Lögmannablaðið - 01.06.2013, Qupperneq 18

Lögmannablaðið - 01.06.2013, Qupperneq 18
18 lÖgmannaBlaÐiÐ tBl 02/13 í stefNuYfirLýsiNGu nýrrar ríkis­ stjórnar segir meðal annars: „Stefnt skal að því að millidómsstig verði tekið upp, bæði í einka- og sakamálum, og að hæstiréttur starfi í einni deild.“ hér er um að ræða grundvallar yfirlýsingu af hálfu stjórnvalda sem vekur vonir um að löngu tímabærar endurbætur á dómskerfinu líti loksins dagsins ljós. Lögmannafélag íslands hefur lengi talið brýnt að millidómstigi verði komið á fót sem fyrst, bæði í einka­ og sakamálum, þannig að málsmeðferð samrýmist sem best kröfum réttarríkisins og reglum alþjóðlegra mannréttindasáttmála. Á íslandi eru tvö dómstig og hefur svo verið allt frá stofnun hæstaréttar íslands 16. febrúar 1920. í nágrannalöndunum og víðast hvar í evrópu eru á hinn bóginn þrjú dómstig. Gagnrýni hefur komið fram á tveggja þrepa dómskerfi hér á landi. Alvarlegustu annmarkarnir hafa jafnan verið taldir eftirfarandi: 1. Meginreglan um milliliðalausa sönnunarfærslu er ekki virt nægi­ lega vel við meðferð áfrýjaðra mála. í einkamálum fer munnleg sönnunarfærsla ekki fram í hæsta rétti, heldur byggir rétturinn á endurritum úr þingbók af munnlegum skýrslum sem gefnar hafa verið í héraði. í sakamálum er lagaheimild til þess að taka munnlegar skýrslur í hæstarétti lítið sem ekkert nýtt. Á hinn bóginn hefur rétturinn í talsverðum mæli nýtt heimild til að ómerkja héraðsdóm ef líkur eru taldar á að niðurstaða um sönnunargildi munnlegs framburðar kunni að vera röng. sönnunarmat héraðsdóms í sakamálum fæst því jafnan ekki endurskoðað með formlegum hætti á æðra dómstigi. 2. sérfróðir meðdómendur taka ekki þátt í meðferð áfrýjaðra mála þar sem reynir á sérkunnáttu þeirra og þeir hafa tekið þátt í að dæma í héraði. 3. Málafjöldi í hæstarétti er mikill og óhóflegt vinnuálag á dómara við réttinn. Afleiðingin er í reynd deildaskiptur áfrýjunardómstóll fremur en eiginlegur hæstiréttur. ekki verður séð að úr annmörkum á núverandi kerfi verði bætt nema með stofnun millidómstigs. hæstiréttur myndi þá aðeins dæma í þýðingarmestu málum og dómurum yrði fækkað. Við fækkun myndi fordæmisgefandi hlutverk réttarins styrkjast, sem er afar brýnt. umræður um millidómstig eru ekki nýjar af nálinni. Þær hafa skotið upp kollinum af og til um áratuga skeið. Nefna má að á áttunda áratug síðustu aldar var í fjórgang lagt fram á Alþingi lagafrumvarp sem fól í sér upptöku millidómstigs að fyrirmynd Landsréttar í danmörku. Gagnrýni á tveggja þrepa kerfi hefur þó þyngst síðustu ár og nú er svo komið að flestum er ljóst að ekki verður lengur undan vikist að gera breytingar. Á árinu 2008 skipaði þáverandi dómsmálaráðherra nefnd til þess að fjalla um hvernig tryggja mætti sem best milliliðalausa sönnunarfærslu við meðferð sakamála. Nefndin skilaði skýrslu í október sama ár og voru helstu niðurstöður hennar að nauðsynlegt væri að koma á fót millidómstigi í sakamálum. í október 2010 stóðu fjögur helstu fagfélög lögfræðinga; Ákærenda­ félag íslands, dómarafélag íslands, Lögfræðinga félag íslands og Lögmanna­ félag íslands, fyrir málþingi um milli­ dómstig þar sem mikill einhugur ríkti um stofnun þess, bæði í einkamálum og sakamálum. eftir málþingið skor­ uðu félögin á dómsmálaráðherra (nú innan ríkisráðherra) að beita sér fyrir stofnun millidómstigs en hann skipaði í framhaldinu vinnuhóp sem skilaði ítarlegri skýrslu í lok júní 2011. réttar farsnefnd hefur haft skýrslu vinnuhópsins til skoðunar og hefur unnið að því að móta hugmyndir að nýju dómskerfi. Lögmannafélagið hefur, ásamt dómstólaráði, fengið tækifæri til þess að koma að sjónarmiðum við þá vinnu. Loks skal nefnt að nýverið skrifaði jón steinar Gunnlaugsson hrl. og fyrrverandi hæstaréttardómari ritgerð um hæstarétt þar sem meðal annars er fjallað um mikilvægi þess að taka upp millidómstig. Brýnt er að án tafar verði ráðist í nauð­ synlegar úrbætur á dómskerfinu. Vonir standa til þess að innanríkisráðherra leggi fram frumvarp um millidómstig þegar á haustþingi og Alþingi afgreiði málið næsta vor. Pistill forMAnns millidómstig í bígerð JÓnAs ÞÓr GUðMUnDsson Hrl.

x

Lögmannablaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lögmannablaðið
https://timarit.is/publication/1132

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.