Lögmannablaðið - 01.06.2013, Síða 29

Lögmannablaðið - 01.06.2013, Síða 29
lÖgmannaBlaÐiÐ tBl 02/13 29 Aðsent efni sKúli MAGnússon, HÉrAðsDÓMAri óþarfa milliþinghöld? Hugleiðingar um fyrirtökur einkamála og undirbúning aðalmeðferðar stuNduM er kVArtAð yfir því að íslenskt réttarfar sé forneskjulegt og ósveigjanlegt. er þá ekki síst haft í huga að hér á landi fer meðferð máls að meginstefnu fram við formlega fyrirtöku þess á dómþingi, þ.e. við svonefnd milliþinghöld. Þetta leiðir til þess að lögmenn (og dómarar) þurfa að mæta við fyrirtöku máls án þess að e.t.v. standi nokkuð annað fyrir dyrum en að fresta máli eða leggja fram gögn sem gagnaðili óskar síðan eftir að skoða nánar og taka afstöðu til. slík milliþinghöld má augljóslega leysa af hólmi með póst­ og skeytasendingum án þess að nokkur þurfi að gera sér ferð í dómsal. Á hitt er að líta að skrifleg meðferð mála hefur einnig sína ókosti. ekki aðeins hefur hún í för með sér mikið magn bréfa og gagnasendinga, einkum á vegum skrifstofu viðkomandi dómstóls. skrifleg meðferð þýðir einnig að lögmenn og/ eða aðilar mætast ekki í dómsal þar sem unnt er á tiltölulega skömmum tíma að reyna sættir og leiða til lykta ýmis atriði viðvíkjandi meðferð máls. færa má fyrir því rök að bæta megi framkvæmdina að þessu leyti þannig að kostir „munnlegs réttarfars“ fari langt eða lengra með að vega upp á mótum kostum skriflegrar. markvissari milliþinghöld Við fyrstu fyrirtöku einkamáls eftir úthlutun til dómara hlýtur það að vera eðlileg krafa að lögmaður viti hvort hann hyggst afla frekari gagna og hvort ástæða er til frestunar málsins. Það gæti einnig sparað mörg milliþinghöld ef lögmenn gera hvorum öðrum aðvart um framlagningu gagna með hæfilegum fyrirvara þannig að gagnaðili geti brugðist við þegar við framlagningu þeirra. hér má rifja um að eml. gera ráð fyrir sameiginlegum fresti til gagnaöflunar sem meginreglu, sbr. 2. mgr. 102. gr. eml. slík vinnubrögð heyra hins vegar til undantekninga og algengt er að lögmenn séu mættir „vegna“ annars lögmanns og viti næsta lítið um málið. Mætingar sem þessar eru almennt til þess fallnar að gera milliþinghöld ómarkviss. Þegar um er að ræða undirbúning aðalmeðferðar eiga „mætingarlögmenn“ hins vegar oft hreinlega í erfiðleikum með að axla faglega ábyrgð sína. Efni og umfang aðalmeðferðar eiginleg aðalmeðferð mála á rætur sínar til breytingar á lögum nr. 85/1936 um meðferð einkamála í héraði frá árinu 1981. Með 1. mgr. 102. gr. núgildandi laga var hins vegar sett það nýmæli að þegar gagnaöflun er lýst lokið skal dómari annars vegar leita svara aðila við því í hverju skyni aðilar hyggjast sjálfir gefa skýrslur og leiða einstök vitni. hins vegar ber dómara að inna aðila eftir því hve langan tíma þeir þurfi fyrir málflutningsræður. dómara ber svo að ákveða lengd aðalmeðferðar í ljósi þessara upplýsinga. samkvæmt framansögðu er megin­ tilgangurinn hér að taka af tvímæli um efni og umfang aðalmeðferðar fyrirfram. í undirbúningsþinghaldi eiga þannig að koma fram mótmæli við munnlegri sönnunarfærslu, ef þeim er að skipta, þannig að dómari geti skorið úr hugsanlegum ágreiningi aðila um hvort vitni verður leitt o.s.frv. er þannig tekið fram að spurningar dómara um fyrirhugaða skýrslugjöf séu ætlaðar „til þess að staðreyna hvort og að hverju marki skýrslugjafar sé þörf“. ekki er þó útilokað að yfirlýsingar aðila, eða skortur á slíkum yfirlýsingum, getið beinlínis bundið aðila. ef aðili hyggst leiða vitni, sem ekki hefur verið tilgreint í stefnu eða greinargerð og ekki er talið upp við undirbúning aðalmeðferðar, vaknar t.d. sú spurning hvort slíkt vitni verði allt að einu leitt fyrir dóm til skýrslugjafar gegn mótmælum gagnaðila. Fyrirtaka missir marks Nýmæli núgildandi eml. var augljóslega ætlað að gera aðalmeðferð markvissari og stuðla að skilvirkari meðferð mála. sú spurning hlýtur að vakna hvernig til hefur tekist með framkvæmd. eftir minni reynslu er alltof algengt að lögmönnum bregði hreinlega í brún þegar dómari innir þá eftir skýrslutökum og málflutn­ ingstíma við aðalmeðferð, ekki síst þegar viðkomandi lögmaður ætlar sér ekki að flytja málið. svörin verða þá oftar en ekki þau að allt þetta verði tilkynnt dómara með tölvuskeyti með hæfilegum fyrirvara fyrir aðalmeðferð.

x

Lögmannablaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lögmannablaðið
https://timarit.is/publication/1132

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.