Morgunblaðið - 30.11.1980, Page 17

Morgunblaðið - 30.11.1980, Page 17
16 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 30. NÓVEMBER 1980 fttargu Útgefandi hf. Árvakur, Reykjavík. Framkvæmdastjóri Haraldur Sveinsson. Ritstjórar Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Ritstjórnarfulltrúi Þorbjörn Guðmundsson. Fréttastjóri Björn Jóhannsson. Auglýsingastjóri Baldvin Jónsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar: Aðalstræti 6, sími 22480. Afgreiðsla: Skeifunni 19, sími 83033. Áskriftargjald 5.500.00 kr. á mánuöi innanlands. í lausasölu 280 kr. eintakiö. Krafan sem gerð er til Sjálfstæðisflokksins Flokksráðs- og formannaráðstefna Sjálfstæðisflokksins stendur um þessa helgi. Flokksráð er æðsta stofnun flokksins milli landsfunda og er þetta annar flokksráðsfundurinn, sem haldinn er frá því að núverandi ríkisstjórn var mynduð og ágreiníngur kom upp í þingflokki sjálfstæðismanna um afstöðu til hennar. Frá því að flokksráðið fjallaði um stjórnarmyndum Gunnars Thoroddsens sl. vetur hefur mikið vatn til sjávar runnið. Nægilega langur tími er liðinn frá myndun ríkisstjórnarinnar til þess að linur hafi skýrzt og menn geti gert sér nokkrar hugmyndir um það, að fenginni reynslu, hvers konar ríkisstjórn hér er á ferðinni. Segja má að þrennt hafi vakið mesta athygli í störfum núverandi ríkisstjórnar. I fyrsta lagi aðgerðarleysi hennar í efnahagsmálum. Ríkisstjórnin hefur fylgt.mjög svipaðri stefnu í efnahagsmálum og vinstri stjórn Ólafs Jóhannessonar 1978—1979 og raunar einnig fyrri vinstri stjórn hans 1971—1974. Kjarni þeirrar stefnu er að láta reka á reiðanum. Núverandi ríkisstjórn hefur ekki beitt sér fyrir neinum meiriháttar aðgerðum. í efnahagsmálum. Hún hefur lagt áherzlu á bráðabirgðaráðstafanir á þriggja mánaða fresti til þess að halda hlutunum gangandi en hún hefur ekki tekið á efnahagsvanda- málum þjóðarinnar, sem verða hrikalegri með degi hverjum. Aðgerðarleysi ríkisstjórnarinnar veldur því, að á næsta 12 mánaða tímabili blasir við verðbólga, sem að mati Þjóðhagsstofnunar verður um 70% en aðrir telja að verði 80—90%. Hvort niðurstaðan verður í hærri eða lægri kantinum skiptir ekki meginmáli. Aðalatriðið er, að ríkisstjórnin hefur gersamlega misst stjórn á efnahagsmálum þjóðarinnar. í öðru lagi hefur það vakið mikla athygli hve áhrif Alþýðubanda- lagsins eru sterk í ríkisstjórninni. Því m ður hefur það kumið fram, sem spáð var við myndun ríkisstjórnarinnar, að ráðherrar sjálfstæðismanna hafa ekki haft bolmagn til þess að hemja kommúnista einfaldlega vegna þess, að þeir hafa engan þann styrk á bak við sig, hvorki á þingi eða í þjóðfélaginu, sem gerir þeim kleift að setja kommúnistum stólinn fyrir dyrnar. Það sem ef til vill hefur komið mest á óvart er það, að Framsóknarflokkurinn, sigurvegari desemberkosninganna, hefur heldur ekki haft bolmagn til þess. Astæðan virðist vera sú, að forysta Framsóknarflokksins er svo laus í rásinni og veit bersýnilega ekki hvað hún vill, að hún getur ekki haldið aftur af stjórnarflokki, sem hefur alveg ákveðin markmið í huga með stjórnarþátttöku sinni. Þessi miklu áhrif kommúnista vekja meiri og meiri andúð meðal þjóðarinnar. Þetta kom glögglega fram í spurningaþætti í útvarpinu fyrir nokkru, þegar hlustendur áttu þess kost að hringja í forsætisráðherra