Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.10.1975, Síða 81

Tímarit Máls og menningar - 01.10.1975, Síða 81
Solsénítsín - pólitískt mat um á Vesturlöndum. Meginhugðarefni þeirra, baráttan fyrir hugsana- og tjáningarfrelsi, fer ekki eftir skilum heimspekikerfa. Þau eru þó engu að síður til og eru að koma betur í Ijós. Það er umhverfis tvo eða þrjá hug- myndafræðilega miðdepla — frjálslynda vesturlandastefnu, kristindóm með blæ Rússlandsdýrkunar, sósíalisma, - að nú er afmr að vakna andlegt líf, sem var bælt niður, en aldrei drepið á meira en fjórum áratugum eintrján- ingsstefnu. Sá „marxismi“, sem Solsénítsín ræðst á af svo mikilli hörku og kallar „hagfræðilega vélrænu“, er augljóslega marx-lenínismi í þeirri rýrðu mynd, sem stjórnvöldin leggja blessun sína yfir og boða, og hefur auk þess verið numinn úr tengslum við annan lifandi marxisma í hálfa öld. I landi, þar sem rit Rósu Luxemburg em enn á svörtum lista, gemr varla verið um það að ræða, að út komi rit manna eins og Lukács, Gramsci, Lefebvre, Marcuse, Mandel, Gorz o. s. frv. Svo vesæll er marxisminn orðinn í Sovétríkjunum, að ekki er lengur um neina þróun hans að ræða, og hann megnar ekki heldur að takast á við önnur hugmyndakerfi og stefnur, sem fram hafa lcomið í vestrænni menningu á síðastliðnum fimmtíu árum í félagsfræði, hagfræði, sálfræði, sálgreiningu o. s. frv. Þessi vesöld félagslegrar hugsunar og hins opinbera marxisma (eða ein- faldlega þess, sem þessir menn vita um marxisma), hlýmr að endurspeglast í hugmyndum andspyrnumanna. Borið saman við þá menningarlegu grósku, sem fylgdi í kjölfar hinnar sósíölsku nýsköpunar í Tékkóslóvakíu, hlýmr sá blær siðaprédikunar, sem einkennir gagnrýnina í Sovétríkjunum, að valda vonbrigðum. En hann stafar af mjög sérstakri reynslu, og er líklega nauðsynlegur þátmr í þeirri viðleitni að fá menn til að vakna til meðvit- undar. En hvað sem því líður, mun pólitísk hugsun Solsénítsíns ekki aftra okkur frá að veita marxismanum tækifæri, þegar hugað er að hlutverkinu, sem hann hlýtur að gegna í því gagnrýna endurmati á þjóðfélagi Sovétríkj- anna, sem sovézkir marxistar munu vinna að. Líklega átti það að vera fyndni, þegar Níkíta Strúve, útgefandi Gúlag-eyjaklasans, fullvissaði okk- ur um það í dagblaði í Bmxelles, að Solsénítsín hefði veitt marx-lenínism- anum „því sem næst rothögg". Hafi þessi fullyrðing ekki átt að vera brandari, hljómm við að efast um skarpskyggni mannsins, sem setti hana fram, en engu að síður segir hún okkur margt um eina hlið þeirrar áróðursherferðar, sem gert hefur sér Solsénítsín að leikfangi. Vesmrlönd ásmnda nú að komast í nánari sam- 191
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.