Tíminn - 27.09.1940, Blaðsíða 4

368
92. folað
Reykjavík, föstudagim 27. sept. 1940
Yfir landamærin
1. Jón Þorbergsson á Laxamýri telur
sig móðgaðan af vinsamlegum ummæl-
um Timans um Tryggva Þórhallsson
sem áhrifamann í búnaðarmálum. Þyk-
ist Jón hafa verið Tryggva snjallari á
þeim vettvangi. Mun Jón vilja neyta
þess, að Tryggvi getur nú ekki staðið
fyrir sínu máli sjálfur. Það mun þó
ekki koma að sök um samanburð þess-
ara tveggja manna. Þegar þeir Tr. Þ.
og Jón á Laxamýri unnu saman á
Búnaðarþinginu, var sú reyndin, að
Tryggvi réði öllu og Jón engu. Yfirlýs-
ingar Jóns um að hann hafi gersigrað
Tr. Þ. á Búnaðarþingi, er þess vegna
álíka sennileg og saga Vellýgna-Bjarna
um hryssuna, sem var svo vökur, að
kaffibolli haggaðist ekki á lend hennar
á iangri vegferð.
2. Návist Vilhjálms Þór í Reykjavík
hefir stórlega bætandi áhrif á siðferði
Mbl. Þegar blaðið sér hylla undir
bankastjórann hér í bænum, er það
kurteist eins og fermingarbam. En
þegar það veit að Vilhjálmur er norður
á Akureyri eða vestur í New York,
verður það yglt og þrútið eins og
spanskur sjóræningi. Bæjarbúar hlakka
til þegar Vilhjálmur sezt hér að til
langdvalar.
3. Pyrir nokkrum mánuðum kom
hingað þýzkt skólaskip. Einar Olgeirs-
son varð dauðhræddur og bjóst við að
hann yrði tekinn og fluttur til Þýzka-
lands. Hét hann á ríkisstjómina, að
síma bæði Chamberlain og Roosevelt,
og biðja þá um herstyrk hingað til
iands. Þetta var ekki gert. En síðar
urðu hinir útlendu stórhöfðingjar við
bæn Einars, þó að forráðamenn þjóð-
arinnar kæmu ekki ósk hans á fram-
færi. En þá bregst Einar illa við. Allir
geta mótmælt afskiptum lýðræðisþjóða
á íslandi, nema kommúnistaflokkurinn.
x+y.
Frá Fsere.yjMin
(Framh. af 1. síðu)
fóru inn í Danmörku, urðu
menn varir við útlent skip und-
ir Nolsoy, skammt utan við
Tórshavn. Hafði það ítalskan
fána, en er talið hafa verið
þýzkt herflutningaskip. Nokkru
áður en Norðurlönd voru her-
numin hrapaði þýzk hernaðar-
flugvél við Suðuroy í aftaka-
veðri. Var flugmönnunum
bjargað og fékk maður einn, er
tefldi lífi sínu í hættu við björg-
unina, síðar heiðurslaun fyrir.
Hann heitir Jacob Vang og er
skipstjóri á ,,Signhildi“, sem nú
er við veiðar í Eskifirði.
En að sjálfsögðu hafa miklar
breytingar orðið á viðskiptum
og atvinnuháttum vegna styrj-
aldarinnar.
— Öll verzlunarviðskipti ykk-
ar eru vitanlega við England?
— Já, allar nauðsynjar eru
keyptar þaðan og færeyskar af-
urðir seldar þangað. Enskt
eimskip heldur uppi samgöng-
um, en færeyska skipið Tjald-
ur, sem áður var í siglingum
milli Færeyja og Danmerkur,
þykir of lítið til þessara ferða.
of kostnaðarsamt að láta það
sigla svo langa leið með lítinn
farm.
Áður en styrjöldin brauzt út
var nær allur fiskur saltaður,
því að Færeyingum var ekki
leyft að flytja ísaðan fisk til
Bretlands nema í smáum stíl.
Nú sigla allir togarar og mörg
hinna stærri fiskiskipa með ís-
aðan fisk til Bretlands, en fyrir
stríðið voru aðeins 1—2 togar-
ar, sem fluttu þangað ísfisk.
tJR BÆNIJM
Skemmtun.
