar eystra skoða sýslumanninn sem eindreginn fjandmann sinn og enginn vildi hjálpa honum. I Borgarnesi gekk* Héðinn hús úr húsi meðal verkamanna, til að fá kandidat þar úr þorpinu til að safna svo sem 12-—45 atkvæð- um, eingöngu í því skyni, að Torfi Hjartarson, einn hinn ófé- legasti maður meðal hinna mörgu ófélegu í Heimdalli, gæti komist inn í þingið. En enginn verkamaður í Borgarnesi vildi hjálpa íhaldnu. Á Hvammstanga vildi enginn bjóða sig fram, en þar tókst að fá 13 meðmælendur með Sigurði Grímssyni, en sumir þeirra ætla ekki að kjósa hann. Takist herbragð þetta verður einum íhaldsmanni fleira á þingi til að gera verkamönnum skaða, Á Blönduósi reyndi Héðinn við verkamenn á sama hátt, en þar vildi engiim hjálpa Þórarni. Bað Héðinn ;þá verkamenn að skila auðu, en umtal er um að sumir verkamenn þar hafi í kyrþey fengið beina skipun um að kjósa Þórarinn. Á . Sauðárkróki hafði allur þorri verkamanna ákveðið að fylgja Brynleifi og . Stein- gi'ími, því að þeir hata og fyrir- líta íhaldið á Sauðárkróki og' hafa ekkert reynt af því nema illt. . Og ekki þykir þeim sem Krossanes-Magnús ¦ og Jón á Reynistað -eigi skilið mikið þakk- læti. Hinsvegar ,muna verkamenn Steingrími á Hólum það, þegar margir íhaldsmenn, á Sauðár- króki réðustmeð' hörku á verka- menn þar á fundiv. Gekk þá Steingrímur á Hólum;.íram fyrir skjöldu og bjargaði málstað þeiiTa. Þykjast verkamenn þess- fullvissir, að- Steingrímur myndi á þingi alls ólíkur íhaldsmönn- um og þessvegna vilja þeir nú kjósa hann.. Er talið að Laufey og Steinþór muni. ekki fá nema nokkra kommúnista sér til fylg- is, því að verkamenn segja: við viljum ekki Magnús og ekki-í- haldið. Einna lakast gekk þó þessi starfsemi Héðins fyrir Ólaf Thors í Barðastrandarsýslu. Verkamenn þar höfðu ákveðið að vera með til að fella Hákon. Og á Patreksfirði var Bergur sýslu- maðm í hinu mesta uppáhaldi hjá verkamönnum fyrir drengi- lega framkomu í öllum opinber- um málum í: bænum og sýslunni. En íhaldinu var mikið í mun að bjarga Uákoni. Og samningur Héðins við Ólaf var harður og bindandi. Það varð áð bjarga Hákoni, sem hafði viljað koma upp her tili að berja á verka- mönnum, en fella Berg, sem hafði sýnt smælingjunum dreng- skap og umhyggju í hvívetna. Stjórn sócialista sendi Árna Ágústsson vestur til að bjarga Hákoni. En verkamenn tóku hon- um fálega. Síðar urðu allmiklar deilm- milli hans og leiðtoga verkamanna á Patreksfirði. Árni bar fyrir sig skipun Héðins. En verkamenn sögðu: Við viljum ekki Hákon og íhaldið! Héðinn brá þá við og flaug vestur til að reyna að vinna Hákoni gagn. En það mistókst með öllu. Og Héð- inn varð að eyða degi þeim sem hann hafði til umráða á Patreks- firði í sjálfbjargarstarfsemi, að hindra það að verkamannafélag- ið gengi úr Alþýðusambandinu. Eins og Héðinn stofnaði. til við þessar kosningar var einsýnt að íhaldið hefði komist í iirein- an meirihluta ef Framsóknar- menn hefðu ekki borið vit fyrir óvitum alþýðunnar. Ef Framsókn hefði stillt upp möimum í Hafn- arfirði, ísafirði og Seyðisfirði, var meir en líklegt að íhaldð hefði unnið öll þessi þingsæti. Auk þess er það eingöngu að kenna Héðni Valdimarssyni að Sigurjón Ólafsson og Erlingur Friðjónsson falla nú. Báðir þessir menn náðu þingsetu 1927 fyrir suðning Framsóknannanna í Reykjavík og á Akureyri. Ef Alþýðuflokkurinn hefði látið vera að setja upp kandidata, þar sem socialistar hafa ekki nema lítið fylgi, en geta með sérstöku fram- boði hjálpað íhaldinu, myndi hafa komið til mála að styðja ErHng og Sigurjón aftur. Á hinn bóginn var það með öllu óhugsandi, eins og nú var komið málið, og það því fremur sem Framsóknar- flokkurinn var farinn að hafa miklar líkur til að koma að manni í Reykjavík. En af þessu sést hvílíkt hermdarverk . fyrir , verkamenn var unnið á þinghússsvölunum, þegar Héðinn innlimaðist sem sérstök „vinnumáladeild" í Kveldúlfi. Það er því um að kenna, að Sigurjón og Erlingur falla nú. Það er eingöngu fyrir samskonar framsýni eins og „verkamannastéttin" sýnir, að þeir Stefán Jóhann, Vilmundur og Haraldur eru ekki' hættu í sínum kjördæmum, af þvi Fram- sóknai*menn. stilltu í hóf, þó að stjórn Alþýðuflokksins hefði ekki unnið til þess að bún væri skorin niður úr þeirri hengingai'ól, sem hún sjálf hafði brugðið um háls flokknum. Niðurstaða málsins er