Morgunblaðið - 07.10.1977, Qupperneq 16

Morgunblaðið - 07.10.1977, Qupperneq 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 7. OKTOBER 1977 pfnrgai Útgefandi hf. Árvakur, Reykjavik. Framkvæmdastjóri Haraldur Sveinsson. Ritstjórar Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Ritstjórnarfulltrúi Þorbjörn Guðmundsson. Fréttastjóri Björn Jóhannsson. Auglýsingastjóri Ámi Garðar Kristinsson. Ritstjóm og afgreiðsla Aðalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar Aðalstræti 6, sími 22480. Áskriftargjald 1500.00 kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 80.00 kr. eintakið. Island og Sameinuðu þjóðirnar SamnönKutækni okkar tíma «K framvinda alþjódamála hafa fært ríki og álfur saman, þannÍK aö einangrun «k hlutle.vsi eru haldlítil orð, er tilheyra horfnum heimi «k liðinni tíð. Við erum ekki lenjíur eyríki úr al- faraleið. Við b.VRKjum land, sem lÍKgur um þjóðbraut þvera, milli hins fjamla o« nýja heims. Meöal annars af þeim sökum jíeröum við íslendingar okkur Ijósa «rein f.vr- ir því, skömmu eftir endurreisn þjóðveldis hér, að við áttum ba>ði sk.vldum að Refína og hagsmuna að gæta í samfélagi þjóðanna. Þetta er rétt að rifja upp í tilefni af ræðu utanríkisráðherra okkar, Einars AKÚstssonar, á 152. alls- herjaþinKÍ Sameinuðu þjóðanna í New York f.vrir skemmstu. Ráðherrann laKÓi á það áherslu að sáttmáli Sameinuðu þjóðanna væri sá Krundvöllur, sem mann- kyni væri Kefinn til að byKKja á tilraunir til lausnar marKVÍsleK- um aðsteðjandi vanda. Siðmenn- inKÍn. eins «k við þekktum hana í daK, væri í voða, ef Sameinuðu þjóðunum tækist ekki það sátta ok hjálparstarf, sem þeim væri ætlað að leysa af hendi. Varðandi aðsteðjandi vanda mannkynsins benti ráðherrann á harðnandi vi'Kbúnaðarkapphlaup; hættuna af útbreiðslu kjarna- vopna, dreifinKU kjarnkleyfra efna ok framleiðslu nýrra Kjui-- eyðinKarvopna. — Hann benti á að SALT-samninKur Sovétríkj- anna ok Bandaríkjanna væri á enda runninn. Bæði ríkin hefðu að vísu lýst því yfir að þau myndu virða ákvæði hans meðan haldið væri áfram tilraunum til að ná nýju samkomulaKÍ- Lífsnauðsyn væri þó að þessi heimsveldi semdu á sama Krundvelli og áður ok að áran^ur næðist f öðrum afvopnunart ilraunum. Þá ra-ddi ráðherrann um mann- réttindamál, en mannréttindi ættu víða undir hÖKK að sækja í heiminum í daK. Hann hvatti til náinnar samvinnu þjóðanna or virks alþjóöleKs eftirlits með því, hvernÍK mannréttindi væru virt eða vanvirt. Gera þyrfti öfluKar ráðstafanir til verndar saklausu fólki Kt'Kn hermdarverkastarf- semi. sem of víða væri ÓKnvaldur í heiminum í daK- „Það er enn höfuðhlutverk Sameinuðu þjóð- anna,“ saRði ráðherrann, „að vernda einstaklinKÍnn <>g réttindi hans.“ Loks ræddi ráðherrann þróun mála á hafréttarráöstefnu Sam- einuðu þjóðanna — sér í laRÍ framkominn óformleRan texta að hafréttarsáttmála, sem saminn hefur verið af forseta ráðstefn- unnar ok formönnum aðalnefnda hennar. Þessi texti er haKstæður strandríkjum ok kemur heim og saman við sjónarmið IslendinKa. Hins ve^ar er enn alvark'Kur áKreininKur varðandi alþjóða hafsbotnssvæðið, en iðnþróuð ríki telja, að í þeim efnum hafi ekki verið komið næKileKa til móts við haKsmuni þeirra. Ráðherrann saKði: „Þar sem hafréttarráð- stefnan hefur hinKað til ein- kennzt af ákveðnum vilja þátttak- enda til að finna haKkvæma lausn allra þeirra málaflokka, sem hún hefur fjallað um, tel éK fyllstu ástæðu til að vona að einnÍK meRÍ takast að skipa þeim atriðum, sem eftir standa, á þann veg, að sem flestir meKÍ vel við una, enda er það svo með alla laKasetningu að hún er þeim mun betri, sem hún fellur betur að réttarvitund þeirra, sem eÍKa að búa við hana. Þess vegna er það von okkar allra að hægt verði að undirrita haf- réttarsáttmála á næsta ári! Island og Atlantshafsbandalagið Ifiir sinni á allsherjarþinK S.