Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2001, Page 112

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2001, Page 112
Dudley Andrew og annarra. Almennum viðskiptum kvdkmynda og bókmennta í gjald- miðli natúralisma tengdust nokkur eftirtektarverð tihdk. Aðlöpun Ren- oirs á verki Gorkís, / djúpinu [Na dne\j6 er hér ágætt dæmi. Arið 1881 kallaði Zola eftir natúralísku leikhúsi17 og lýsti nákvæmlega þeirri gerð leilaærka sem Gorkí skrifaði tutmgu árum síðar í / djúpinu. Þar er að finna safn raunverulegra manngerða sem stillt er saman án ráðandi fléttu. Leikuriim er fremur drifinn áfram af náttúrulegri hrynjandi smá- atvika og staðreynda sem afhjúpa líf manna á tilteknu tímabili. Hér mæt- ast natúralismi og pólitísk þörf en verk Gorkís kom fram á sjónarstdðið nokkrum árum þnir umrótið mikla í Rússlandi. A öðru tímabili og sem viðbragð við annarri pólitískri þörf greip Ren- oir það tækifæri að aðlaga verk Gorkís. Arið 1935 var hin andfasíska þjóðfylking stofnuð og eru efnistök Renoirs klárlega mörkuð þrýstingi og væntingum þessarar hretdingar. Kvikmynd hans, Lægstu lögin [Les bas fonds], samþykkir þá stéttablöndun sem leikritið gefur aðeins í skyn. Louis Jouvet drottnar yfir myndinni í hlutverki barónsins og stígur nið- ur í djúp samfélagsins til að aðstoða við að skipuleggja sameiginlega að- förina að kapítalíska húseigandanum, Kastíljov. Þrátt finir drungalegt efni, morðið, fangelsun, dauða af völdurn sjúkdóma og sjálfsmorðs, er hlýjan allsráðandi í útgáfu Renoirs eins og sést glögglega á opnu sögu- sviðinu við ána Marne og afslöppuðum leik leikaranna sem andvarpa dauflega á milli þess sem þeir segja línur sínar. Hefði Gorkí haft eitthvað á móti slíkri túlkun? Um það getum tvið aldrei vitað því hann dó nokkrum mánuðum fyrir frumsýningu myndar- innar. En hann hafði veitt Renoir blessun sína og hlakkaði til að sjá loka- gerðina þrátt fyrir þá staðreynd að 1932 hafði hann lýst leikritið gagns- laust, úrelt, og óhæft til sýningar í Rússlandi sósíalismans. Kannski voru þessar jdirlýsingar uppgerðarsjálfsgagnrýni á borð við það sem þetta magnþrungna ár krafðist af mörgum rússneskum listamönnum. Eg kýs þó heldur að taka Gorkí á orðinu. Hann var flestum teoristum víðsýnni, svo ekki sé minnst á rithöfunda, þar sem hann sá að / djúpinu var alls ekki sama verkið í Rússlandi árið 1932 og í Frakklandi á tíinum þjóðfýlking- 16 [Þýð.: Leikrit Gorkís hefur tvívegis verið þýtt á ísl.: I djúpinu, þýð. Halldór Stefans- son, 1989; 1 djúpi daganna, þýð. (og aðlögun) Magnús Þór Jónsson, 1995. Verkið fjallar um djúp samfélagsins.] 17 Ernile Zola, „Natúralismi og leikhúsið" [Naturalism and the Theater], í Tiirauna- skáldsagan og aðrar ritgerðir [The Experimental Novel and Other Essays], ensk þýð. Belle Sherman, New York: Haskell House, 1964. IIO
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.