Morgunblaðið - 07.12.2002, Qupperneq 66

Morgunblaðið - 07.12.2002, Qupperneq 66
UMRÆÐAN 66 LAUGARDAGUR 7. DESEMBER 2002 MORGUNBLAÐIÐ Sendu jólakveðju til vina og vandamanna! Nú getur þú farið inn á mbl.is og sent jólakveðjur til vina og ættingja. Þú velur úr fjölda skemmtilegra mynda, kveðjum á ýmsum tungumálum og skrifar inn eigin kveðju. Með því að skrá þig getur þú nýtt þér eftirfarandi þjónustu:  Þú getur notað myndir og keypt myndir úr Myndasafni Morgunblaðsins sem fylgja eiga korti. Hver mynd úr Myndasafninu kostar 500 kr.  Tekið lista yfir keyptar myndir og notað þær aftur án frekari greiðslu.  Haft yfirlit yfir þá sem þú hefur sent jólakort.  Fengið tölvupóst sem staðfestir að kort hafi verið lesin. Einföld leið til að gleðja vini og vandamenn hvar í heimi sem er! mbl.is Ný þjónusta! ÓVÍÐA á byggðu bóli á sér stað jafnöflug landmótun af náttúrunn- ar hendi og á Íslandi. Á síðustu 10 þúsund árum eða frá lokum síðasta ísaldarskeiðs hafa náttúruöflin staðið að látlausri sköpun og breyt- ingum á ásýnd landsins og svo er enn. Tiltektir mannanna eru enn á okkar dögum sem hjóm eitt í þess- um samanburði. Alveg sérstaklega á þetta við um hálendið, þar sem eldgos, vatn og vindar hafa gjör- breytt ásýnd landsins síðan ísald- arjökullinn skreið í sjó fram. Vegna landfræðilega ungs aldurs landsins og legu þess eru náttúru- legar sviptingar í ásýnd og vist- kerfi þess enn miklu meiri en víð- ast hvar annars staðar. Rask vegna framkvæmda, t.d. á hálendinu, hverfur algerlega í skugga ham- fara, er verða af völdum flóða og eldgosa. Með fyrirmynd í löggjöf erlendis frá hefur Alþingi samt sett lög um mat á umhverfisáhrifum til að tryggja lágmarksrask á umhverf- inu af mannavöldum. Lögformlegt umhverfismat er dýrt, en getur virkað hvetjandi til verkfræðilegra úrlausna, sem nýta sér beztu fáan- legu tækni á hverjum tíma. Með hliðsjón af framansögðu minnir baráttan við vandlega und- irbúnar og lögformlega samþykkt- ar framkvæmdir mest á baráttu riddarans hugumstóra, Don Kík- óta, við vindmyllurnar forðum tíð. Munurinn er aðeins sá, að vind- mylluriddarar nútímans eru snöggtum leiðinlegri. Undirstaðan Nauðsynlegt er að auka útflutn- ingstekjur landsmanna. Aukning útflutnings hefur lengstum verið of hæg. Ástæðurnar síðustu tvo ára- tugina eru ástand lífríkis hafsins og alltof litlar erlendar fjárfesting- ar í landinu. Lífríkið verður alltaf sveiflukennt, en fjárfestingarum- hverfinu ráðum við sjálf. Sem betur fer horfir nú væn- legar um stórframkvæmdir og verulega aukna gjaldeyrisöflun en oft áður. Um þessar mundir er hagvöxturinn nánast enginn, og slíkt jafngildir samdrætti á vinnu- markaðnum, því að framleiðnin vex stöðugt og fólkinu fjölgar. Hætta er á verðhjöðnun á Vesturlöndum, eins og Japanir hafa mátt búa við í um áratug. Slíka kreppu getum við forðazt hérlendis með einum samn- ingi um stórfellda fjárfestingu í orkukræfum iðnaði. Aðrar útflutn- ings- og þjónustugreinar munu njóta góðs af og dafna í skjóli nýrr- ar stóriðju og stórvirkjunar. Stór- iðjan fellur með öðrum orðum afar vel að annarri starfsemi í landinu. Búdrýgindi Ekki fer á milli mála, að fjárfest- ingar, sem nema að jafnaði yfir 6% af vergri landsframleiðslu á næstu 4 árum, munu hleypa nýju fjöri í efnahagslífið, en þó án umtals- verðrar verðbólguhættu vegna verðhjöðnunaráhrifa erlendis frá. Flutningar og þjónusta hvers kon- ar munu njóta góðs af. Engum blöðum er um það að fletta, að bætt aðgengi að hálendinu og hæsta stífla Evrópu munu laða að sér aukinn fjölda ferðamanna. Stöðuvatnið Hálslón mun og verða mörgum augnayndi, eins og dæmin sanna frá öðrum vatnsmiðlunum á landi hér. Til að reisa og reka