Morgunblaðið - 24.12.1957, Side 3

Morgunblaðið - 24.12.1957, Side 3
£>riðjudagur 24. des. 1957 MORGUN BLAÐIÐ 47 mýkt, að sú reynsla sem ég er sannfserður um að sé æðsta hnoss lífsins hefur fall- ið hinum miklu guðsmönn- um ýmissa trúarbragða í skaut í ríkari mæli en nokkrum öðrum. En mín trúarjátning nær ekki lengra en til þessarar vísu úr Búnaðarbálki Eggerts Ólafsson- ar: Látum oss ei sem gyltur grúfa gæta þær aldrei neitt á svig akarn við rætur eikar stúfa, umhyggjulausar fylla sig; en uppá tréð þær ekki sjá, akarnið hvaðan kemur frá. Eða til 38.—40. kapitulans í Jobsbók. Ég hef sem sé hærri hugmyndir um alheimstilveruna en svo, að ég geti trúað því, að ég sé æðsta skepna hennar. En um það, sem er.fyrir ofan mig, verð ég að játa fáfræði mína og reynsla mín nær ekki lengra en til þess^ að leita. — Manfred Björkquist sagði við mig fyrir meira en 30 árum, að íslendingar væru svo miklir trúmenn, að þeir þyrftu engar kennisetningar, eða m.ö.o. engin trúarbrögð. Og það er nokkuð til í þessu. Við eig um a.m.k. svo mikið af örlaga- trú og hjátrú, sem kölluð er, að við hugsum flest eitthvað lengra en nef okkar nær. Til hafa verið karlar, sem þrösuðu og fáruð- ust, ef hnappelda týndist á heim ilinu eða hrífa brotnaði, en þegar skip fórust eða bæir brunnu sögðu þeir ekki orð. Það voru ör- lögin. Um það var ekki að fást. Og íslenzkar bókmenntir ailt frá elztu til síðustu tíma bera þessu órækt vitni. Nú kann svo að vera í bili, eins og oft er á miklum uppgangs- og breytingar tímum,- að við séum nógu önnum kafin við pólitik og efnahagsmál til þess að finna ekki.þörf á neinu öðru, höfum engan tíma til þess að staldra við og hugsa um, til hvers þetta sé allt saman. En að því kemur, að við förum að spyrja, hvort við lifum til þess að eta eða etum til þess að lifa, — og síðan hvað sé að lifa í raun og veru. Margar manneskjur ganga gegnum þrjú þroskastig: Að vera börn, full af forvitni, undrun og tilfinningu fyrir dá- semdum tilverunnar, unglingar, I- sem kunna svör við öllum spurn- ingum barnsins, finnst þeir vita allt, — og æskumenn, sem sjá fánýti þessara svara og kasta því frá sér í dáleysi eða fyrirlitn- ingú að hugsa frekar um þessa óræðu leyndardóma. Spurningar eru alltaf í gildi, en að þykjast geta svarað þeim, er ábyrgðar- hluti og hættulegt. Guðfræðin hefur rekizt á það sker að svara of miklu, svo að menn hafa hætt að hugsa um leyndardómana bak við þessi svör og ekki komizt lengra í leit sinni en að rengja svörin. Og það fer alveg eins fyr ir efnishyggjunni, þegar hún kann sér ekki hóf og ætlar að skýra það, sem hún nær ekki til. Það eina, sem við höfum ein- hver skilyrði til þess að þekkja beinlínis, sagði pófessor Sigurð ur Nordal að lokum, er okkar eigin skynjun og hugsun. Þess vegna erum við og verðum fram ar öllu það, sem við hugsum, og ef við aldrei stöldrum við til þess að skyggnast inn í eigin barm, heldur berumst með skynj unum og lausbeizluðum hugrenn ingum, eins og strá fyrir straumi, þá lifum við í eilífri skuggatilveru. Af öllum synd- um er sú verst að hugsa ómerki- lega, enda undirrót allra .ann- arra. En ég er alveg viss um að okkur er óhætt að gera okkur allar þær hugmyndir, sem við getum gert stórbrotnastar um þessa furðulegu tilveru, sem við lifum í. Þær geta þó aldrei verið nær hinum æðsta veruleika en sjón gyltunnar er krónu eikar- innar. En ennþá betra en öll slík háspeki er ef til vill að taka upp fyrstu steinvöluna, sem fyrir þér verður á götunni og spyrja sjálfan þig: Hvað veit ég í raun og veru um þessa steinvölu, þangað til þig sundlar yfir ævin týrinu að vera til og kunna að hugsa um að vera til. Samtalinu var lokið. Við stóð- um upp og Nordal sýndi mér nokkur málverk, sem hengu á veggnum í stofu þeirra hjóna. Hann benti á þunglyndislega mynd eftir Jón Stefánsson. Á henni voru tveir hestar, sem stóðu á snjóugu hrjóstrinu sunn- an við Hafnarfjörð. Þeir stóðu í höm, skjóllausir fyrir nöprum vindum og horfðu út á sjóinn. — Tveir heimspekingar, sagði Nor- dal. Svo kvöddumst við. R afmagnsverkfœri V erkfœrakassar Griptengur nýkomið == HÉÐINN = FAIRBANKS MORSE & Co„ Chicago, U.S.A. er nafn, sem vert er að muna í sambandi við: A) OieseSvéSar til sjós og lands frá 10—3000 ha. R) Vogir, — frá stærstu til smæstu €) DæSur, allar gerðir. D) Ljósavéla-samsfæður, Rafala og Rafmótora E) Síldar-Sóndunartæki E) Sjálfvirkar færibandsvogir (fyrir frystihús) Einkaumboðsmenn a íslandi: aa Co hf. LækjargÖtu 4 Símaefni AGNAR Símar 17020 & 13183

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.