Dagfari - 01.12.1961, Page 11

Dagfari - 01.12.1961, Page 11
fyrrum lágu svo flatir fyrir út- lendum drottnurum íslands, að þeir gerðu sér sérstakt far um að lítilsvirða menningu sinnar eigin þjóðar og töldu sér það til upphefðar að tyggja upp á dönsku. Ritstjórar hernáms- blaðanna eru þegar farnir að tyggja upp á amerísku. Þeir standast ekki reiðari en ef því er haldið fram að amerísk áhrif kunni að reynast íslendingum ómenningaráhrif. Þeir hafa til- einkað sér þá trúarsetningu, að allt sem sé amerískt, það sé gott. Þó þeir séu að vísu bæn- heitir menn og guðhræddir, þá fer það ekki á milli mála, að Samúel frændi hefur þegar náð svo sterkum ítökum í hjörtiun þeirra, að sjálfur himnafaðir- inn má fara að gá að sér. Og þegar Samúel frændi sendir ís- lendingum sitt útvalda sjón- varpslið: banditta og gangstera, Frankenstein og Dracula, þá verða þessir ritstjórar svo hrifnir, að þeir hefðu tæpast orðið hrifnari þó að Guð al- máttugur hefði sent þeim heil- agan anda. Og þegar látinn er í ljós uggur um hag íslenzkrar menningar andspænis þessari líka þokkalcgu sjónvarpsinnrás Samúels frænda, þá líta ritstjór- ar hernámsblaðanna á það sem guðlast. Og þegar til þess er mælzt að þeir yfirvegi málið af alvöru og ábyrgðartilfinningu í stað þess að beita áhrifum sín- Um til að íslendingar opni heimili sín skilyrðislaust fyrir þessum agentum amerískrar forheimskunar. þá svara rit- stjórarnir hví til að allt slíkt tal beri vott um sérvizk.u og skrælingjahátt. Mönnunum er ekki sjálfrátt. Þeim er ekki sjálfrátt frekar en sértrúar- fólki því sem hér um árið neit- aði að undirgangast hina al- mennu berklaskoðun á þeirri forsendu að Guð hefði bannað þvj að láta gegnumlýsa sig. ★ Þegar ritstjórar hcrnáms- bíaðanna kalla það sérvizku að fslcndingar vilja hamla gegn erlendum áhrifum, þá eru þeir að túlka þjóðinni annarleg sjón armið. Þeir eru að túlka sjón- armið þjóða sem eru of stórar til að skilia þjóðernismetnað smáþjóða. Þeir eru að túlka þá hagspeki stærðarinnar sem getur lagt fram tölulegar sann- anir fyrir því að það borgi sig ekki fyrir 180 þúsund sálir að vera sérstök þjóð, það sé ekki praktískt. Hundrað og áttatíu þúsund sálir hljóti að græða á því að vera partur af stórri og auðugri þjóð, í stað þess að halda áfram þessu fáránlega bauki sínu upp á eigin spýtur. Nú er það að vísu rétt, að í samanburði við hina ríku og voldugu Ameríkana erum við fslendingar óendanlega fátækir og smáir. Við vitum líka að þeir eiga fleiri og stærri ísskápa en nokkur önnur þjóð, fleiri og glæsilegri bíla en nokkur önn- ur þjóá, fleiri og fullkomnari sjónvarpstæki en nokkur önnur þjóð. Samt hafa fæstir okkar nokkra löngun til að vera Ameríkanar. Við þykjumst nefnilega búa yfir ýmsum verð- mætum sem séu dýrmætari en nokkrir ísskápar, glæsilegri en nokkrir lúxusbflar, merkilegri en nokkur undur sjónvarps. Við getum að vísu ekki lagt fram neina bókhaldsdálka til sönnunar þessum verðmætum. Og við blásum reyndar á allt hókhald í samhandi við mat á raunverulegum verðmætum. Þess vegna höfum við líka enga löngun til að vera Amer- íkanar. Við erum svona gerðir. Við höfum ekki löngun til að vera neitt annað en íslending- ar. ★ Gott og vcl, látum þetta heita sérvizku. Við skulum segja að aldalöng barátta íslendinga fyrir sjálf- stæðri þjóðartilveru hafi verið sérvizka. Við skulum segja að okkar fornu sögur hafi allar verið samdar af sérvizku. Við skulum segja að hann Jón gamli Arason hafi — frekar en að beygja sig fvrir konungs- valdinu — gengið á höggstokk- inn af tómri sérvizku. Við skul- um segja að Jónas Hallgríms- son hafi ort ísland farsældar frón af tómri sérvizku. Við skulum segia að Jón