og bera fram við hann spurningar. Hver maðurinn á fætur öðrum hringdi og bar fram mjög gagnrýnar spurningar til forsætisráðherra vegna þess að hann hefði leitt kommúnista til svo mikilla valda í þjóðfélaginu. Til viðbótar kemur, að það verður æ ljósara, að Alþýðubandalagið er ekki tilbúið til að leggja sitt af mörkum til lausnar á verðbólguvandanum. Það sýnist fremur vilja stuðia að vaxandi upplausn og öngþveiti. Þess vegna er margt, sem bendir til þess, að pólitísk einangrun þess sé skammt undan. í þriðja lagi vekur athygli, að innan Framsóknarflokksins hefur verið að myndast hörð stjórnarandstaða. Nokkrir þingmenn Framsóknarflokksins, með Tómas Árnason, viðskiptaráðherra, í broddi fylkingar hafa haldið uppi háværri gagnrýni á aðgerðarleysi ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum undanfarnar vikur. Málgagn Framsóknarflokksins, Tíminn, hefur tekið undir þessa gagnrýni og raunar má segja, að Tíminn hafi haldið uppi herferð gegn efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar um skeið. Líklega er þessi hópur framsóknarmanna enn í minnihluta í þingflokki þeirra en þess kann að vera skammt að bíða, að þeim bætist liðsstyrkur. Þegar þessi þrjú meginatriði eru höfð í huga verður væntanlega ljóst, að núverandi ríkisstjórn hefur mistekizt það hlutverk, sem hún tók að sér að ná tökum á verðbólguvandanum. Hér skal engu spáð um það, hvort hún hrökklast frá innan tíðar eða hangir aðgerðarlítil eitthvað fram á næsta ár. Mestu máli skiptir hins vegar, að þeir trúnaðarmenn Sjálfstæðisflokksins, sem þinga um þessa helgi geri sér grein fyrir því, að sá erfiði kafli í sögu Sjálfstæðisflokksins, sem hófst með myndun núverandi ríkisstjórn- ar er senn að baki og þá verður gerð mjög sterk krafa til Sjálfstæðisflokksins um úrræði til lausnar þeim ógnarvanda, sem við stöndum frammi fvrir í verðbólgumálum. Sjálfstæðisflokkurinn hefur styrk til þess að takast á við þau vandamál en hann verður að ganga sameinaður til þess leiks. Það er almenn krafa trúnaðar- manna flokksins og annarra stuðningsmanna um land allt, að samheldni flokksmanna verði efld. Samstaða innan Sjálfstæðis- flokksins er ekki aðeins flokksnauðsyn. Hún er líka þjóðarnauðsyn vegna þess, að Sjálfstæðisflokkurinn er eina þjóðfélagsaflið, sem hefur nokkra möguleika á að rífa þjóðina upp úr því kviksyndi óðaverðbólgu, upplausnar og öngþveitis, sem við erum að sökkva í. | Reykjavíkurbréf ♦♦♦♦♦♦♦♦ Laugardagur 29. nóvember1 Misheppnað „uppeldi“ í Alþýðubandalaginu takast á tvenns konar meginsjónarmið. Þar er því annars vegar haldið á loft, að flokkurinn eigi að halda fast í stefnumið sín, og hins vegar, að fórna eigi stefnumiðunum í þágu valdaaðstöðu. Þessi tog- streita hefur til þessa verið greini- legust í þeim þætti sjálfstæðis- mála þjóðarinnar, sem lýtur að tryggingu varna og öryggis. Á ráðstefnu, sem Alþýðubandalagið hélt um „utanríkis- og þjóðfrels- ismál“ til undirbúnings nýafstöðn- um landsfundi sínum, komst einn ræðumanna, Böðvar Guðmunds- son, kennari á Akureyri, svo að orði, að „verðfall" hafi orðið í málflutningi Alþýðubandalagsins í herstöðvamálinu. Áhugalausir menn um brottför hersins væru bæði margir og valdamiklir í flokknum. Sagðist Böðvar vona, að ráðstefnan væri ekki haldin til að friða samvisku þessara áhuga- lausu manna, skapa þeim „alibi“, eins og hann orðaði það, sem sé í þeim eina tilgangi að slá ryki í augu manna. Með þessum orðum Böðvars Guðmundssonar og þeim ummælum Guðmundar Georgs- sonar, læknis og fyrrverandi for- manns Samtaka herstöðvaand- stæðinga, að hann væri einn þeirra kjósenda, sem ætti æ örð- ugara með að greiða Alþýðu- bandalaginu atkvæði sitt vegna lítilþægni þess í herstöðvamálinu, hófst áróðursherferð valdastéttar- innar í Alþýðubandalaginu fyrir eigin ágæti í þessu máli. Áróðurs- herferð, sem lyktaði með ályktun á landsfundi flokksins um síðustu helgi. Hér verður rakin gangur þess máls eins og hann kemur utanaðkomandi manni fyrir sjónir af lestri framlagðra gagna á landsfundinum. Segja má, að Kjartan Ólafsson, ritstjóri Þjóðviljans og varafor- maður Alþýðubandalagsins, hafi gefið tóninn í málsvörn valda- stéttarinnar, þegar hann sagði eftir ræðu Böðvars Guðmundsson- ar, að ekki hefði tekist að „ala upp“ Alþýðubandalagið sem „víg- reifa sveit með þjóðfrelsismálin í broddi fylkingar". Taldi Kjartan Ólafsson vanda Alþýðubandalags- ins felast í því að „forðast sjálf- umglaða einangrunarstefnu" og „byggja nýja víglínu" vegna þess, að „mikilvæg víglína brast þegar gengið var til stjórnarþátttöku án lágmarkskröfu í hermálinu". Með athugun á þeim gögnum, sem fyrir landsfund Alþýðubandalagsins voru lögð og niðurstöðum fundar- ins, má sjá, hver hin „nýja víg- lína“ er, sem dregin hefur verið eftir „uppeldisherferð", er hafin var í því skyni að friða samvisku valdastéttarinnar í Alþýðubanda- laginu. Ekki landið heldur tækin í öllum umræðum um herfræði- leg málefni skiptir hnattstaða sköpum. Einmitt vegna legu ís- lands hefur þjóðin orðið að axla þunga ábyrgð í öryggismálum, ekki aðeins vegna sjálfrar sín heldur og vegna nágranna og siglinga um Atlantshaf. Þessi ábyrgð hefur margfaldast á und- anförnum árum vegna sífellt meiri umsvifa sovéska flotans og þeirrar ákvörðunar Kremlverja að gera Kola-skagann við landamæri Noregs að mesta víghreiðri ver- aldar og stærstu flotastöð sinni. Þaðan komast skip ekki út á heimshöfin nema sigla fram hjá íslandi, og yfirráðum á Atlants- hafi ná Sovétmenn ekki nema þeir geti veitt skipum sínum vernd úr lofti. Til þess skortir þá flugvelli, með það í huga hlýtur ísland að vera „draumaeyja" þeirra sovésku herforingja, sem falið hefur verið það hlutverk að tryggja yfirráð Sovétmanna á Atlantshafi eða að minnsta kosti að koma í veg fyrir liðs- og birgðaflutninga milli Norður-Ameríku og Evrópu, ef til ófriðar kæmi. Inn í þessa einföldu mynd fléttast ótal þættir, sem ekki verða raktir hér, en upphaf þeirra allra er lega íslands, sem líkt hefur verið við „skammbyssu" sem miða má gegn allri umferð um Atlantshaf og að „bakdyrum" okkar næstu nágranna- og vina- þjóða. Þessa grundvallarstaðreynd viðurkenna „sérfræðingar" Al- þýðubandalagsins í „þjóðfrelsis- málum“ auðvitað ekki. Málsvari valdastéttarinnar innan Alþýðu- bandalagsins í þessu máli, Ólafur R. Gríinsson, sagði í ræðu á landsfundinum að „tæknibúnað- ur“ á Keflavíkurflugvelli hefði „gert Keflavík að mikilvægasta skotmarki í hernaðarátökum á Atlantshafi", það væri „ekki lega landsins sem leiðir til árásar- freistingar" heldur „tæknilegt eðli herstöðva ... sem skapar okkar þjóð eyðingarógn". Þetta eru ábúðarmikil orð, en öll byggð á fölskum