Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						LAUGARDAGUR 12. JÚLÍ1986.
Stjórnmál
n
Alþingi er í símanum
- forsprakkar flokkanna hata sig alla við að afla þeírra tugmilfjóna sem tyrirtæki greiða þeim
áá
„Ég kann best við að flokksformenn
hringi sjálfir, ég tel það hreinlegast."
Þessi orð, sem Davíð Scheving Thor-
steinsson lét falla í viðtali við DV í
gær, hafa að vonum vakið athygli í
þeirri umræðu sem verið hefur í gangi
undanfarið um fjármögnun stjórn-
málaflokkanna.
Komið hefur á daginn við rannsókn
Hafekipsmálsins að Sjálfstæðisflokk-
urinn fékk eitt sinn hundrað þúsund
krónur hjá fyrirtækinu og það keypti
happdrættismiða fyrir tuttugu þusund
hjá Bandalagi jafnaðarmanna. Haf-
skip og Eimskip borguðu utanlands-
að þeir fái „enga peninga frá fyrirtækj-
unum".
Sjálfstæðisflokkurinn hefur lang-
mest umsvif stjórnmálaflokkanna,
hann er tengdastur atvinnurekendum
og hann hefur flesta meðlimi og kjós-
endur. Framlög fyrirtækja til stjórn-
málaflokka eru oftast í formi kaupa á
auglýsingum og í minna mæli kaupa
á happdrættismiðum. Kaup Hafskips
á happdrættismiðum fyrir tuttugu
þúsund krónur hjá Bandalagi jafnað-
armanna eru gott dætni um þetta.
Auglýsingarnar birtast gjarnan í
smærri tímaritum á vegum stjórn-
Nú ber að hafa í huga að stjórn-
málaflokkarnir eru ekki nein stórfyr-
irtæki. Rekstrarkostnaður Alþýðu-
bandalagsins nemur til dæmis um
fiimn milljónum króna á ári að öllu
jöfnu. Kosningar setja vissulega strik
í reikninginn.
Þeir eiga hins vegar talsverðar eign-
ir. Fyrirtæki hafa án efa tekið þátt í
Fréttaljós
Árni Snævarr
Sambandið og ýmis kaupfélög hefðu
keypt auglýsingar á óeðlilega háu
verði.
Margt bendir til þess að ný viðhorf
hafi skapast innan Sambandsins hvað
varðar fjármagn til Framsóknar-
flokksins og vegur NT-ævintýrið þar
mikið, enda þótt ekki hafi tekið fyrir
það, eftir því sem áreiðanlegar heim-
ildir segja.
„Það er ekkert hæft í því að við fjár-
mögnum starfeemi Framsóknarflokks-
ins," segir Axel Gíslason, aðstoðarfor-
stjóri Sambandsins. „Við auglýsum í
Tímanum en við auglýsum einnig í
Tugmilljónir króna fara frá fyrirtækjum til stjórnmálaflokka, að sögn Daviös Scheving.
ferð fyrir einn helsta viðsemjanda
sinn, Guðmund J. Guðmundsson, með
milhgöngu pólitísks andstæðings hans
og vinar, Alberts Guðmundssonar.
Albert, fyrrum stjórnarformaður Haf-
skips, fékk veglegar afmæhsgjafir frá
fyrirtækinu eftir að hann lét af því
embætti, utanlandsfejð og sumir segja
kokkteilboð. Vegir stjórnmálamanna,
flokka og fyrirtækja liggja því oft sam-
an.
Ýmsir forsvarsmenn fyrirtækja hafa
fullyrt í samtölum við DV að þeir
greiði öllum srjórnmálaflokkum styrki
en oddvitar þeirra hafa farið undan í
flæmingi og ekki kannast við styrki.
Þvi verður hins vegar ekki á móti
mælt að fyrirtæki kaupa happdrættis-
miða í stórum stfl og auglýsingar og
sennilega þorir enginn að halda því
fram að forstjórarnir telji þar feitan
gölt að flá. Oft kjósa forstjóramir frek-
ar að auglýsing birtist ekki og virðast
stjónimálaflokkarnir láta sér það í
léttu rúmi liggja.