Sigurðs- son liafí aldrei kvikað frá rétti fslands, af því að hann var ó- forbetranlegur sérvitringur. Við skulum segja að við fslend- ingar höfum krafizt fullveldis af tómri sérvizku. Og við skul- um segja að sérvizka okkar hafi náð hámarki þegar við stofnuðum lýðveldi í fullu trausti á þann vilja forsjónar- innar að hér norður við íshaf skyldi búa xérstök íslenzk þjóð um aldur og æfi. Já, það er von að sumir séu hissa, þetta er nú meiri sér- vizkan. En við eigum bara alla okkar tilveru undir þessari sér- vizku. Það er staðfastur vilji okkar að vera íslendingar, svo Framhald af bls. 15. Að koma af draugagangi — Hafið þið átt áþreifanleg skipti við framliðna menn? — Við höfum komið af draugagangi, ef þú átt við það. Eitt sinn kom bóndi að máli við mig og bað mig um aðstoð. Hann hafði orðið fyrir miklum búsifj- um og gripir orðið sjálfdauðir.. Við fórum þangað og þarna reyndust hafa setzt að framliðn- ar verur; kona, er hafði búið þarna áður og maður, sem hún var í slagtogi við. Við komum því til leiðar, að þau voru fjar- lægð — stjórnendur Hafsteins eru mjög sterkir og áhrifaríkir. — Fylgjast menn með þjóð- málum eftir dauða sinn? — Já, fyrst í stað virðast þeir fylgjast vel með og hafa mikinn áhuga. — En breyta þeir ekki um skoðun — hætta til dæmis að vera íhaldsmenn? — Yfirleitt verða menn víð- sýnni og skilja betur, að deilu- mál okkar skipta ekki eins miklu máli og okkur kann að virðast. Þeir sem haldnir eru miklum ástrfðum, fara til dæmis með hatur í hjarta, hefnigirni eða drykkjusýki eiga oft erfitt með að slíta sig frá ástríðum sínum og verður það til tafar. Ég hef ástæðu til að ætla, að miklir drykkjumenn vilji halda áfram eftir dauða sinn, og ég hef rök- studdan grun um, að þeir geri það með því að fá aðra til að drekka og njóti góðs af um leið. staðfastur, að ef við ættum að hætta að vera íslendingar, þá mundi flestum okkar finnast við gætum eins verið dauðir. Og því hljótum við enn að biðja allar góðar vættir íslands að veita okkur nógu mikla sér- vizku til að við getum haldið áfram að Iifa því einu lífi sem okkur er nokkurs virði. — Höskuldur. Þ. Þjóðmálin — Hvað segirðu að lokum um þjóðmálin, Jónas? — Ég hef alltaf verið ein- dreginn samvinnumaður. Ég á- lít, að sú stefna sé hin eina þjóðmálastefna, er hefur ein- hverja möguleika til að skapa okkur viðunanlega sambúðar- hætti, en óheft samkeppni sé aðeins leifar af villimennsku. Og hvenær sem leiðtogar samvinnu- manna hafa vilzt af leið og leit- azt við að blanda blóði við skipulag samkeppninnar hefur þgð leitt ti slysa. Um hersetumálin vildi ég segja það, að ég álít mikla ó- gæfu, að herinn skyldi koma hingað. En nú hafa menn fundið peningalyktina, og engin ríkis- stjórn hefur viljað láta þá fara. Ég hef aldrei álitið, að okkur væri vörn í erlendum her, eftir að hin nýju atóm og eldflauga- vopn komu til sögunnar. Það liggur í hlutarins eðli, að við yrðum aðeins skotmark. Nú er mikið talað um, að þjóðir Evrópu rugli saman reyt- um sínum og stofni með sér bandaríki. Okkur er vafalaust mikill vandi á höndum. þegar þar að kemur. En ef af því verð- ur, að við göngum í þetta banda- lag, þá er ekki ólíklegt, að í- búar þéttbýlli landa hefðu hug á að setjast hér að í fámenninu og njóta þess auðs og þeirrar orku. sem náttúra landsins hef- ur yfir að ráða. Og þá vil ég benda á, að það verður ekki börf fyrir pólitíska flokka í land- inu. Þá verður óþarfi að deila. Því að fyrr eða síðar myndi að því reka, að engin íslenzk þjóð yrði til. R.A. DAGFARI 11

x

Dagfari

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Dagfari
https://timarit.is/publication/967

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.