þá þessi: Héðinn hefir verið vélaður inn í faðmlög við Kveldúlf. Hann lagði spilin þannig á borðið, að ef hann hefði ráðið, hlaut íhaldið að verða í meirahluta og að öllum líkind- um ekki nema tveir socialistar á þingi. En Framsókn hefir borið vit fyrir Héðni og ekki boðið fram menn í þrem kjördæmum, þar sem alþýðumenn vinna nú, en myndu hafa tapað í þriggja flokka kosningu. En á hinn bóginn hafa verka- menn og sjómenn bæði í Reykja- ' vík eg og nálega allsstaðar út um land sýnt hina sömu fyrirhyggju og Framsókn. Verkamenn hafa neitað að verða ginningarfífl Héð- ins. Þeir segja eins og á Patreks- firði: Við viljum ekki Hákon og íhaldið! Vegna þess, að verkamenn fylgja ekki „sprellukörlum" Héð- ins í smákauptúnunum úti um land, er nú fullvíst,- að íhaldið tapar leik í mörgum þeim kjör- dæmum, sem það ætti að vinna samkvæmt samningum Ólafs og Héðins. Það er þessvegna afstýrt þeirri hættu, að íhaldið verði í meirahluta. En ein hætta er enn, sem hægt er að afstýra. Magnús docent þarf að falla og það getur ekki orðið með öðru móti en þvi, að Helgi Briem komist að. Sigurjón er vonlaus af tvennum ástæðum. Hann vantar nú fylgi Framsókn- ar, sem hann hafði fyrir 4 árum, og á hinn bóginn hefir bandalag Ólafs og Héðins komið inn -í verkamenn svo mikilU óbeit á „leiðtogunum" eins og þeir eru nú, að þeir vilja ekki að þessu sinni kjósa lista, þar sem Héðinn er efstur. En af þessu leiðir það, að Héðinn má þakka fyrir ef hann kemst einn að í þetta sinn. Margir verkameim segja, að í þetta sinn ætli þeir að kjósa með Framsókn, fyrst og fremst til að venja leiðtoga flokksins af að flatmaga fyrir íhaldinu og í öðru lagi til þess að fella Magnús docent og það verður ekki unnt neinum nema Helga Briem. r ¦ [.n. Eins 'fíg kunnugt er hefir sam- göngutækjum og þar með af- skiptum þjóðanna hverri af ann- ari fleygt fram með mjög hröð- um skrefum síðasta mannsaldur- inn. Hefir þetta valdið því, að hjóðirnar hafa fundið til þess, að mikið væri undir því komið að reglur þær, er farið væri eftir í millilandaviðskiptunum væru í sem beztu samræmi. Vísindamenn menntaþjóðanna í lögfræði vinna þessvegna ósleitilega að því að samræma löggjöf þjóðanna til þess að árekstur verði ekki í við- skiptalífinu vegna mismunandi reglna. — Láta vísaindamennirn- ir sér þessvegna ekki nægja að leggja stund á lögvísindi sinnar ¦þjóðar heldur skýra lög síns lands alltaf með hliðsjón af lögum ann- ara þjóða. Þjóðabandalaginu hefir og skilist, að.hér er stórt verk- svið fyrir það tál að efla og þroska viðskiptalífið. 1 ráði er t. d. aðisemja einn allsherjarvíxil- rétt f yrir allan heiminn og f jöldi samþýkkta (Konvention) eru gerðir milli stærstu ríkja heims- ins til að mynda fastar reglur, er millilandaviðskiptunum viðkemur. Á Norðurlöndum er þessari samvinnu svo langt komið, að saminn hefur verið fjöldi laga, er hafa meginþýðingu í löggjöfinni, af nefndum, er skipaðar hafa ver- ið mönnum frá öllum þessum löndum og löggjafarþingin síðan staðfest þau. Má þar hafa sem dæmi lög um verzlunarviðskipti, hjúskaparlög, afstöðu foreldra til barna, siglingalög o. fl. o. fl. Ekki verða með tölum talin þau þægindi, sem af þessu hljótast, til þroska lögfræðinni. Ef t. d. mjög vandasamt mál kemur fyrir í einu landi og fyrir hendi er úr- skurður á samskonar atriði í öðru landi með líkri löggjöf verður meðferð málsins miklu léttari fyrir dómstólana. Fræðimennirnir gera sér af þessari ástæðu mikið far úm í bókum sínum að upp- lýsa, hvernig farið er með það efni, er þeir rita um í öðrum löndum. Hlýtur mönnum að skilj- ast, að oss Islendingum muni vera það mikil hagsbót að hafa vora löggjöf skylda löggjöf frænd- þjóða vorra, er hafa á að skipa fjölda vísindamanna og fjölda dómstóla, er skipaðir eru aftur af æfðum dómurum. Þeir, sem hér hafa fengizt við ritstörf í lögfræði, hafa auðvitað gætt þessa. iSkal hér sýnt með einu dæmi, hvernig Einar prófessor Arnórs- son hefir hagað sér í þessu efni, er hann hefir ritað um lögfræði. Árið 1925 gaf hann út litla bók Kyrrsetning og lögbann. 50 bls. Bókinni skiptir hann í 16 greinar. Hverja grein byrjar hann með því að telja upp alla þá höfunda, flesta danska, er hann hefir soðið greinina upp úr. Sýnishorn af þessu skal hér gefið með því að

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.