Pramsóknaríélögin í Reykjavík halda
sameiginlega skemmtun í Oddfellow-
húsinu fimmtudaginn 3. október. Má
búast við miklu fjölmenni, þar sem svo
langt er síðan skemmtun hefir verið
haldin. — Nánar auglýst í þriðjudags-
blaðinu.
Danski sendiherrann,
Fr. le Sage de Fontenay, var á sex-
tugsafmæli sínu, hinn 24. september-
mánaðar, gerður heiðursdoktor við há-
skólann hér fyrir þann skerf, er hann
hefir lagt til samstarfs íslenzkra og
danskra visindamanna og vísindastörf
þau, er hann hefir innt af höndum. Að
kvöldi afmælisdagsins var honum sam-
sæti haldið í Oddfellowhúsinu og
stjómaði félagsmálaráðherra því.
— Hvernig hafa aflabrögðin
verið í ár?
— Það hefir verið aflasæld
við Grænland og ísland. Auk
þess hafa færeyskir fiskimenn
ekki átt við svipaðar þvinganir
og harðræði að búa við Græn-
landsstrendur eins og áður. Eitt
þeirra skipa, sem voru að veið-
um við Grænland, kom heim á
miðsumri með fullfermi af fiski
og fór síðan aftur. Annars voru
ekki nema sum fiskiskipanna
komin heim frá sumarveiðun-
um, þegar ég fór að heiman 5.
september. Til veiða á íslands-
miðum er tíðast farið í miðjum
febrúar. Hin stærri skip sigla til
Grænlandsmiða í apríllok og
maíbyrjun. Togararnir, sem nú
eru níu, eru á vetrum að veiðum
uridir Noregsstöndum, en við
ísland á sumrin.
— Hafa Færeyingár beðið
skipatjón vegna ófriðarástands-
ins?
— Ekkert færeyskt skip hefir
farizt vegna ófriðarins, svo að
vitað sé. Reyndar hvarf fær-
eysk skúta, Aldan frá Vági, í
sumar, er hún var á leið til
Bretlands með ísfisk. En álitið
var, að skipið hefði farizt í of-
viðri er geisaði um þær mundir.
— Hefir verið mikið um
grindahlaup í ár?
— Grindahlaup koma tíðast
á sumrin. Hefix mikið borið á
grindahval í sumar, einkum í
Vágum og Klakksvík og við Suð-
uroy. í lok ágústmánaðar varð
eitt sinn vart við á að gizka
2000 grindahvali í firðinum
milli Streymoyar og Vága. Af
þeim náðust þó ekki nema
500.
— Hvað hefir fleira borið við
í ár í atvinnulífi Færeyinga,
sem þér viljið geta um?
— Verkamenn á Tvöroyri á
Suðuroy hafa tekið í sínar eigin
hendur rekstur kolanámanna,
sem þar eru í grennd. Hafði fé-
lag það, sem námurnar átti,
gefizt upp við rekstur þeirra og
nýtingu. Áður höfðu verka-
menn á Tvöroyri eignazt togara,
er þeir gera út á eigin ábyrgð
og njóta sjálfir ágóðans af.
— Var ekki Ólavsökuhátíð
haldin að venju í ár?
— Ólavsökuhátiðin er ávallt
haldin að kvöldi þess 28. júlí-
mánaðar og hinn 29. Er- þá efnt
til mikilla hátíðahalda í Tórs-
havn og safnast þar þá saman
fjöldi fólks víðsvegar að úr eyj-
unum. Eru ræður fluttar af
svölum þinghússins, efnt til
margvíslegra íþróttakappleikja
og þjóðdansar dansaðir á Vagl-
inum, aðaltorginu í Tórshavn.
Að þessu sinni stóð svo á, að
Ólavsökuaftan, 28. júlí, var á
sunnudegi og var því hátíðin i
meira en tvo sólarhringa. Með-
al þeirra, er hátíðarræður
fluttu, voru þingforsetinn, Dan-
björg kennari frá Porkeri, jafn-
aðarmaður að stjórnmálaskoð-
unum, og Jóannes Patursson
kóngsbóndi, sem ávallt er einn
ræðumanna á Ólavsökuhátíð-
inni. íþróttakappleikarnir voru
óvenjulega fjölbreyttir og um-
fangsmiklir; voru háðar frjáls-
ar íþróttir, sund, kappróður,
knattspyrna, tennis og fleira.
Knattspyrnuflokkarnir voru
alls sex, þar af einn brezkur.