forsendum, þó að þau eigi að verða kjarninn í þeim „hræðsluáróðri", sem einkenna skal „samfellda umræðu" Alþýðu- bandalagsins um varnir íslands á næstunni. „Niðurstaða" hóps á vegum Al- þýðubandalagsins um „breytt eðli herstöðvarinnar" var sú, að „breytingin" feli í sér „að í stað þess að herstöðin hafi verið vöru- flutningamiðstöð (svo!) milli USA og Evrópu til 1960, er hún nú orðin lykilstöð í kjarnorkuvígbúnaði NATO og Bandaríkjamanna á Norðurlöndum". Þessa firru sína rökstyðja „sérfræðingar" Alþýðu- bandalagsins helst með því, að ratsjárvélar á Keflavíkurflugvelli svonefndar AWACS-vélar, geti „fylgst með hlutum á 750.000 km2 svæði, sem nær yfir Norðurlönd, Bretland, Eystrasaltslönd, Þýska- land og noðurhluta Rússlands. Jafnframt geta þessar vélar tekið við hlutverki Keflavíkurstöðvar- innar ef hún verður þurrkuð út í styrjöld". Þessi röksemdafærsla er í samræmi við annað. „Sérfræð- ingunum" virðist hafa láðst að athuga það, að 750 þúsund ferkíló- metra svæði spannar næsta ná- grenni íslands, því að 200 mílna lögsaga okkar er 758 þúsund ferkílómetrar. Ef þessar vélar hér á landi dygðu fyrir alla Evrópu, væru Bretar varla að smíða nýjar Nimrod-þotur til sömu nota og evrópsk NATO-ríki að verja stórfé til kaupa á AWACS. Og spyrja má: Hvers vegna eykst eyðingar- hætta Keflavíkur, ef þangað eru komnar flugvélar, sem geta tekið við hlutverki varnarstöðvarinnar? Því miður eru AWACS-þoturnar ekki þeim kostum búnar, að þær geti tekið við vörnum íslands. Þær eru óvopnaðar og ratsjár þeirra ná ekki niður í undirdjúpin í leit að kafbátum, vélarnar eru hér til að fylgjast með auknum herflugferð- um Sovétmanna í nágrenni okkar og beina orrustuvélum í veg fyrir sovésku flugvélarnar. í umræðum ráðstefnugesta Al- þýðubandalagsins um þennan þátt í málatilbúnaði valdastéttarinnar kom fram: „Var bent á að það eitt að draga fram breytt eðli her- stöðvarinnar væri tvíeggjað vopn. Herstöðvasinnar gætu tekið undir með okkur hvað varðar mikilvægi herstöðvarinnar og því talið nauð- synlegt að hafa herinn hér áfram. Þetta gæti því orðið til þess að festa herinn hér í sessi." Og þá kom fram þessi röksemd: „Einnig var bent á, að íslenska þjóðin væri ekki vel að sér í herfræðum og hræddist ekki tortímingu, sem af Keflavíkurstöðinni stafar." Þessi setning er dæmigerð fyrir rugl- andann hjá þessum „sjálfum- glaða“ og einangraða hópi. Er það forsenda að Vera vel að sér í „herfræðum" til að óttast „tortím- ingu“? Hvers vegna eru herstöðva- andstæðingar á móti því, að her- fróður maður komi til starfa í utanríkisráðuneytinu? Er það af umhyggju fyrir sálarheill utanrík- isráðherra? Þjódar- atkvæða- greiðslan Á ráðstefnu Alþýðubandalags- ins um „utanríkis- og þjóðfrels- isrnál" komst starfshópur að þeirri niðurstöðu, að „þjóðarat- kvæðagreiðsla ætti að vera lág- marksskilyrði sem flokkurinn setti í herstöðvamálinu fyrir þátttöku í ríkisstjórn". í álitsgerð hópsins sagði: „Eitt meginein- kenni stjórnmálaþróunar sl. tveggja áratuga er að herstöðva- málið hefur sífellt fjarlægst brennipunkt stjórnmálaumræð- unnar ... Sjálfstæðismálin eru nánast orðin jaðarmál í íslenskri pólitík og ef svo fer fram sem horfir verður þar lítil breyting á... Sennilega sitja nú færri herstöðvaandstæðingar á þingi en nokkurn tíma fyrr ... Þeir þing- menn Framsóknarflokks sem eru samherjar okkar í þessu máli eru bæði sárafáir, og duglitlir.