Þ. sótti Einar Agústsson, utanríkisráðherra. heim C.vrus Vante, utanríkisráðherra Banda- rikjanna, í hoði þess síðarnefnda. Hann ræddi ok við fleiri frammá- menn i hinni nýju stjórn demó- krata í Bandaríkjunum. Um þessa heimsókn sbköí Einar Ágústsson í hlaóaviðtali: „Ek hefi ekki í minni ráðherratíð haft samband við aðra en repúhlikana. ok þess vegna fannst mér mjög mikilvægt að þÍKKJa þetta boð ok k.vnnast um leið þeim mönnum persónuleKa, sem sitja munu við handaríska stjórnvölinn á næstu árum. Það var áríðandi að kynn- ast þessum mönnum og skýra fyr- ir þeim okkar sjónarmið." Ein- stök atriði þessara viðræðna sagð- ist utanríkisráðherra skýra í ríkisstjórn og utanríkismála- nefnd Alþingis, áður en hann gerði þau að umtalsefni í fjöl- miðium. Ljóst er það að utan- ríkisráðherra ræddi tvíhliða sam- skipti íslands og Bandaríkjanna, alþjóðamál, veru Islands í Atlantshafsbandalaginu og fram- kvæmd varnarsamningsins við viðmælendur sína. Ísland er vopnlaus þjóð, sem kosið hefur að tryggja öryggi sitt í viðsjárverðum heimi og leggja sinn skerf til varnarsamstarfs lýðræðisríkja með aðild að Atlantshafsbandalaginu og varn- arsamningi við Bandaríkin. Norð- urlöndin þrjú: Danmörk, Noreg- ur og Island. sem aöilar eru að Atlantshafsbandalaginu, voru öll hernumin í síðari heimsstyrjöld- inni, þrátt fyrir yfirlýsta hlut- levsisslefnu: Danmörk og Noreg- ur af Þjóðverjum en Island af Bretum. Reynsla Dana og Norð- manna af hlutleysi og hernámi var að vísu biturri og sárari en okkar. En það var þessi revnsla, hnattstaða landanna og sömu við- horf til mannréttinda og lýð- ræðislegra þjóðfélagshátta, sem hnýtti þau varnar- og öryggis- keðju vestrænna þjóða. Þeirri af- stöðu réð raunsæi og trú á þann samtakamátt lýðræðisþjóða, sem tryggt hefur frið í okkar heims- hluta í meir en þrjá áratugi, eins og fram kom í svörum Geirs Hall- grímssonar, forsætisráðherra, á blaðamannafundi í fyrradag. í Ijósi þessara staðreynda, sem og menningarlegra og viðskipta- legra tengsla Islands og Banda- ríkjanna, sem eru stærstur og hagkvæmastur kaupandi ís- lenzkrar útflutningsframleiðslu, voru viðræður utanríkisráðherra við ráðamenn í Bandaríkjunum bæði æskilegar og nauðsynlegar. tslenzku fullveldi er mikili styrk- ur að samstarfi vestraenna þjóða í Atlantshafsbandalaginu, þar sem öll ríkin, smá og stór, starfa sam- an á jafnréttisgrundvelli, með fullt valfrelsi um veru eða brott- för. Málflutningurinn í Gudmundar- og Geirfinnsm Gengur þriðji maðurinn ennþá laus? — spurði verjandi Tryggva Rúnars Leifssonar HILMAR Ingimundarson hrl., verj- andi Tryggva Rúnars Leifssonar, flutti varnarræðu sina í gærmorgun. Eins og aðrir verjendur krafðist hann algerrar sýknu til handa skjólstæð- ingi sínum af ákæru um að hafa átt þátt í morði Guðmundar Einarsson- ar. Verjandinn gagnrýndi harkalega rannsókn Guðmundarmálsins og þá sérstaklega