Tíminn - 22.07.1936, Blaðsíða 1

Tíminn - 22.07.1936, Blaðsíða 1
»8 tnu&eimta á Canaaoeg 10. <8iwl 2353 - Péatj>6í|06I blatiÆ í tm e t I. }éní ÍXtaaagut/nu fooíar 7 ít. XX. ár. Reykjavík, 22. júlí 1936. 30. blað. Tiðarfarið i vor og afkoma landbúnaðarins Eftír Sjteíngrím Steinþórsson, búnaðarmálastj. Ritstjóri Tímans hefir beðið mig að skrifa nokkur orð um tíðarfarið í vor með tilliti til landbúnaðarins og skýra um leið frá því hvernig útlitið sé með uppskeruhorfur og hey- skapinn í sumar. Við þessu vil ég verða, en vil þó taka fram, að hér verður ekki gefin nein skýrsla um þetta efni, heldur aðeins drepið á örfá atriði. Síðasti vetur. Norðan og austanlands var tíðarfarið mjög erfitt síðastliðinn vetur. Voru snjóalög mjög mikil um allt. Norðausturland. Þetta var því tilfinnanlegra, þar sem síð- ustu sumur tvö höfðu verið slæm um veðráttu í þessum landshlutum, og heybirgðir manna í þessum héruðum því f remur litlar, og það sem verra var, að þær voru meira og minna skemmdar, að nokkru leyti vegna hraknings áður en heyin voru hirt, en að nokkru leyti vegna skemmda í hlöðum og heystæðum, vegna hinna óvanalegu rigninga á þessum svæðum s. 1. haust og vetur. Óslitin harðindi héldust allt til sumarmála, allt úr Skaga- firði norður og austur um land þar til sunnantil á Austfjörð- um. Annarsstaðar á landinu var snjóþungi lítill, og víðast hvar sunnanlands var svo að segja snjólaust allan veturinn. Stað- viðri voru þar mikil og frosta- lög meiri en verið hafa um mörg ár. Hin þrálátu frost og staðviðri um miðjan vetur, gerðu hinsvegar að verkum, að jörð fraus mikið í hinum snjó- léttari héruðum landsins, og mun klaki víða hafa náð 90— 100 cm. í jörð niður. Fyrrihluta aprílmánaðar héldust harðindin enn, norðan og austan lands. Var þá útlit að verða mjög ískyggilegt. Heybirgðir víðast á þrotum. Búið að kosta miklu til fóðurbætiskaupa. Var þá ekki annað sjáanlegt um marg- ar sveitir en fellir væri fram- undan, ef ekki brigði skjótt til bata. Ríkisstjórnin og Búnaðarfél. Islands hjálpuðu mjög til þess að útvega fóður fyrir bændur á harðindasvæðunum og létti það að nokkru þá hörðu bar- áttu, sem bændur þar urðu að heyja. Batinn. Með sumarmálum skipti um veðurfar. Brá þá til sunnanáttar og hlýviðris norð- an og austanlands. Á harðinda- svæðinu öllu gerði þá hið ákjós- anlegasta veðurfar, sem hægt var að óska eftir. Var vorið úr því allt til júníloka hið bezta. Sunnanlands var vorið allmikið kaldara. Að vísu gréri jörð þar fljótt og kom snemma sauð- gróður, en úr því fór gróðri mjög hægt fram um langan tíma og varð víða að hafa kýr óvenju lengi á gjöf. Skepnuhöld í vor. Um land allt hafa skepnuhöld orðið betri í vor en verið hefir mörg und- anfarin ár. Hinn hagstæði bati norðanlands gerði að verkum að sauðburður gekk víðasthvar hið bezta. Yfirleitt. hafði fénað- ur bænda á harðindasvæðinu gengið vel undan. Sjást þar miklar framfarir frá því sem áður tíðkaðist, því fyrir nokkru síðan mundi í slíku árferði, þar sem saman fór illt sumar og harður vetur, hafa orðið stór- fellir. í snjóléttari héruðum lands- ins, sunnan