Kappleikar þessir voru óvenju-
lega góðir og bar Havnar Bolt-
felag sigur úr býtum. í þrjár
nætur var dansað. Að skipun
brezku herstjórnarinnar voru
allir hermenn komnir til her-
búðanna klukkan 10 á kvöldin
hátíðisdagana. — Var þeim
stranglega bannað að taka þátt
í dansskemmtunum Færeyinga
þessa daga.
— Hvenær var byrjað að út-
skrifa stúdenta í Færeyjum?
— Stúdentar frá Studenta-
skeiði Föroya lögtings voru fyrst
útskrifaðir í fyrra, þá 7 alls. í
ár voru þrír stúdentar útskrif-
aðir. Einn meðal þeirra var ég.
Stúdentanám í skóla þessum, að
afloknu gagnfræðaprófi, varir í
tvö ár.
Haustmarkaður
(Framh. af 1. síðu)
vetrarforða í nokkuð stórum
stil og með litlum dreifingar-
kostnaði, engu minni en áður
var. Hlutverk markaðsins er að
skapa almenningi möguleika til
þessa. Hugmyndin er að selja
þar í framtiðinni flestar al-
gengustu innlendar matvörur.
Afgreiðsla verður þar með öðr-
um og ódýrari hætti en venju-
legt er, heimsendingar engar,
kaupendurnir verða að sækja
vörur sínar sjálfir, og veröa þær
ekki seldar nema í allstórum
stíl, þ. e. a. s. kjöt verður selt
í hálfum eða heilum kropp-
um, garðmatur í heilum og
hálfum sekkjum o. s. frv. Það
verður gert allt, sem unt er, til
að gera dreifingarkostnaðinn
sem minnstan, gefa neytend-
unum kost á aðstöðu til kaupa,
sem nálgast þáð að yera álíka
hagstæð og var í þá daga, þegar
þeir skiptu milliliðalaust við
bóndann og fiskimanninn."
Auglýsing um verðlag helztu
vara á haustmarkaði Kron mun
birtast í næsta blaði. Hér skal
nefnt sem dæmi, að kg. af rikl-
ingi kostar þar kr. 1.60, en
kostar kr. 3.30 í búðum. Saltsíld
mun fást þar nær helmingi ó-
dýrara en í búðum. Þannig
mætti lengi telja.
Kopar,
aluminium og fleiri málmar
keyptir í LANDSSMIÐJUNNI.
w
30 Robert C. Otíver:
borðið — — neðsta skúffan — —“
fram í hugskoti hennar.
Lucy fann, að hún myndi ekki vera í
rónni fyrr en hún hefði athugað inni-
hald neðstu skúffunnar. Hún ætti að
gera það í kvöld--------. Nei, hún vildi
bíða til morguns. En hvað var það í
neðstu skúffunni, sem var svo mikil-
vægt og sem enginn annar mátti sjá.
Lucy sagði við sjálfa sig, að hún
þyrði ekki inn í herbergi Sir Reginalds
-----því hún þurfti að fara gegnum
stóra stofu fyrst og þar var þreifandi
myrkur. Hún fann, að hún þorði ekki
einu sinni að stíga yfir þröskuldinn
á sínu eigin herbergi. Henni fannst hún
alltaf heyra hina hásu rödd hins deyj-
andi manns — — hún hljómaði óaf-
látanlega í eyrum hennar,---------biðj-
andi, ásakandi,------ógnandi: Þú skalt
gera það nú — — það er of seint á
morgun.
Lucy þverskallaðist ennþá. Hún áleit
þetta allt aðeins ímyndun, og afleið-
ingar æsingarinnar, sem hún hafði
komizt í um daginn við brunastaðinn
og á sjúkrahúsinu. En svo stóðst hún
ekki lengur mátið, og gekk eins og ó-
sjálfrátt fram að dyrunum.
Þar stanzaði hún með ákafan hjart-
slátt. Þó vogaði hún sér áfram gegn-
Æfintýri blaðamannsins 31
úm dimmu stofuna og nálgaðist dyrn-
ar á vinnustofu Sir Reginalds.
Við dyrnar stanzaði hún svo á ný,
máttlaus af hræðslu. Hún heyrði eitt-
hvað leyndardómsfullt hljóð bak við
dyrnar.
„ímyndun," sagði hún við sjálfa sig,
„en farðu varlega. Dauðir ganga ekki
aftur------það er aðeins taugaveiklað
fólk, sem trúir því-----hér er enginn
i húsinu-------ég, sem læsti húsinu á
eftir mér, þegar ég kom — og húsið var
dimmt og autt.