“ (Let- urbr. Mbl.) í þessari dapurlegu þulu er einnig að finna gagnrýni á stjórn- arþátttöku Alþýðubandalagsins: „Það er ljóst að þegar Alþýðu- bandalagið tekur þátt í hersetu- stjórn eru því veruleg takmörk sett að beita sér í andófinu gegn her og NATO. Það segir sig sjálft. Flokkurinn ber ábyrgð á stefnu ríkisstjórnarinnar í utanríkismál- um eins og öðrum málum. Með þátttöku í hersetustjórn er Al- þýðubandalagið að glata sinni grundvallarsérstöðu í íslenskum stjórnmálum." Ekki er furða þótt „sérfræðingum" blöskri staðfestu- leysi Alþýðubandalagsins, þegar þeir sjá við „rannsóknir" sínar, að síðan Alþýðubandalagið settist í ríkisstjórn í september 1978 hafa AWACS-þoturnar komið til lands- ins og einnig nýjar gerðir bæði af Phantom-orrustuvélum og Orion- kafbátaleitarvélum. Enda segir svo í skjalinu, sem lagt var fyrir landsfund Alþýðubandalagsins: „Hvað flokkinn snertir þá er augljóst að erfiðara gengur að fá ungt fólk til liðs við hann en áður, ungt hugsjónafólk brigslar Al- þýðubandalaginu um svik í her- stöðvamálinu." Rökin fyrir þjóðaratkvæða- greiðslu eru sögð þau, að hún sé „vopn gegn vonbrigðum, víta- mínsprauta fyrir andófið gegn hernum" og herstöðvamálið mundi „aftur koma inn í þunga- miðju stjórnmálaumræðunnar“ auk þess sem menn yrðu að gera upp hug sinn. I lokaorðum sínum segir starfshópurinn: „Á það þarf að minna að það þarf að fá þjóðaratkvæðagreiðslu um hermálið samþykkta á Al- þingi, áður en hún getur farið fram. Þjóðaratkvæðagreiðsla sé vissu- lega afar tvíeggjuð. Hún myndi engan veginn leysa allan okkar vanda ... En hvað tæki svo við að henni lokinni? Baráttusveit marg- MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 30. NÓVEMBER 1980 17 efld og tilbúin í næstu lotu? Eða tækju við sár og lamandi von- brigði? Andstæðingar í þessu máli eru mjög sterkir, ráða yfir miklum fjármunum og fjölmiðlakosti. Það væri barnaskapur að vanmeta þá. VL (undirskriftasöfnunin Varið land 1974 innsk.) bæri vitni um það.“ Fridlýsingin Eftir að fulltrúi Alþýðubanda- lagsins hafði setið á allsherjar- þingi Sameinuðu þjóðanna 1971 og hlýtt á umræður um tillögu er laut að friðlýsingu Indlandshafs, fór þess að gæta í málflutningi her- stöðvaandstæðinga hér á landi, að líklega væri bara best að friðlýsa Norður-Atlantshafið og þar með væri helsta baráttumál þeirra úr sögunni. Ekkert hefur miðað í friðlýsingarátt á Indlandshafi og er í því efni deilt um stórt og smátt auk þess sem Sovétmenn hafa nú ráðist inn í Afganistan, sem talið var til „svæðisins", sem friðlýsa átti, og stríð geisar fyrir botni Persaflóa. Þrátt fyrir þetta lá eftirfarandi fyrir landsfundi Alþýðubanda- lagsins frá umræðuhópi „um frið- lýsingu N-Atlantshafsins og um kjarnorkulaust svæði á Norður- löndum": „Starfshópurinn leggur til við landsfund að Alþýðubanda- lagið lýsi yfir þeirri stefnu sinni að unnið verði að friðlýsingu Norðaustur-Atlantshafsins og stofnun kjarorkuvopnalauss svæð- is á Norðurlöndum. Jafnframt lýsir hópurinn yfir stuðningi sín- um við tillögu sem þingmenn flokksins hafa lagt fram um bann við geymslu kjarnorkuvopna á íslensku yfirráðasvæði og skorar á þingmenn að halda þeirri umræðu áfram." I þessari álitsgerð segir einnig: „Spurningin sem landsfundar- fulltrúar