og vestan, voru skepnuhöld yfirleitt einnig mjög góð. Hefir nú borið minna minna á ormaveiki og lungnadrepi í sauðfé um allt land en undanfarið. Er það einkum þakkað almennri notk- un ormalyfja Dungals og fleiri meðala. Undantekning frá þessu er þó hinn stórfeldi fjár- dauði, sem hefir átt «ér stað á nokkrum bæjum í Borgarfirði s. 1. ár. Sýki þessi hefir þó ekki útbreiðst mjög mikið ennþái Grasspretta. Eins og oft hef- ir sýnt sig áður, stendur sprett- an ekki einungis í sambandi við tíðarfarið um vortímann, held- ur hefir það einnig mikið að segja, hvernig snjóalög hafa verið og hvernig jörðin er und- irbúin frá vetrinum. 1 snjóa- héruðunum kom jörðin svo að segja þíð undan fannfergjunni, þegar brá til batans í vor. Jörð- in þornaði því fljótt og vel og gréri snemma. Á nokkrum stöð- um hefir dálítið borið á kali í túnum í þessum sveitum, en ó- víða svo verulegu nemi. Spretta er því yfirleitt góð norðan- og austanlands, og sumstaðar ágæt. Sunnanlands átti gróður- inn erfiðara uppdráttar. Jörðin var frosin og köld fram eftir öllu vori, og veðráttan fremur köld og þur fram yfir 20 júní. í' sumum sveitum þar sem þur- lendast er, mun vera allveruleg- ur grasbrestur á túnum. Hins- yegar mun Flóaáveitan vera með bezta móti. Síðustu dag- ana í júní gerði allmiklar úr- komur sunnanlands og gréri þá fljótt, svo að nú má telja, að spretta sé þar orðin sæmileg, þó allmikið misjöfn, sumstaðar góð, en annarsstaðar í lakara lagi. Sláttarbyrjun. Áður fyr var heyskapur ekki almennt hafinn fyr en undir eða um miðjan júlí. Stórfelldan skaða hafa ís- lenzkir bændur gert sér með því að byrja heyskapinn of seint. Þetta hefir allmikið breytzt til batnaðar hin síðustu árin. Bændaskólar tilrauna- stöðvar og ýmsir bændur hafa sýnt og sannað að snemmslegna grasið, sem hirðist vel, hefir margfalt fóðurgildi á við síð- slegið hrakningshey. Eftír því sem sáðslétturæktun hefir út- breiðst, og notkun tilbúins áburðar og þvags hefir aukizt, hafa menn orðið að byrja slátt fyr en áður var, vegna þess að sprettan var örari, allmiklu er þó áfátt í þessum efnum enn- þá. Tíðarfarið ræður þó vitan- lega ávalt mestu um sláttar- byrjun. Að því er virðist, hefir sláttur hafizt fyrst í Múlasýsl- um í ár. Nokkrir bændur byrj- uðu að slá frá 20.—24. júní. Þá voru ágætir þurkar þar. þeir sem fyrst byrjuðu, náðu því sem búið var að slá til mán- aðamóta. En fyrstu dagana í júlí brá til norðaustanáttar, og hefir nú um hálfsmánaðartíma verið þurklaust að kalla í Múla- sýslum og Þingeyjarsýslum. Eru því allmikil hey farin að safnast fyrir hjá bændum nú, og horfir til vandræða ef ekki kemur þurkur fljótlega. Litlar úrkomur hafa verið það sem af er slætti í þessum héruðum, en þurkleysur. Gras mun lítið skemmt ennþá, en þolir ekki að bggja lengi úr þessu. Eyfirðingar, Skagfirðingar og Húnvetningar hófu almennt heyskap fyrstu vikuna af júlí, en þó allmargir bændur fyrir mánaðamótin, einkum í Eyja- firði. Tíðarfar hefir verið mjög hagstætt það, sem af er slætti í þessum sýslum, og má telja að allt hey hafi verið hirt þar inn eftir hendinni ennþá. Vestfirðingar munu hafa byrjað heyskap heldur seinna en Norðlendingar, en hafa að þessu haft beztu heyskapartíð. Sunnlendingar munu ekki al- mennt hafa byrjað heyskap fyr en 7.