Lögmannablaðið - 01.06.2013, Page 26

Lögmannablaðið - 01.06.2013, Page 26
26 lÖgmannaBlaÐiÐ tBl 02/13 Aðsent efni VAlGerðUr sÓlnes, AðstoðArMAðUr HæstArÉttArDÓMArA:. Bótagrundvöllur í skaðabótamálum vegna læknamistaka Í dómi Hæstaréttar 21. febrúar 2013 í máli nr. 388/2012 var dæmt um skaðabætur vegna læknamistaka úr sjúklingatryggingu á grundvelli laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu. Ágreiningur um sama sakarefni hefur ekki verið til úrlausnar fyrir Hæstarétti áður. Málsatvik voru þau að tjónþoli taldi sig hafa orðið fyrir líkamstjóni vegna ófullnægjandi skoðunar læknis sem vitjaði tjónþola á heimili hans. örfáum stundum eftir læknisskoðunina var tjónþoli fluttur með sjúkrabifreið á sjúkrahús þar sem hann dvaldi um nokkurra vikna skeið vegna lungnabólgu og hlaut hann heyrnaskerðingu og heyrnatap í kjölfar veikindanna. í málinu krafði tjónþolinn vátryggingafélag um greiðslu bóta úr lögboðinni sjúklingatryggingu vegna líkamstjóns síns. réttur til bóta úr sjúklingatryggingu kjarni málsins laut að úrlausn um það hvort tjónsatvikið heyrði undir lög nr. 111/2000 og hvort sönnun hefði tekist um að stofnast hefði til bótaskyldu á grundvelli laganna við fyrrgreind læknamistök. Lög nr. 111/2000 tóku gildi 1. janúar 2001, en þau leystu af hólmi ákvæði um slysatryggingar í þágildandi lögum nr. 117/1993 um almannatryggingar sem vörðuðu sambærilegt efni. Lögin taka til sjúklinga sem verða fyrir líkamlegu eða geðrænu tjóni hér á landi og eftir atvikum erlendis í tengslum við rannsókn eða sjúkdómsmeðferð, við læknisfræðilega tilraun eða líffæra­ eða blóðgjöf á heilbrigðisstofnun eða í sjúkraflutningum, sbr. 1. gr. samkvæmt því eru það sjúklingar sem njóta verndar laganna, en undir það hugtak heyra notendur heilbrigðisþjónustu, sbr. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 74/1997 um réttindi sjúklinga. í lögum nr. 111/2000 felst ekki áskilnaður um að einstaklingur sé veikur til að teljast sjúklingur og undir hugtakið fellur einnig fóstur í móðurkviði, fæðist það lifandi. sjúklingahugtak laganna hefur því fremur rúma merkingu í reynd.1 Bótaskyldir aðilar samkvæmt lögunum eiga það sammerkt að þeim er að meginreglu skylt að taka sérstaka sjúklingatryggingu, sbr. 10. gr. Þær heilbrigðisstofnanir sem ríkið á að heild eða hluta eru þó undanþegnar vátryggingaskyldu og bera þannig bótaábyrgð á eigin áhættu, sbr. 11. gr.2 Þá er í lögunum mælt fyrir um hámark bótafjárhæðar fyrir einstakt tjónsatvik sem miðar við 5.000.000 krónur og að tjón þurfi að lágmarki að hafa numið 50.000 krónum, en báðar fjárhæðir miða við 1. janúar 2001 og breytast í samræmi við vísitölu neysluverðs, sbr. 2. mgr. 5. gr. Námu fjárhæðirnar 9.962.648 krónum og 99.626 krónum 1. janúar 2013. í 2. gr. laga nr. 111/2000 er tiltekið að bætur samkvæmt lögunum skuli greiða án tillits til þess hvort einhver beri skaðabótaábyrgð samkvæmt reglum skaðabótaréttarins, enda megi að öllum líkindum rekja tjónið til einhvers af þeim tilvikum sem rakin eru í fjórum töluliðum ákvæðisins. Af reglunni leiðir að slakað er á kröfum til sönnunar um orsakatengsl milli atviks og bótaskylds tjóns samkvæmt lögunum frá því sem gildir samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar.3 Með frumvarpi því sem síðar varð að lögum nr. 111/2000 var ætlunin að tryggja tjónþola víðtækari rétt á bótum en hann átti samkvæmt almennum skaðabótareglum og jafnframt gera honum auðveldara að ná rétti sínum, því að jafnaði átti sjúklingur sem varð fyrir heilsutjóni af völdum læknismeðferðar 1. Viðar Már Matthíasson: Skaðabótaréttur. Bókaútgáfan Codex. reykjavík 2005, bls. 455; og Alþt.1999­2000, A­deild, bls. 4415 og 4421­4422. 2. samkvæmt 1. mgr. 14. gr. laga nr. 111/2000 annast sjúkratryggingastofnun sjúklingatryggingu vegna þeirra sem hafa nýtt sér heimild 11. gr. laganna til að kaupa ekki vátryggingu. sjúkratryggingastofnun var komið á fót með lögum nr. 112/2008 um sjúkratryggingu, en fyrir gildistöku þeirra laga fór tryggingastofnun ríkisins með fyrrgreint hlutverk að lögum nr. 111/2000. Aðild að dómsmálum þar sem til álita er ætluð bótaábyrgð heilbrigðisstofnana, sem eru að heild eða hluta í eigu ríkisins, á grundvelli laga nr. 111/2000er sérstakt athugunarefni sem ekki verður vikið að hér. 3. Viðar Már Matthíasson: Skaðabótaréttur, bls. 453­454, 456 og 460; og Bo von eyben: Patientforsikring. Gad. kaupmannahöfn 1993, bls. 83. til hliðsjónar, Aslak syse o.fl.: Pasientskaderett. Gyldendal akademisk. Osló 2011, bls. 248 og 277.

x

Lögmannablaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Lögmannablaðið
https://timarit.is/publication/1132

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.