„Borgaraleg skylda"
Davíð Scheving Thorsteinsson, iðn-
rekandi og meðlimur í fjárhagsráði
Sjálfstæðisflokksins, hefur lýst því yfir
í samtah við DV að hann hafi styrkt
fjórflokkana með kaupum á auglýs-
ingum og happdrættismiðum. Hann
telur það engum vafa undirorpið að
stjórrimálaflokkarnir líti á þetta sem
styrki, hvað sem mótbárum sumra
oddvita þeirra hði. „Þetta er borgara-
leg skylda fyrirtækis míns," segir
hann. Davíð viðurkennir fúslega að
Sjálfetæðisflokkurinn njóti góðs af að
meirihluti eigenda fyrirtækis hans séu
honum hhðholhr en leggur áherslu á
að verkalýðsflokkarnir og Framsókn
hafi ekki síður fengið fjárhagslega fyr-
irgreiðslu.
Sömu sögu hafa fjölmargir aðilar,
gagnkunnugir í stjórnmála- og við-
skiptaheimi, sagt DV.
Heimildarmenn DV eru sammála um
að Sjálfstæðisflokkurinn fái langmesta
fyrirgreiðslu en Alþýðubandalag
eflaust talsvert minni, hvað sem líður
fullyrðingum Svavars Gestssonar um
málaflokkanna, ekki síst á vegum
flokksfélaga eða kjördæmisráða, oft
úti á landi. Gjafir og styrkir eru ekki
frádráttarbær frá skatti nema í vissum
tilvikum en auglýsingar flokkast und-
ir venjulegan rekstrarkostnað. Það
þjónar því hagsmunum beggja, fyrir-
. tækja og stjórnmálaflokka, að greiðsl-
ur séu flokkaðar sem slíkar.
Ráðherra í símanum
„Það hefur komið fyrir á undan-
förnum árum að ég fæ skilaboð inn á
fund um að ráðherra eða Alþingi sé í
símanum. Þegar ég tek svo upp símann
er verið að snapa styrktarlínu fyrir
smáblað úti á landi. Maður gerir þetta
en heldurðu að fyrirtækið græði á
þannig auglýsingu?" sagði þekktur
maður í viðskiptalífinu við DV.
„Stjórnmálamenn eru vitaskuld ekki
áfjáðir í að það sé á hvers manns vit>
orði af hverjum þeir þiggja fé, síst ef
það er frá pólitískum andstæðingum,"
sagði einn heimildarmanna DV.
„Það er eðlilegt að einstaklingar og
fyrirtæki vilji styrkja stjórnmála-
flokka en það á að gerast fyrir opnum
tjöldum því þá geta kjósendur gert upp
hug sinn með hliðsjón af því," sagði
Óskar Guðmundsson, lýðræðiskyn-
slóðarmaður í Alþýðubandalaginu, við
DV.
Hætt er við að þeir Davíð Scheving
séu sammála um fátt en þarna er þó
að finna nokkurn samhhóm: „Það
væri miklu betra ef beinlínis væri gert
ráð fyrir þessu í skattalögum því þá
væri auglýsingaliðurinn hreinlegri í
bókhaldinu."
„Ég tel það ekki fráleitt í fljótu
bragði að setja megi reglur um að
framlög til stjórnmálaflokka verði frá-
dráttarbær frá skatti," segir Kjartan
Gunnarsson,'framkvæmdastjóri Sjálf-
stæðisflokksins.