—12. júlí og sumstaðar enn seinna. Allmargir einstakl- ingar hafa að vísu byrjað fyr en þetta, en almennt ekkí. Hey- skapartíð hefir verið hin bezta enn sem komið er. Garðrækt. Með löggjöf frá síðasta þingi um Grænmetis- verzlun ríkisins, svo og ýmis- konar leiðbeiningum í ræðu og riti, hafa bændur og aðrir ver- ið mjög til þess hvattir að auka garðrækt nú í ár, svo að vér yrðum meir sjálfbjarga í þeim efnum en verið hefir. Engar skýrslur eru til um það, hversu mikið hefir verið sett niður af kartöflum í vor og sáð af öðrum garðjurtum. En samkvæmt fregnum víðs- vegar um land er áreiðanlegt að garðrækt hefir verið aukin til stórra muna nú í vor. Aðal- lega mun það vera kartöflu- rækt, sem aukin hefir verið, en þó einnig ræktun fleiri garð- jurta. Enn er of snemmt að scgja nokkuð um uppskeruhorf- ur í haust. Kartöflur voru al- mennt settar seint sunnanlands, vegna þess hve jörð var þar lengi rök og köld. En yfirleitt virðist útlitið nú mjög sæmilegt um land allt. Ekki hefir heyrzt um kar- töflusjúkdóma. En það er eink- um tvennt, sem kartöflufram- leiðendur hafa að óttast, að úr þessu geti eyðilagt uppskeru þeirra, það er að sýki komi upp í görðum þeirra, eða nætur- frost eyðileggi uppskeruna í ágústmánuði eða fyrrihluta september. Ályktunarorð. Þegar horf t er um öxl yfir þá rúma 6 mánuði, sem af eru þessu ári, má segja að bændur megi almennt vel við una hvernig úr hefir ræzt um tíðarfar, skepnuhöld og uppskeruhorfur. Þrátt fyrir mikil harðindi um stórt svæði á landinu s. 1. vetur verða, skepnuhöld með bezta móti. Grasspretta er sum- staðar góð, og yfirleitt sæmt leg, þótt þar sé allmikill munur Frh. á 4. síðu. A víðavangi Jón á bak við Svein! Jóni í Dal hefir orðið tals- vert. felmt við ádrepu þá, er hann fékk fró Jóni Árnasyni í síðasta blaði Tímans. Reynir Jón í Dal nú að afsaka sig á ýmsan hátt og segir, að grein sú í „Framsókn", sem J. Á. aðallega minntist á, hafi ekki verið eftir sig, heldur eftir Svein á Egilsstöðum, og beri því að hirta hann fyrir það, sem rangfært er og ósatt í greininni! Grein þessi var raun- ar . óundirrrituð í blaðinu, og því vitanlega eingöngu á ábyrgð ritstjórans, Jóns í Dal. En sé Jóni það áhugamál að kenna Sveini ósómann og Sveinn vill viðgangast, er vit- anlega ekkert við því að segja.' En margur mun það mæla, að alllangt sé Jón í Dal kominn aftur fyrir fylkingarbrjóst, þegar hann er farinn að skríða á bak við Svein á Egilsstöðum! Hvað segja Húnvetningar? 1 svari sínu til J. Á. segir Jón í Dal, að „kjötflutningur af öðrum verðlagssvæðum til Reykjavíkur" sé „neyðarúr- ræði meðan nóg kjöt er til hjá Síáturfélagi Suðurlands". Af þessu geta Húnvetningar séð, að Jón er svo sem ekki hættur að rægja ríkisstjórnina á Suð- urlandi fyrir þessa fáu dilka- skrokka, sem fluttir hafa ver- ið úr Húnavatnssýslu til Reykjavíkur s. 1. tvö haust. „Þingbragurinn". 