stórvirki þarf ekki aðeins mikið fjármagn, heldur einnig mikla tækniþekk- ingu. Hún er nú fyrir hendi í land- inu og þarfnast verðugra verkefna. Ekki verður skilið við sérfræði- þekkinguna án þess að nefna hug- búnaðargeirann. Vegna gríðarlegr- ar sjálfvirkni orkuvera og álvera opnast hugbúnaðarsmiðum hér af- ar áhugaverður markaður. Orkumálin Undirstaða framfaranna, sem hér hafa verið gerð að umtalsefni, er beizlun orkunnar í fallvötnum landsins og gufuorkunnar í iðrum jarðar. Verði þetta hins vegar látið hjá líða, blasir við efnahagsleg stöðnun á Íslandi. Allt orkar tví- mælis þá gert er, en hætt er við, að afkomendur okkar kynnu okkur litlar þakkir fyrir að halda að okk- ur höndum nú. Ástæðan er sú, að hér er um að ræða þá auðlind landsins, sem mest er vannýtt nú um stundir. Til að gefa nasasjón af öllu því, sem nýta má hana til, má nefna, að íslenzk raforka gæti allt í senn knúið álver til framleiðslu einnar milljónar tonna af áli, leyst af hólmi allt eldsneyti, sem nú er notað til lands og sjávar (af Íslend- ingum) og séð einni milljón manns fyrir nægu rafmagni til almennra nota. Þrátt fyrir allt þetta væri a.m.k. fjórðungur virkjanlegs afls enn ónýttur, t.d. af verndunarástæðum. Hagkvæmar virkjanir varða veg- inn til blómlegs og fjölskrúðugs at- vinnulífs og skjóta stoðum undir mennta- og velferðarkerfi, sem ella mun standa á brauðfótum. Framfarir eða stöðnun Eftir Bjarna Jónsson „Hagkvæm- ar virkjanir varða veg- inn til blóm- legs og fjöl- skrúðugs atvinnulífs og skjóta stoðum undir mennta- og velferðar- kerfi…“ Höfundur er rafmagnsverkfræð- ingur. NÚ eru liðin 70 ár frá því að einn af frumkvöðlum knattspyrnunnar á Íslandi, Axel Andrésson, flutti til Akraness. Hann var búsettur hér frá 1933 til 1941 og markaði hann strax djúp spor í íþrótta- og æskulýðs- störfin. Axel átti eftir að hafa meiri áhrif á framgang knattspyrnunnar á Akranesi en nokkur annar á undan honum, bæði þau 8 ár sem hann var búsettur hér og einnig við sendi- kennslu allt fram á sjötta áratuginn. Axel var fyrsti formaður Knatt- spyrnufélagsins Víkings, en hann átti stærstan þátt í því að félagið var stofnað, enda oft kallaður fyrsti Vík- ingurinn. Axel hefur lengst allra ver- ið formaður Víkings og lengi aðal- þjálfari félagsins auk þess sem hann tók dómarapróf. Hann þjálfaði úr- valslið úr félögunum í Reykjavík árið 1930, en það var fyrsti íslenski knatt- spyrnuflokkurinn sem fór til keppni á erlendri grund. Íþróttaráð Akraness var stofnað 1934 og var Axel fyrsti formaður þess. Hann hóf að þjálfa keppnis- flokka, bæði hjá K.A. og Kára, hélt námskeið í knattspyrnu og einnig námskeið fyrir dómara. Mikið líf færðist í alla íþróttastarfsemi á Akranesi við komu Axels, sem birtist m.a. í því að um svipað leyti var nýja vallarsvæðið byggt upp á Jaðar- sbökkum og formlega tekið í notkun 1935. Sú framkvæmd varð reyndar byrjunin á þeirri miklu uppbyggingu íþróttamannvirkja, sem síðan hefur staðið yfir á Akranesi. Axels-kerfið Árið 1941 réðst Axel sem sendi- kennari Í.S.Í. í knattspyrnu og hand- knattleik. Fljótlega mótaði hann kerfi sem hann notaði við kennsluna, og sem talin voru taka mjög fram fyrri aðferðum í þessum efnum. Urðu kerfi þessi landskunn, kennd við Axel og kölluð Axelskerfin. Það er talið að Axel hafi kennt 15 þúsund ungmennum samkvæmt kerfunum á rúmlega 15 ára tímabili. Á sumrum starfaði hann fyrir íþróttafélögin vítt og breitt um landið, en á vetrum í hinum ýmsu skólum, til sjávar og sveita. Alls staðar var hann aufúsu- gestur og allir kepptust við að fá hann til sín. Má með sanni segja að Axel hafi átt hvað mestan þátt í hin- um vaknandi áhuga æskunnar fyrir knattleikjum. Í