standa nú frammi fyrir er sú hvort talið sé rétt að gera þessar tillögur að formlegu bar- áttumáli flokksins, sem áfanga- leiðar að meginmarkmiðinu þ.e. brottför hersins og úrsögn íslands úr NATO, sem þjónaði jafnframt þeim tilgangi að vera áróðurs- vettvangur í stefnu okkar í utan- ríkis- og þjóðfrelsismálum. I almennu umræðunum kom fram sú gagnrýni á friðlýsingar- hugmyndina, að hún væri barna- leg og algerlega óraunhæf. Bent var á að friðlýsing Indlandshafs hefði ekki reynst annað en nafnið tómt. Bæði bandarískur og sovésk- ur floti væru nú á Indlandshafi. Fullvíst mætti telja, að risaveldin myndu enn síður taka mark á einhverjum friðlýsingarsam- þykktum varðandi Norður- Atlantshaf, enda væri það hinn vísasti styrjaldarvettangur, ef til stórveldastríðs kæmi.“ Raunar þarf ekki að hafa fleiri orð um friðlýsingarmálið, því að hér hafa komið fram hin gullvægu rök gegn því tali, þótt starfshóp- urinn hafi síðan mælt með hug- myndinni og samþykkt þess á landsfundi Alþýðubandalagsins. Um hugmyndir um kjarnorku- vopnalaust svæði á Norðurlönd- um, sem sést haldið á loft af mörgum, má ræða í löngu máli. Það verður þó ekki gert hér að sinni. Þessar hugmyndir njóta alls ekki almenns stuðnings stjórn- málamanna á Norðurlöndunum, ýmsir þeirra hafa þó látið þá skoðun í ljós, að hugmyndirnar gætu orðið til góðs, ef í þeim fælist bann við kjarnorkuvopnum í víg- hreiðri Sovétmanna á Kola-skaga. Krafa um slíkt bann virðist ekki vaka fyrir „sérfræðingum" Al- þýðubandalagsins, þeir segja hana fram setta til að „þæfa“ málið. Sambúdar- málin „Sérfræðingar" Alþýðubanda- lagsins fjölluðu einnig um „tak- mörkun áhrifa hersins á íslenskt þjóðlíf", ef til vill hefði yfirskrift- in fremur átt að vera „aðlögun að hernámi", því að í huga þessa fólks geta niðurstöður starfshóps- ins ekki verið annað, þær gefa að minnsta kosti ekki til kynna, að það telji líkindi á skjótri brottför hersins. Sjálfur Svavar Gestsson, nú orðinn formaður Alþýðubanda- lagsins, hafði framsögu í „umræðufundaröðinni um utan- ríkis- og þjóðfrelsismál" um „ein- angrun herstöðvarinnar“. Helstu þættirnir í máli hans voru: „Að- skilnaður herflugs og borgaralegs flugs á Keflavíkurflugvelli. For- sendur þess að þetta sé hægt er að það rísi ný flugstöð á Keflavíkur- flugvelli, en það er algjört skilyrði að við byggjum hana sjálfir en ekki Bandaríkjastjórn. Þá er einnig nauðsynlegt — og þá hugsanlega sem annar valkost- ur — að sú starfsemi sem er á Keflavíkurflugvelli, þ.e.a.s. borg- aralega flugið, verði flutt í burtu annaðhvort til Reykjavíkur eða byggður verði nýr flugvöllur." í álitsgerð starfshóps um þetta mál segir svo: „Aðskilnaður flugsins (herflugs og farþegaflugs) sé lítil- vægur út af fyrir sig og komi ekki til greina ef bygging nýrrar her- stöðvar sé forsenda þess.“ Þess skyldi þó ekki vera að vænta að formaður Alþýðubandalagsins væri með á döfinni áform um nýja herstöð? Svavar Gestsson fjallaði einnig um bann við öllum nýframkvæmd- um á Keflavíkurflugvelli, lokun Keflavíkurútvarpsins og að við- skipti við herinn verði bönnuð. Um síðasta liðinn segir: „Svavar Gestsson tók það fram að hann gerði sér grein fyrir að hér væri um mjög flókið mál að ræða.