Hún lagði hendina á gljáandi hand-
fangið og ýtti því gætilega niður. Hurð-
in opnaðist hljóðlaust. Þegar rifan var
orðin nokkurra millimetra breið, sá hún
dauft ljós gegnum hana.
Hjartað tók kipp í brjóstinu á henni
og hún greip hendinni fyrir munninn
til þess að reka ekki upp hljóð.
Eitt augnablik stóð hún eins og
stirðnuð. Svo opnaði hún hurðina ör-
lítið meira, en þá sá hún sjón, sem
kom blóðinu til að stanza í æðum
hennar.
Tveir menn stóðu hálfbognir fram-
an við hið stóra, skrautlega, útskorna
skrifborð Sir Reginalds.
Heil hrúga af verkfærum með svört-
um sköftum og handföngum lá á tepp-
inu. Annar maðurinn var með þjófalykil
Námsflokkar
Reykjavíkur
veita ókeypis kennslu fólki, sem
vinnur á daginn. Aðeins greið-
ist innritunargjald kr. 7.00 fyr-
ir eina námsgrein, kr. 10.00 fyr-
ir tvær.
Allar upplýsingar og innrltun
í flokkana Freyjugötu 35, efstu
hæð, kl. 5—7 síðdegis.
Ágúst Sigurðsson.
Sími 5155.

KIPAUTCERÐ
Djúpbáturínn
hleður til ísafjarðar, Flateyr-
ar og Súgandafjarðar næstkom-
andi mánudag. Vörum sé skil-
að fyrir hádegi sama dag.
Sundnámskeið
hefjast að nýju í Sundhöllinni
mánudaginn 30. þ. m.
Þátttakendur gefi sig fram
fyrir þann tíma.
Uppl. í síma 4059.
ATHYGLI skal vakin á fram-
haldskennslunni, sem verður
tvisvar í viku, á þriðjudags- og
föstudagskvöldum kl. 7.30 og 8.
SUNDHÖLL REYKJAVÍKUR.
Á forlagi Síalins
(Framh. af 2. siðu)
sem Laxness var raðað í kröfu-
göngum kommúnista og því of-
ar, sem hann var settur í mið-
stjórn flokksins, því lélegri varð
skáldsagnagerö hans. Heilbrigð
tilfinning borgaranna var ekki
lengi að átta sig á þessari ó-
heillabreytingu í sálarlífi Hall-
dórs Laxness. Hér á íslandi urðu
bækur hans óútgengilegri en
fyr. Upplagið þurfti ekki að vera
nema 1200 og seldist dræmt.
Kommúnistar keyptu bækurn-
ar af flokkslegri skyldurækni og
vakandi trúartilfinningu. Blöð-
in hættu að minnast á bækur
hans, nema málgögn kommún-
ista. Ef menn reyndu í almenn-
um viðræðum að leiða talið að
persónu í söguþáttum af Ólafi
Kárasyni, þá voru tiltölulega
fáir, sem vissu nokkuð úr þeim
hrakfallabálki. Laxness var
hættur að lifa í vitund manna
utan flokksvébandanna. Ein-
staka Dönum þótti í fyrstu varið
í hinar sóðalegu lýsingar Hall-
dórs af íslenzku lífi, en eftir
að Rússlandsbók hans var þýdd
á dönsku, var Dönúm líka nóg
boðið. Hefir Halldór Laxness
gefið Dönum áminningu fyrir
að vilja ekki kaupa bækur hans,
en þeir sitja við sinn keip.
Salka Valka var þýdd á ensku
og gefin út bæði í Englandi og
Ameríku. í Englandi tókst mjög
sómasamlega með söluna, og
mátti segja, að_ sú byrjun gaf
nokkrar vonir. í Ameríku gekk
aftur á móti _mjög illa með sölu
bókarinnar. íslendingar vestan
hafs voru afar andvígir bók-
inni. Salan varð þannig í Ame-
ríku, að ósennilegt þótti, að
útgefandinn reyndi þar aftur
með bók eftir Kiljan, fyrr en
veruleg umbót hefði orðið á
lífsstefnu hans. Enski útgef-
andinn ætlaði að reyna með
Sjálfstætt fólk heima fyrir, en
mun hafa búizt við vafasömum
viðtökum, og ekki hefir frétzt
um að bókin hafi komið út þar
í landi.
