Málfregnir - 01.05.1987, Síða 27

Málfregnir - 01.05.1987, Síða 27
Ritfregnir eftir Baldur Jónsson, Sigurð Jónsson og Sigurð Konráðsson íslcnsk samheitaorðabók. Ritstjóri: Svavar Sigmundsson. Styrktarsjóður Þórbergs Þórðarsonar og Margrétar Jónsdóttur, Háskóla íslands. Reykjavík 1985. 582 + X bls. Loksins höfum við eignast íslenska sam- heitaorðabók. Hennar hefur lengi verið beðið. Einkum hafa rithöfundar og þýð- endur saknað slíkrar bókar sem vonlegt er. Nú spyrja menn sjálfa sig hvernig þeir hafi komist af áður en þeir fengu hana. Síðustu áratugi hefur einna helst verið reynt að bjargast við dansk- íslenska orðabók Freysteins Gunnars- sonar (frumútgáfuna frá 1926) og stundum hafa menn leitað til Clavis poet- ica (1864) Benedikts Gröndals Svein- bjarnarsonar. Til Islenskrar samheitaorðabókar var stofnað með sögulegum hætti. Þórbergur Þórðarson rithöfundur og kona hans, Margrét Jónsdóttir. gáfu þrjár íbúðir í Reykjavík og bókasafn sitt að auki til að stofna sérstakan styrktarsjóð sem skyldi m.a. hafa það hlutverk að kosta útgáfu íslenskrar samheitabókar eða samheita- orðabókar eins og sagt var. Sjóðurinn er í vörslu Háskóla íslands. Formaður sjóðsstjórnar, Jón Aðalsteinn Jónsson, gerir í sérstökum formála grein fyrir tildrögum verksins og þætti Þór- bergs Þórðarsonar. Ritstjóri bókarinnar, Svavar Sigmundsson, lýsir í sínum for- mála notkun hennar og fjallar um hug- takið „samheiti“. Hann tekur m.a. fram „að sjaldan er hægt að tala um að tvö orð séu nákvæm samheiti, hafi nákvæmlega sömu merkingu, heldur ber að líta svo á, að samheiti hafi svipaða merkingu, hlið- stæða eða nokkurn veginn sömu merk- ingu eftir atvikum“. Meðal samheita má bæði finna algeng orð, lítt þekkt nýyrði og gömul orð eða fornyrði, sem lítið sem ekkert eru nú notuð. Þetta er mikill kostur, því að not- andi samheitabókar þarfnast oft orða sem liggja utan við alfaraleið. Allvíða eru einnig sýnd svonefnd andheiti, þ.e. orð gagnstæðrar merkingar. Alls eru í bókinni um 44000 flettiorð. Þeim er raðað í stranga stafrófsröð, þ.e. á fer á eftir a sem sérstakur stafkafli o.s.frv. Þetta er ein af fyrstu íslensku orða- bókunum sem kalla má tölvuunnar, en með því verklagi hefir m.a. verið tryggð mikil nákvæmni í ýmsum verkþáttum, t.d. við millivísanir sem eru gríðar- margar í bókinni. Frágangur allur er til fyrirmyndar og prentvillur torfundnar. Bókin er smekklega út gefin í góðu bandi. íslensk samheitaorðabók hefur nú verið í notkun á annað ár og er þegar farið að líta á hana sem sígilt verk, enda er hún nánast ómissandi öllum sem eitthvað fást við ritstörf og nýyrðasmíð. BJ & SK Terminology: An Introduction. Eftir Heribert Picht, og Jennifer Draskau. The University of Surrey, Department of Linguistic and International Studies. Guildford, Surrey 1985. 265 bls. Bókin er í brotinu A4 og skiptist í tólf kafla auk mjög greinargóðs efnisyfirlits sem auðveldar notkun hennar. Fyrsti kaflinn fjallar um almennt mál og fagmál, hvar mörkin liggja þarna á milli, hvernig þau hafa áhrif hvort á annað og hvernig íðorðafræðin tengist fagmálinu. 27

x

Málfregnir

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Málfregnir
https://timarit.is/publication/1146

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.