“ Þá ræddi Svavar einnig um bann við ferðum hermanna út af vallar- svæðinu. í álitsgerð starfshópsins um „einangrun herstöðvarinnar" segir meðal annars: „Algjört bann verði á þátttöku Bandaríkjahers í sjúkraflutningum og almanna- vörnum íslendinga. Draga sem sagt úr atriðum sem gera veru hersins jákvæða í augum ýmissa og mótar m.a. skoðun margra á því hvort hér eigi að vera her eða ekki ... Þá var rætt hvort við ættum að hafa ákveðna stefnu varðandi ferðafrelsi hermanna út fyrir vallarsvæðið og á það bent að slíkt gæti stuðlað að eflingu vit- undar meðal landsmanna um að landið væri hernumið, ef það væri skilyrði að hermenn færu aðeins út fyrir vallarsvæðið í einkennis- búningi. Hópurinn taldi að ferða- frelsi hermanna kæmi vart til greina þar eð landsmenn gætu vanist samneytinu við herliðið þótt það væri skömminni skárra að hafa þá einkennisklædda, ef ekki yrði komið í veg fyrir ferða- frelsi þeim til handa. Flokkurinn ætti að beita sér fyrir algjörri einangrun ef annað stærra og veigameira kæmi ekki til greina ...“ Nidurstada landsfundar Hér hafa verið rakin höfuðsjón- armið „sérfræðinga" Alþýðu- ■ bandalagsins í „utanríkis- og þjóð- frelsismálum". En hver var svo niðurstaðan á landsfundi flokks- ins, þar sem þessi gögn lágu fyrir. Samþykktar voru tvær ályktanir um utanríkismál, önnur var hluti af stjórnmálaályktun flokksins og hin bar yfirskriftina: Samfylking gegn herstöðvum — ný rök — nýjar leiðir, þegar hún var kynnt í Þjóðviljanum. Yfirskriftin gefur til kynna, að fyrir dyrum kunni að standa stofnun nýrra samtaka herstöðvaandstæðinga undir heit- inu: Samfylking gegn herstöðvum. Þeirri aðferð hefur áður verið beitt á niðurlægingartímum bar- áttunnar fyrir varnarleysi ís- lands, að framkvæmd hefur verið andlitslyfting með nýju nafni. í hinni sérstöku ályktun er einnig sagt, að skapa verði „víðtæka samfylkingu herstöðvaandstæð- inga , úr öllum stjórnmála- samtökum“ til að standa fyrir „samfelldri umræðu", en þessi orð eru lykillinn að baráttuaðferðinni, sem nú á að móta, þar sem „hræðsluáróður" verður kjarninn. Þessa umræðu á að tengja „bar- LJóem. KÖE áttu friðarafla í öðrum löndum sem á síðstu misserum hafa lagst gegn nýjum hernaðaráætlunum Bandaríkjanna í Evrópu og vilja afla viðurkenningar á hugmynd- um um friðlýsingu hafsvæða og lögbindingu Norðurlanda sem kjarnorkuvopnalauss svæðis." Með þessum orðum eru slegnar nokkrar flugur í einu höggi og nefnd baráttumál starfshópanna á ráðstefnu „sérfræðinganna" án þess að önnur afstaða sé til þeirra tekin, en þau skuli ræða við skoðanabræður erlendis. Nýja Samfylkingin á sem sé að verða alþjóðleg hreyfing, en þeir, sem starfa í þessum boðaða anda erlendis eru sérviskuhópar á veg- um kommúnista eða flokka þeirra. Var línan um þessa baráttu lögð á fundi í París í apríl síðastliðnum, þar sem fulltrúar Kremlverja fluttu boðskapinn. Um þjóðaratkvæðagreiðsluna segir, að á umræðufundum „í samvinnu við kjördæmasambönd flokksins og flokksfélög ... verði sérstaklega rædd sú baráttuleið sem Samtök herstöðvaandstæð- inga hafa markað, að efnt verði til þjóðaratkvæðagreiðslu um her- stöðvamálið". Hér eru „sérfræð- ingarnir“ sem sé afgreiddir með þeim hætti, að þjóðaratkvæða- greiðslan er kölluð „hugmynd" herstöðvaandstæðinga, sem rétt sé að ræða. Greinilegt er, að Alþýðubandalagið þorir ekki að gera þessa hugmynd að baráttu- máli sínu. Þá er lagt til að stofnaðar verði héraðsnefndir