Þess eru auðvitað dæmi að fyrirtæki
styrki stjórnmálaflokka kinnroða-
laust, án þess að „óhreinka" auglýs-
ingahðinn. Engin ástæða er til að
ætla að hundrað þúsund króna tékk-
inn, sem Hafskip greiddi Sjálfetæðis-
flokknum, sé einsdæmi.
byggingu sjálfetæðishússins Valhall-
ar, svo dæmi sé nefht, og fáir draga í
efa að Samband íslenskra samvinnufé-
laga, kaupfélögin og fyrirtæki, tengd
þeim, hafi stutt Framsóknarflokkinn
dyggilega í gegnum árin. Flokkurinn
á Hótel Hof, sem kunnugt er. Al-
þýðubandalagið og Alþýðuflokkurinn
eiga einnig fasteignir.
„Frímerkjaformúlan"
Samkvæmt heimildum DV hefur
stuðningur fyrirtækja í tilfellum af
þessu tagi verið samkvæmt „frí-
merkjaformúlunni", eins og einn
viðmælenda DV orðaði það.
Þá kaupir flokkurinn frímerki,
byggingarefhi eða hvað sem vera skal
og fær nótu sem ekki tilgreinir kaup-
anda. Flokksmaður fer til velviljaðs
fyrirtækis og fær jafnháa fjárupphæð.
Nótan fer svo inn í bókhald fyrirtækis-
ins og það er jafnsnyrtilegt efth sem
áður. Tæki og tól fyrirtækjanna og
vinnukraftur hafa vafalaust staðið
flokkunum til boða, eftir því sem heim-
ildir DV segja. Vitaskuld hafa for-
svarsmenn fyrirtælcja, rétt eins og
óbreyttir félagsmenn, verið liðtækir
að skrifa upp á víxla. Flokksmenn
hafa sannarlega lagt sitt af mörkum í
öllum stjórnmálaflokkum og vitaskuld
hafa flokkarnir komið sér upp fast-
eignum sínum með verulegu átaki
meðal þeirra. Heimildarmönnum DV
ber saman um að þeir hafi, þrátt fyrir
allt, borið hitann og þungann af átök-
um af þessu tagi en auðvitað hafa
þeir sem eiga fyrirtæki betri aðstöðu
en aðrir.
Flokksblöð stjórnmálaflokkanna
vega þungt á metunum í fjárhag flokk-
anna. Þá er ekki aðeins um að ræða
Alþýðublaðið, Tímann og Þjóðviljann
heldur einnig mörg smærri rit Aðstoð
velviljaðra fyrirtækja við þau hefur
verið veruleg. Tíminn var til dæmis
prentaður í Edduhni, sem var í eigu
Sambandsins, og á árum áður fór góð-
ur hlutur af styrk SÍS til Framsóknar-
flokksins í gegnum hana, eftir því sem
fyrrverandi flokksmaður sagði DV.
Sami maður taldi allar líkur á því að
mörgum öðrum blöðum."
„Útgáfa aukablaða Alþýðuflokksins,
sem gefin eru út í stærri upplögum en
vanalega, er ein helsta tekjulind Al-
þýðuflokksins," segir Jón Baldvin
Hannibalsson. Heimildarmenn DV,
sem auglýst hafa í þeim, segjast líta á
auglýsingarnar sem hreinan styrk.
Einn heimildarmanna DV, hátt sett-
ur maður í einum stjórnmálaflokk-
anna, fullyrti að,þeir hefðu margir
hverjir notfært sér velvild í bankakerf-
inu út í ystu æsar. Framsóknarflokk-
urinn hefði þannig getað selt verðbréf
á fullu verði - sem hefðu orðið að
þola talsverð afföll ef hrein viðskipta-
sjónarmið hefðu ráðið ferðinni.
Bera fyrirtækin eitthvað úr být-
um?
„Flokkar eiga ekki að vera háðir
fjármálaveldi eða framlögum aðila
sem síðan geta í skjóli þeirra haft
áhrif á afetöðu flokkanna til þjóð-
mála." Þessi setning, sem tekin er úr
greinargerð með frumvarpi um stjóm-
málaflokka, er í rauninni kjarni
málsins. Fyrirtækin styrkja stjórn-
málaflokkana verulega en greiða þeir
eitthvert gjald?