18. maí skrifar Sigurður Kristjánsson í „trúnaðarbréfi" fyrir hönd miðstjórnar Sjálf- stæðisflokksins: „Þingbragur var hinn leiðasti. Sannaðist enn, að þetta er bara skrípa- mynd aí löggjafarþingi, sem við sitjum". En við . hvað á maðurinn? Á hann við það að í þriðja hvert sinn er setja átti þing- fund, varð að bíða allt upp í 15 mín. til þess að sjálfstæðis- hetjurnar væru komnar. 1 því sambandi má minna á Pétur Halldórsson, sem aldrei var mættur á réttum tíma, og oft mætti ekki þó hann ætti að tala, Jón Ólafsson, sem ekki sýndi sig nema einstaka sinn- um, Ólaf Thors, sem sjaldan sást í deildinni og nær aldrei á réttum tíma, o. s. frv. Eða á hann við hitt, þegar verið var að smala þingmönn- um íhaldsins út til þess að hafa þá ekki við, þegar greiða átti atkvæði. Á hann við það þegar Jóhann Jósefsson var að kalla á þá út, af þingmönnum Sjálfstæðisflokksins, sem við fyrstu atkvæðagreiðslu um lánsheimild til handa Lands- bankanum höfðu rétt upp hendina, en sem ekki máttu gera það aftur? Það þykir alltaf sitja illa á þeim að siða aðra, sem verstur er, og svo er hér, Sjálfstæðis- mönnum ferst ekki að tala um „leiðan þingbrag", því fyrst og fremst voru það þeir sem settu sinn brag á þingið síð- asta með því að fást vart til að vinna, reyna að mæta eins óstundvíslega og þeir gátu, ganga af fundum við atkvæða- greiðslur, sitja hjá og neita að greiða atkvæði o. s. frv. Utan úr heími Hítm hræðilegi ósigur Yfirhersliolöingi Abessiníumanna á nordur- vígstöðvunum segír firá 1 eftirfarandi grein, sem er tekin upp úr erlendu stórblaði, nokkuð stytt, lýsir Ras Kassa yfirhershöfðihgi Abess- iníumanna á norðurvígstöðvun- nm, því er flugvélar ítala réð- ust á abessiniska . herinn við Ashangivatn og strádrápu nær því hvert mannsbarn með eit- urgasi, flugsprengjum og log- andi vökvum, er þær heltu yfir liðsveitirnar. Þessi orusta, sem í raun var hið ægilegasía hópdráp, en ekki neinn bardagi, braut fullkom- lega niður mótstöðu abessin- iska hersins. Ras Kassa segir frá: Eftir að liðið hafði hopað undan að lokinni orustunni við Maichow, varð hernum ekki vært_ lengur á þessum stað. Matvæli, sem ekki urðu flutt til bermannanna, nema að nætur- lagi, fengum við engin. Því jafnskjótt og flutninga- deild matvæla var komin í nánd við herinn, réðist flugfloti óvinanna á hana. Fjöldi kvenna var drepinn, þar sem þær voru, eftir venju, að matbúa fyrir karlmennina. Um þetta leyti fengum við fregnir.af framrás Itala báðum megin við okkur. Til beggja hliða voru sterkir herir óvinaliðs, sem höfðu það ætlunarverk að komast að baki okkar og króa liðið inni. Það var ekki hyggilegt að bíða hér uppi á hásléttunni öllu lengur, en hitt varð að ráði að þokast niður til Karan, þangað sem við höfðum ætlað okkur að leita, ef nauðsyn bæri til und- anhalds. Kl. 3 um nótt var skipun gef- in til undanhalds. Liðið haf'ði enn nokkurra . klukkustunda myrkur að nota sér. Og fyrir dögun hafði herinn náð alllangt áleiðis. 