stuttu máli má segja að hann hafi gert æfingarnar að leik sem hann felldi svo í kerfi. Hann lagði rækt við að kenna réttar leikreglur og drengi- lega framkomu í leik auk þess að kenna ýmsa tækni í knattmeðferð. Sjálfur sagði Axel: „Ég setti aðal- kerfið saman strax 1941 og hand- knattleikskerfið árið eftir. Vöggu- kerfið svokallaða handa yngstu nemendunum setti ég saman 1947. Því kerfi mætti líkja við það þegar börnin eru að læra að stafa, allt und- irstöðuatriði. Börnin læra að hlýða og koma vel fram, feimnin hverfur og sjálfstraustið eykst. Keppni kemur fram á öllum stigum kerfisins, en hún er þó ekki markmiðið, heldur drengi- legur leikur. Keppendur eru fyrst og fremst allir vinir og félagar“ sagði Axel. Axel hylltur af Þorsteini frá Hamri Þann 4. febrúar 1954 var Axel haldið samsæti í Reykholtsskóla og voru þar margar ræður haldnar. Einn nemandinn, Þorsteinn Jónsson, 15 ára gamall, las þar frumort kvæði, sem sennilega hefur ekki birst á prenti áður: Við biðum með óþreyju eftir þér hér því allir þig þráðu að vonum, og komu þess manns sem að álitinn er með Íslands djörfustu sonum. Og knattspyrnan upplífgar ungdómsins sál og auðgar að gleði og mætti. Og hún er sú íþrótt sem þörf er og þjál og þjóðir um aldir hún bætti. Og göfug er lund þín og göfug þín svör, af göfugri Íslendings tungu. Og hvar sem þú lifir er leikur og fjör, þú leiðir til gleði þá ungu. Þú stendur á velli sem óbrigðul eik og enginn á þróttinum tapar. Þú gerir oss taman þann göfuga leik, sem giftu og heilbrigði skapar. Sá æskunnar vin, sem við kveðjum í kvöld, og kærasta vinsemd við bárum. Hann minnir á fornkappans framfara öld og frægð, sem er liðin að árum. Sá jöfur er veitti þér þol móti þraut og þig lét ei mótlætið baga. Hann lýsi þér Axel, á lukkunnar braut, og landið mun auðga þín saga. „Ekki á færi annars en Axels“ Nafn Axels Andréssonar hefur því miður oft gleymst þegar frumherja knattspyrnunnar er getið; einnig handboltans. Hans er t.d. hvergi get- ið í Alfræðisafni Menningarsjóðs um íþróttir, þar sem margir minni spá- menn fá vandlega umfjöllun. Axel var sérstæður persónuleiki, skemmtilegur og í raun ógleyman- legur þeim sem kynntust honum. Einn nemandi Axels í Reykholti, Anton Örn Kjærnested, síðar for- maður Víkings, minnist Axels svo í bókinni Áfram Víkingur eftir Ágúst Inga Jónsson: „Axel hafði lag á að gæða alla leiki lífi og draga fram í mönnum keppnisgleðina og veður og aðrar ytri aðstæður hömluðu ekki æfingum og útileikjum þegar Axel var annars vegar. Einn laugardags- eftirmiðdag átti að vera kappleikur milli bekkja, en um nóttina kyngdi niður snjó, svo að hnéfallinn snjór huldi allan völlinn. En Axel var nú ekki aldeilis á því að fella niður leik- inn, heldur var öllum nemendum safnað saman, rúmlega hundrað manns, og öll hersingin látin marsera fram og aftur um völlinn þar til hann var keppnisfær, nokkuð sem ég held að hafi ekki verið á færi nokkurs ann- ars en Axels að fá liðlega hundrað unglinga til að gera og sennilega alla með gleði“. Á svipaðan hátt og öðrum æskulýðsleiðtoga, sr. Friðrik Frið- rikssyni, tókst Axel að virkja ung- lingana á jákvæðan hátt við að taka þátt í drengilegum leik, leik sem stuðlaði að heilbrigðri sál í hraustum líkama. Axel lést 13. júní 1961. Brautryðjand- inn Axel Andrésson Eftir Ásmund Ólafsson Höfundur er framkvæmdastjóri Dvalarheimilisins Höfða, Akranesi. „Nafn Axels Andréssonar hefur því miður oft gleymst þegar frumherja knatt- spyrnunnar er getið; einnig handboltans.“ Góðir skór Skóbúðin Miðbæ Háaleitisbraut 58-60  Sími 553 2300 Ráðgjöf á fimmtud. kl. 15-18 og laugard. kl. 11-15.
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.