19. júní


19. júní - 19.06.1955, Síða 34

19. júní - 19.06.1955, Síða 34
Sumardaginn íyrsta.að hölluðum degi,set ég upp blaðamannasvip, munda pennann og nú skal rigna spurningum yfir sveitakonuna. — Þú fórst ekki úr sveitinni til að leita gæfunn- ar við sjóinn, eins og títt var um jafnaldrana, þeg- ar við vorum ungar? Ég heimsótti þig á æskuár- unum, þá varstu heimasæta hérna hinum megin við mýrina. — — Já, ég er fædd og uppalin í Guttormshaga í Holtum, bænuxn, sem sést þarna fyrir liandan fló- ann. Foreldrar mínir, Daníel Daníelsson og Guð- rún Guðmundsdóttir, bjuggu þar allan sinn bú- skap. Þau fluttust þangað, þegar Guttormshagi lxætti að veia prestsetur. Faðir minn var frá Kald- árholti í Holtum, svo hann gei'ði ekki víðreist um dagana frekar en ég. Ég tel vel farið, að ég skuli ekki hafa yfirgefið sveitina. Ég er svo mikið sveita- barn að eðlisfari, að ég elska skepnur og gróður. Ég hefði sennilega aldrei kunnað betur við mig annars staðar en í nánd við gróanda og sveitalíf. — Var það ekki einmitt um það leyti, sem við vorum að komast upp, sem kreppan og vonleysið hrakti velflest ungt fólk úr sveitinni? — — Jú, það er víst rétt. Verðlag á landbúnaðar- vörum var lágt og skipulagsleysi var á sölu afurð- anna. Fátækt og atvinnuleysi í bæjunum gerði af- urðasöluna ótrygga. Fólk fór að fá ótrú á framtíð landbúnaðarins, og, un2:a fólkið flutti heldur burt en að hugsa til að stofna heimili heima fyrir. — Það hafði nú ekki alltaf að miklu að liverfa við sjóinn. — — Nei, en það fór nú samt. En það var þó fyrst í róti hernámsáranna, sem fór að koma verulegt los á fólk. Þá voru alls staðar fljótteknari peningar en í sveitinni. — — Og á þeim árum var verið að telja manni trú um, að það borgaði sig betur að flytja inn smjör frá Suður-Amei’íku en að veia að bjástra við beljur á íslandi. — —■ Það gekk nú svo langt, að sveitafólkið trúði þessu sjálft og ln'aðaði flóttanum úr sveitinni. — — Ég minnist þess, að merkur rithöfundur lét sér það um penna fara, að það borgaði sig betur að mata bænduina á spítala en að vera að láta þá leika sér við búskap. Þótti bændafólki það ekki lieldur kaldar kveðjur til þeirra, sem vinna „hörðum höndum“ langan vinnudag? — — Jú, ég býst við því, að mörgum hafi þótt það, og að það sitji í sumum enn, þótt viðhorf til bænd- anna sé nú breytt. — — Hvað viltu segja mér um merkustu breyting- arnar, senr orðið hafa á búskaparháttunum, síðan Jxú varst að alast upp í Guttormshaga? — — Það er vafalaust véltæknin, sem nú er orðin almenn. Hún gerir bændum kleift að búa marg- falt fólksfærri en áður. í stað þess að eyða mikilli vinnuorku í misjafnlega mikinn afrakstur af ó- ræktuðu landi, hefur megináhei'zla verið lögð á að íækta jörðina, og nú gefur hver fermetri iniklu meiri arð en áður. Enda væri aðkeypt vinnuafl í stórum stíl bændum ofviða fjárhagslega. En þess- ar breytingar nrðn svo stórstígar, að það má telja, að um byltingu væri að ræða. Það mátti varla seinna vera, búskapur með orf og ljá var óðum að segja af sér. Ég fagna þessum breytingum, þær gera það að verkum, að aftur er indælt að búa í sveit. — — Ég er nú vitaskuld værukær bæjarkona og vön þægindum, enda myndi mér óa við því að fara í spor ykkar sveitakvenna. Er ekki vinnudagur ykkar bæði langur og strangur? — — Jú, hann vill nú verða það stundum, en það er ekkert sambærilegt við það, sem áður var. Þæg- indin eru sem óðast að koma til okkar líka og létta margt erfiðið, sem formæður okkar áttu við að stríða. Húsakostur hefur verið stói'bættur, húsin vel upphituð og vatnsleiðslur víðast hvar. Svo er í'afmagnið alltaf að1 koma á fleiri og fleii'i bæi. — — Og Sogsrafmagnið er komið víða hér í Holt- um? — — Já, um fjórir fimmtu af íbúum hreppsins hafa nú fengið rafmagn, og flestir fá það í náinni framtíð. — — Og þú átt von á því bráðlega? — — Já, þess vænti ég fastlega. Þú sérð, að gert er ráð fyrir raflögn fyrir eldavél. Ég nota þessa gömlu kolavél þangað til, þótt hún sé nú að segja af séi'. — — Þú ætlar sem sé að hoppa beint úr gamla tímanum yfir í nútímann. — Þú mátt víst muna tvenna tímana með húsakost, þegar þú ert búiir að fá íafmagn í þetta skemmtilega nýja hús. Var ekki ósköp illa hýst hérna, þegar þú fluttir hingað fyrst fyrir nálægt tveim áratugum? — — Jú, það er mikill munur á. Hér var gömul baðstofa með skaisúð upp á gamla móðinn og eld- hús úr torfi og grjóti, með moldargólfi, en þar var þó eldavél. Þessi gömlu eldhús voru ekki skemmti- legar vistarverur, eins og þú eflaust manst. — — Þú hefur þá verið jafn vongóð og bjartsýn og endianær, ef ég þekki þig rétt? — — Jú, ég hef nú oftast búizt við betri tíð, eins og 19. JÚNÍ 20

x

19. júní

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: 19. júní
https://timarit.is/publication/671

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.