Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 01.01.1932, Blaðsíða 69

Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 01.01.1932, Blaðsíða 69
JÓN SKÁLD ÞORLÁKSSON 49 hans. Dr. Jón Þorkelsson, þjóð- skjalavörður, og hann gat um þessi efni talað eins og sá sem valdið hafði, vísar skáldinu til sætis í höll Braga með þessum orðum: “Séra Jón Þorkelsson var mestur niaður sinnar tíðar hér á landi (þ. e. íslandi) í sinni íþrótt”. ((Jón Þorláksson, “Dánarminning”, bls. 245). Guðmundur landsbókavörð- Ur Finnbogason lýkur svo Skírnis- grein sinni um séra Jón (XCIII. ár, bls. 245): “Og það hygg eg að væri Jón Þorláksson uppi nú, þá mundi hann enn í röð fremstu skálda.” Þar sem dómarnir um kveðskap séra Jóns falla svo á einn veg, er auðsætt, að hann skipar virðingar- sess meðal skálda þjóðar sinnar aö fornu og nýju. Allir eru á sama niáli um það, að þýðingar lians á erlendum merkisritum, beri stórum af flestum frumkveðnum kvæðum hans; engu að síður eiga hin síðar- aefndu fyllilega skilið, að þeim sé gaumur gefinn, bæði frá menning- arsögulegu og bókmentasögulegu sjónarmiði. Um æfi séra Jóns Þorláksson hefir Jón Sigurðsson forseti ritað asesta ítarlega og ágætlega (fram- an við annað bindi Ljóðabókar skáldsins, Kaupmannahöfn, 1843), °g liafa aukið þar nokkru við þeir ch’. Jón Þorkelsson (Dánarminning 1919) 0g Sighvatur Grímsson Borg- Þrðingur (Rímur af Hænsna-Þóri, ^eykjavík 1919). Hins vegar hefir h'tið verið ritað á íslenzku máli 11111 skáldskap séra Jóns. Langmerk- ust er ritgerð dr. Jóns Þorkelsson- ar (aftan við minningarritið um skáldið, Dánarminning, 1919, sem ^1’ var nefnt) ; er þar ýmislegur fróðleikur um kvæði skáldsins, en ekki eru þau gagnrýnd þar að neinu ráði. Þess vegna er ekki óþarft að líta nokkuð nánar á kveðskap séra Jóns, frá sjónarhól fagurfræði og ritskýringar nútíðarinnar; en að sjálfsögðu verður að meta hann í ljósi þess tíðaranda og þeirra lífs- kjara, sem settu svip sinn á skáld- skap lians og horf við lífinu. II. Jón Þorláksson átti sammerkt í því við marga skáldbræður sína ís- lenzka og erlenda, að snemma fór að bera á skáldgáfu hans. Að vísu verður nú ekki vitað hvenær hann byrjaði að yrkja; en til er vísa eft- ir hann, sem hann kvað hafa ort tólf vetra gamall, þá hestadrengur á Alþingi (Ljóðabók II, bls. 411). Ekki verður sagt að hún sé sér- lega merkileg, nema að þessu leyti: hér lýsir sér þegar sú beiska háð- nepja, sem einkennir seinni kveð- skap skáldsins. Óliætt mun og að fullyrða, að séra Jón hafi fengist við ljóöagerð á skólaárum sínum í í Skálholti (sbr. Ljóðabók II, bls. XXV), en þau kvæði lians eru löngu komin í glatkistuna. Á fyrstu árum að loknu námi (1763) og þangað til hann gerðist prestur (1768), er svo að sjá, að séra Jón hafi ekki gefið sig mikið við kvæðagerð, ef dæma má eftir þeim kveðskap hans, sem geymst hefir frá þeirri tíð: en það eru ein- ungis lausavísur nokkrar; bera þær vitni orðhepni skáldsins, bragfimi hans og fyndni. Sérstaklega er vert að geta um vísu þá, sem hann orti um “Þyt”, reiðhest Ólafs Stiftamt-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134

x

Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga
https://timarit.is/publication/895

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.