frumrannsóknina og sagði m.a. að i henni hefði verið brotnar allar þær meginreglur, sem ætlað væri að vernda hina grunuðu. í upphafi máls síns gerði Hilmar Ingimundarson hrl þær dómkröfur að Tryggvi Rúnar Leifsson yrði algerlega sýknaður af ákærunni um að hafa orðið Guðmundi Einarssyni að bana hinn 27 janúar 1974 og ákæru um meint nauðgunarbrot, sem ákærði var talinn hafa framið 27. október 1974 Hvað varðar aðra ákæruliði á hendur Tryggva Rúnari, þ e íkveikju í Litla- Hrauni 12 marz 1972 og þrjú þjófn- aðarbrot á árunum 1972 og 1974 krafðist verjandinn vægustu refsingu að lögum og verði þá tekið tillit til gæzluvarðhaldsvistar hins ákærða ef til refsingar kemur Að síðustu krafðist hann hæfilegra verjendalauna Einstefna hjá Braga Verjandinn vék fyrst að ákærunm á hendur Tryggva Rúnari, sem útgefin var 8 desember 1976 og kvað hana ekki hafa verið birta ákærða fyrr en 1 3 janúar 1977 og hefði ekki verið farið rétt að lögum þegar það var gert Þá vék hann að aðallið ákærunnar, þ e ákærunni um manndráp og gat verj- andinn þess að saksóknarinn, Bragi Steinarsson, hefði rakið málsatvik og framburði og hefði þar verið um mikla Samkvæmt þeim má aldrei yfirheyra lengur en í 6 klukkustundir „Framburður Erlu skuggalegur" segir verjandinn í skýrslunni sagði Erla að hún hefði þá um nóttina vaknað í íbúð þeirra Sævars að Hamarsbraut 1 1 við ein- hvern umgang Hefði hún litið fram og séð Sævar, Kristján og einhvern þriðja mann sem hún þekkti ekki vera að bera þungan hlut vafinn í lak og sýndist henni mannslíkami vera i lakinu Hún hafi verið látin vinna eið af þessum framburði og það sé því eiðsvarinn framburður að hún hafi ekki þekkt þennan þriðja mann. Þessum fram- burði hafi hún síðar breytt a.m.k. þrisv- ar hvað varðar Tryggva Rúnar Og 20. febrúar 1977 hafi hún svo gefið nýja heildarskýrslu og þá sagt að hún hafi ekki þekkt Tryggva Rúnar en séð hann nokkrum sinnum eftir að morðið var framið á Hamarsbraut og telji hún að Tryggvi Rúnar sé þriðji maðurinn, sém hún sá morðnóttina. Fyrst i þessari skýrslu, tæpum þremur árum eftir morðið hafi hún í fyrsta skipti gefið lýsingu á umræddum manni, um að hann hafi verið frekar lítill, Ijóshærður með hrokkið hár. í annað skipti hafi Erla sagt, að hún hefði séð Tryggva Rúnar áður en atburðurinn varð að Hamarsbraut 1 1. „Hún þekkti hann ekki 27 janúar 1974 en þekkir hann síðan í dómshaldi 1977. Þetta er hinn skuggalegi framburður Erlu Bolladótt- ur, eins og saksóknarinn hefur sagt. Mér finnst hann skuggalegur," sagði Hilmar Ingimundarson. Hilmar sagði að samkvæmt þessum seinni framburði hefði Erla átt að nefndi þá Tryggva Rúnar á nafn Síðan nefndi Kristján Viðar nafn Tryggva Verjandinn sagði að það hefði reynzt erfitt fyrir Tryggva með sinn langa sakaferil að koma nafni sínu út úr þessu Hann kvað frumrannsóknina hafa verið stórgallaða og við fram- kvæmd hennar hefðu allar meginreglur verið brotnar, sem væri ætlað að vernda hina grunuðu Til dæmis hefðu aldrei verið tilkvödd nein vitni við yfir- heyrslur eins og ætti að vera og þau hefðu aðeins verið tilkvödd þegar lesn- ar voru upp skýrslur Verjandinn gagnrýndi mjög hvernig staðið var að yfirheyrslum í byrjun málsins Tryggvi Rúnar hefði verið í stöðugum yfirheyrslum fyrst eftir að hann var handtekinn og 15 sinnum hefði hann verið yfirheyrður á fáum dögum, stundum mörgum sinnum á dag Hann