1 þessum ófriði var dagsljós- ið versti óvinur okkar, næst eftir fjandmönhunum sjálfum, því það gerði öll ferðalög og hreyfingar nær ókleifar eftir úlfaldaleiðunum. En næsta dag sáum við okk- ur til mikillar undrunar, að herinn hélt enn áfram óhindr- aður. í fullri dagsbirtu hélt liðið eftir stígunum, án þess að á því sæist ótti við loftárásir. Og þó sveimuðu herflugvélar hátt uppi yfir okkar löngu herlínu, án þess að kasta svo miklu sem einni sprengju niður yfir liðið. Verið óhræddir, við ger- um ekki árás. Ég var alllangt frá fremstu liðsveitunum og gat í fyrstu ekki skilið þessa óvenjulegu óvarkárni hersins, sem hélt fram í margra kílómetra langri röð. Hitt sá ég mér til litlu minni undrunar, að flugvéla- sveimurinn vann liðinu ekkert mein. Loks seinná um daginn, skyldi ég hvernig í þessu lá. Nokkrir menn færðu mér seðla, er Italir höfðu látið falla úr lofti um morguninn. Á þeim stóð: „Haldið rólegir áfram suður eftir. Við eigum erindi við keisarann en ekki ykkur. Ferðist rólegir að deginum, fremur en að ör- þreyta ykkur í myrkri nætur- innar. Felið ykkur ekki, því við gerum engum mein". Og liðsmennirnir trúðu þess- um boðskap. Það sýnir að þeir treysta loforðum. Og allan þennan dag reyndist það óhætt. t óralangan tíma gat liðið ferð- ast óáreitt í skínandi dagsbirtu og sól. Og í gleði sinni yfir þessum óvæntu kjörum, leitaði hinn örþreytti her ekki skýr- inga á háttum óvinanna. Hann hraðaði sér einungis áfram — suður eftir. En á bak við þetta lá hræði- legur tilgangur. öll líkindi mæltu gegn því, að Abessiníu- menn gætu sigrað óvini sína á svæði því, sem þeim var nú stefnt til — af lævísri Ust. Hér var auðsýnilega verið að vekja það traust liðsins, að óhætt myndi og næstu daga að halda áfram — út á skóglausa flatneskju, þar sem ekki var hægt að felast fyrir óvinunum úr lofti. Itölum var það hið mesta kappsmál, að yfir þessa flatneskju færum við ekki, fald- ir af myrkri næturinnar. Ég sá í hendi minni hina ægi- legu ætlun óvinarins og reyndi að hindra framkvæmd hennar. Frá því um sólarlag hafði ég sent út fjölda kallara, til þess að tilkynna skipanir keisarans. Venjulega eru slíkar skipanir sendar hinum ýmsu höfðingj- um liðsveitánna, en í orustum varð að láta kallara hrópa til- kynningarnar yfir liðsflokkana. Og án afláts lét ég kalla: „Felið ykkur, Italir koma yfir ykkur á morgun með sprengj- um og eiturgasi. Haldið áfram í nótt í myrkrinu, en dreifið ykkur strax og birtir, felið ykk- .ur í kjarrinu, langt hver frá öðrum". En skipunínni var í þetta sinn ekki hlýtt. Herinn hafði séð daglangt hvernig óvinir þeirra efndu loforð sín, og þeir treystu þeim. Auk þess var liðið aðframkomið af þreytu, hungri og sárum. Hvíldin og svefninn var ómót- stæðileg freisting. Kallararnir endurtóku boð- skap sinn margsinnis, en árang- urslaust. Hermennirnir svör- uðu því, að flugrit Itala hefðu sagt satt. Þeim hefði ekkert mein verið gert síðasta daginn. Nóttin féll yfir. Og hinn ör- þreytti her lá í djúpum svefni allt til sólaruppkomu. Það var þeirra síðasti svefn — flestra hverra. Hin skelfilega árás. Með birtu næsta dag hélt hérinh áfram. Og svo leið lang- ur tími, að ekki sást til óvin- anna. Það leit út sem óhætt Framh. á 4, siðu.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.