íslenzkir alþingismenn höfðu
hlaðið stálvegg milli íslendinga
og fylgismanna óþjóðlegra lífs-
skoðana hér á landi. En sams-
konar andúðarbylgja hafði
mætt Kiljan sem rithöfundi,
bæði hér á landi og erlendis. í
stað þess að nota hina ótvíræðu
meðfæddu rithöfundargáfu sína
og vaxa með ári hverju, varð
lesendahópur hans meir og meir
bundinn við þann hluta þjóð-
arinnar, sem Alþingi neitaði að
tala við.
Framh. J. J.
—•‘•GAMLA BÍÓ——
Gndurfundir
(Brief Ecstasy).
Ensk afbragðs kvikmynd.
Aðalhlutv. leika:
PAUL LUKAS,
HUGH WILLIAMS,
LINDEN TRAVEN.
Allir erlendir listdómarar
hrósa þessari framúrskar-
andi mynd.
Sýnd klukkan 7 og 9.
jjýja EÍó•”
Destry
skerst í lelklnn
(Destry Rides Againý. }
Amerísk stórmynd frá j
Universal Film, er alstað-
ar hefir hlotið feikna vin-
sældir og hrifningu.
Aðalhlutv. leika:
MARLENE DIETRICH,
JAMES STEWART,
BRIAN DONLEVY
og skopleikarinn frægi
MISCHA AUER.
Börn fá ekki aðgang.
Aðg.m. seldir frá kl. 1.
Borðstofnhn^0gu.
Hlaðborð, borðbúnaðarskápur, skutull (anretteborð),
borðstofuborð úr fallegri, ljósri eik, jafnvel nokkrir
stólar, til sölu.
CARL HEMMING SVEINS,
Pósthólf 574. Símar 3444 og 4325.
s f -■
Tiikvnnið flutninga
á skrifstofu Rafmagnsveit-
unnar, Tjarnargötu 12, sími
1222, vegna mælaálesturs.
Rafmagnsveita Reykjavíkur.
Matarsíld.
hreinar og óskemmdar fyrir kr. 2,50 hver kútur.
Síldarútvegsnefnd hefir ákveðið að hafa mat-
arsíld á boðstólum, fyrir almenning, í smáum
ílátum — kútum, sem innihalda Vs úr venju-
legri síldartunnu.
Síldin fæst hjá nefndinni á Siglufirði, en hér
í Reykjavík önnumst vér sölu hennar fyrir
nefndarinnar hönd. Er nokkuð af síldinni
komið hér á staðinn og getur afhending því
byrjað nú þegar.
Verðið er kr. 20.00 fyrir hvern kút, stað-
greiðsla.
Umbúðirnar verða keyptar aftur séu þær
Leiðarvísir um geymslu síldarinnar fylgir hverj-
um kút.
Sláturíélag Suðurlands
Sími: 1249.
Eftírtaldar vörur
höfum við venjulega tíl sölu:
Nýtt ogfrosið nautakjöt
Svíuakjöt,
Úrvals saltkjöt,
Ájsjætt haugikjöt,
Smjör,
Ostar,
Smjörlíki,
Eíítí,
Harðfisk,
Fjallagrös
Samband ísl. samvínnufélaga.
Voði o?.»' varnarráð
(Framh. af 3. siðu)
sterkasta afllð í þjóðfélagsmál-
um. Afl, sem ræður afarmiklu
um athafnir flestra manna.
Því ekki að nota hið sterka
afl, til þess að vinna að því að
e£la hamingju þjóðarinnar.Rík-
isbindindinu er ekki ætlað að
bjarga þeim, sem fallnir eru
fyrir áhrifum áfengis og tóbaks,
það er ekki ætlazt til, að slíkir
einstaklingar verði þátttakend-
ur í félagsskapnum. Því er aft-
ur á móti ætlað að taka í sína
vernd hina ungu, óspilltu kyn-
slóð hvers tíma og veita henni
holla handleiðslu á hinum
hættulega aldri. Þorsteinn Er-
lingsson segir í einu sínu bezta
kvæði:
„En ef við nú reyndum að brjótast
það beint,
þó brekkumar sýnist þar hærri?
Vort ferðalag gengur svo grátlega seint
og gaufið og krókana höfum við
reynt--------“
(Framhald.)