hefði verið mjög spenntur fyrstu dagana og ekki getað sofið og hefði þá læknir verið sóttur til að sprauta hann niður. Hefði hann marg- sinnis verið sprautaður, væntanlega til þess að gera hann hæfan til yfir- heyrslu. Þá hefði hann ekki fegnið leyfi til þess að tala við skipaðan verjanda sinn. Hilmar Ingimundarson sagði að það eina sem lægi fyrir eftir þessar 15 yfirheyrslur væri ein lögregluskýrsla en í allt hefði hann verið yfirheyrður 68 sinnum. Ekkert væri bókað að loknum öðrum yfirheyrslum og taldi hann að gaman væri að vita hvað þar hefði farið fram, en það væri skylda að bóka það samkvæmt hegningarlögunum Skýrsla Tryggva frá 9 janúar 1976. Þar hefði hann sagst muna eftir að hafa verið með Sævari og Kristjáni og ein- hverjum öðrum en ekki hvar. Hann Ljósmynd rannsóknarlögreglan Staðurinn í Kapelluhrauni sunnan Hafnarfjarðar, sem sakborningar bentu á sem greftrunarstað líks Guðmundar. Hinir grunuðu sögðust hafa lagt bílnum morðnóttina, þar sem bifreiðin er á myndinni. einstefnu að ræða, því hann hefði ekkert dregið fram, sem hefði getað orðið ákærðu í hag Verjandinn rifjaði upp þegar Tryggvi Rúnar var handtek- inn 23. desember 1975 en hann var þá staddur á Eskifirði, þar sem hann var við vinnu Tryggvi var úrskurðaður i 90 daga gæzluvarðhald vegna rann- sóknar málsins og kærði hann úrskurð- inn til Hæstaréttar Á aðfangadag voru verjendur Tryggva, Kristjáns Viðars Viðarssonar og Sævars Ciesielskis boð- aðir í sakadóm Reykjavíkur og þeim tilkynnt um gæzluvarðhald þessara þriggja skjólstæðinga og þeir jafnframt beðnir að hafa þau áhrif, að kærurnar yrðu dregnar til baka Var það gert Gæzluvarðhald Tryggva Rúnars var m a byggt á skýrslu Erlu frá 20 desember 1975 sem hún gaf eftir 7 klukkustunda langa yfirheyrslur að sögn verjandans, en það er brot á lögunum um meðferð opinberra mála þekkja Tryggva Rúnar Spurði hann hvort hugsanlegt væri að lýsing Erlu hefði ekki átt við Tryggva Rúnar í því sambandi spurði verjandinn hvernig stæði á því að mynd sú, sem Erla sagðist hafa rissað upp af Tryggva Rúnari væri ekki lögð fram í réttinum. „Erla hefur annað hvort svarið rangan eið eða verið með rangar sakargiftir á saklausa menn Fyrir slíkt væri hún ákærð í Geirfinnsmálinu eins og sak- sóknari hefði skilmerkilega lýst Á framburði slíks vitnis byggist ákæra saksóknara og er Erla reyndar aðalvitn- ið gegn Tryggva Rúnari," sagði Hilm- ar Frumrannsóknin stórgölluð Sem fyrr segir gaf Erla Bolladóttir fyrst skýrslu um Guðmundarmálið 20 desember 1975 og tveimur dögum seinna gaf Sævar skýrslu sína og héldi að mætti fullyrða að átökin hefðu byrjað í innra herberginu, en áður hafði hann lýst húsaskipan, sem gæti átt við Hamarsbraut 1 1 og líka eitt- hvert annað hús Þetta væri sá fram- burður sem saksóknarinn kallaði ein- læga og afdráttarlausa játningu Bókmenntafræðinga i skýrslurnar Verjandinn gerði sérstaklega að um- ræðuefni orðalag lögregluskýrslnanna og hvað það benda til þess að orðalag- ið væri frá lögreglumönnunum komið en ekki hinum ákærðu, eins og ætti að vera samkvæmt lögum Sakborningum væru lögð í munn sömu orðin og greinilegt væri að lögreglumennirnir, sem tóku skýrslur af þeim hefðu verið leiðandi aðili í yfirheyrslunum Væri fróðlegt að fá bókmenntafræðinga til að líta yfir skýrslurnar og gefa álit sitt

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.