Samfylkingarinnar, útgefin verði rit „á grundvelli þeirra ítarlegu gagna“ sem lögð voru fram á landsfundinum og hér hafa verið rakin, auk þess sem erindrekar verði gerðir út í áróð- ursherferð. Þá er þingflokki Al- þýðubandalagsins falið að hefja viðræður við aðra flokka, til dæm- is um bann við „varanlegri stað- setningu" AWACS-flugvélanna hér á landi, bann við flutningi og geymslu kjarnorkuvopna á ís- lensku yfirráðasvæði og takmörk- un Keflavíkurútvarpsins. Orðalagið um þessi sömu atriði í stjórnmálaályktun landsfundar- ins er enn almennara og þar er ekki minnst á þjóðaratkvæða- greiðsluna. Hins vegar er í löngu máli fjallað um fyrirhugaða elds- neytisgeyma í Helguvík og í orð- skrúði falin sú niðurstaða, að þá megi samþykkja, ef birgðarýmið aukist ekki frá því sem nú er á. Keflavíkurflugvelli, auk þess sem á það er bent, að hin nýja Hitaveita Suðurnesja hafi „stór- lega dregið úr olíuþörf hersins". Sjálfsánægjan Þessi niðurstaða ber merki þeirrar sjálfsánægju, sem Kjartan Ólafsson nefndi á fundi með „sér- fræðingunum" og taldi Alþýðu- bandalaginu hættulega. Hvergi er dregin „ný víglína". Sjálfsánægjan er beinlínis eina röksemdin, sem nefnd er í hinni sérstöku ályktun landsfundarins um Samfylking- una. Þar segir í fagnaðartón að umræðan „sem fram hefur farið á síðustu mánuðum um fjölmarga þætti herstöðvamálsins" hafi leitt til þess að Jafnvel helstu tals- menn NATO-hagsmunanna hafa nú viðurkennt að herstöðvar Bandaríkjanna á íslandi eru lykil- þáttur í því gagnkvæma gereyð- ingarkerfi sem byggt hefur verið upp á undanförnum áratugum". Eins og annað í málflutningi valdastéttarinnar í Alþýðubanda- laginu stafar þessi sjálfsánægja hennar af miklum misskilningi og þörf fyrir að slá sjálfa sig til riddara á fölskum forsendum í því skyni að friða eigin samvisku og slá ryki í augu hinna almennu flokksmanna. Umræðurnar um kjarnorkumál í tengslum við ís- land, sem vísað er til í ályktun Alþýðubandalagsins, hafa haft það eitt í för með sér, að hvergi er að finna fullyrðingar um það í gögnum „sérfræðinga" þess, að á Islandi séu kjarnorkuvopn. Þó efndu herstöðvaandstæðingar til sérstakra mótmælaaðgerða gegn slíkum vopnum 10. maí síðastlið- inn og afhentu bandaríska sendi- ráðinu mótmæli gegn tilvist vopnanna hér á landi að lokinni göngu í dularklæðum. Dramb er falli næst, segir máltækið. Þau orð hljóta að koma upp í huga þeirra, sem kynna sér þá „baráttu" gegn vörnum íslands, sem boðuð er af talsmönnum Alþýðubandalagsins í þessum málaflokki um þessar mundir. „Lítilþægni" Alþýðu- bandalagsins í varnarmálum blas- ir við öllum. „Verðfallið" hjá flokknum í þessu gamla hugsjóna- máli hans er orðið svo mikið, að jafnvel andstæðingar hans geta varla fagnað, heldur fyllast frem- ur meðaumkun. Þetta „verðfall" er staðfest í sífellt meiri skilningi íslensku þjóðarinnar á því, að í vályndri veröld er nauðsynlegt að búa sig undir hið versta og það verður ekki gert með skynsamlegri hætti en að þjóðin leggi sitt af mörkum til tryggingar friði og öryggi í sínum heimshluta. í þeirri við- leitni er nauðsynlegt að vera vel á verði gegn lýðskrumurum eins og forystusveit Alþýðubandalagsins. Til þess eins að bjarga eigin skinni munu þeir enn um sinn halda á loft „hræðsluáróðri" sínum.

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.