Sögusagnir hafa lengið gengið um
ýmsa greiða sem fyrirtæki hafi þegið
út á styrki við stjórnmálaflokka en
DV hefur ekki getað fengið slíkt stað-
fest.
„Við höfum ekki gert þetta í þeirri
von að fá endurgreiðslu," segir Davíð
Scheving Thorsteinsson. „Við fáum
ekkert fyrir þetta. Það er oft fljótleg-
ast að láta þá fá einhverja peninga..."
segir Víglundur Þorsteinsson.
„Ég ræði ekki um pólitík í sömu
andrá og auglýsingar og kaup á happ-
drættismiðum," segir Jón Baldvin
Hannibalsson, formaður Alþýðu-
flokksins. Hann óttast ekki að fyrir-
tæki geti náð pólitísku taki á flokkum.
„Fjáröflunin er rekin með sjónarmið
viðskipta að leiðarljósi, án þess að um
pólitískar skuldbindingar sé að ræða."
Magnús Bjarnfreðsson tekur í sama
streng: „Ég þori að fullyrða að í sára-
fáum  tilvikum - ef nokkrum - er
mönnum heitið einu né neinu til end-
urgjalds," segir hann í kjallaragrein í
DV.
Nokkrir viðmælendur DV úr við-
skiptaheiminum segja að skírskotað
hafi verið til áhuga á ákveðnum teg-
undum samsteypustjóma. „Það getur
svo sem vel verið að einhverjir for-
'stjórar vilji frekar styrkja krata, þegar
þeir eru í viðreisnarstuði, eða Al-
þýðubandalagið, þegar það talar um
nýsköpun, ef einhver slíkur vill yfir-
leitt láta þá hafa eitthvað. Aðalmálið
er að flestir eigendur fyrirtækja styðja
Sjálfetæðisflokkinn og vita að það er
þægilegt að vera innundir hjá Fram-
sókn. Annar hvor þessara flokka eða
báðir eru alltaf í stjóm," sagði einn
viðmælenda DV.
Hvað sem bollaleggingum af þessu
tagi líður er Ijóst að á sama tíma og
fyrirtæki greiða stjórnmálaflokkunum
- mismikið - fé til rekstrar á einn eða
annan hátt eiga þau mikið undir ýms-
um pólitískum ákvörðunum. Hætta á
hagsmunaárekstrum er alltaf fyrir
hendi á meðan svo er í pottinn búið.
Hafa stjórnmálaflokkarnir veruleg-
an áhuga á að breyta kerfinu?
Frumvarp var samið um flokkana
fyrir nokkrum árum en þeir nefhdar-
menn,. sem höfðu það hlutverk, urðu
ekki sammála um að ríkið greiddi
stjórnmálaflokkunum styrki.
Sjálfstæðismenn í milliþinganefhd,
sem samdi frumvarp um málið, sögðu
að... „það á ekki að neyða skattgreið-
endur að styrkja stjórnmálaflokka sem
þeir era andsnúnir. Með því að taka
upp styrki til flokkanna sé verið að
viðhalda núverandi stjórnmálaflokk-
um og hafa áhrif á eðlilega lýðræðis-
þróun. Opinber fjárstuðningur dregur
úr áhuga flokksmanna, bæði til sjálf-
boðaliðastarfa og að leggja fram fé,
og þannig slitnar samband milli flokka
og fylgismanna, sem er óheppilegt fyr-
ir slík almannasamtök. FÍokkarnir
verða að treysta á framlög þeirra sem
flokkunum fylgja og ef þeir hafa mis-
munandi aðstöðu til slíks þá er það
einfaldlega vegna þes að þeir njóta
mismunandi mikils fylgis."
Þingiðofveikt
Vinstri flokkarnir hafa lengi haft
áhuga á að löggjöf verði sett um
stjórnmálaflokka og stuðningur ríkis-
ins við þá verði aukinn.
Jón Baldvin Hannibalsson bendir á
að starfi flokkanna séu verulega
þröngar skorður settar eins og málum
er komið í dag. Hann bendir á að víða
erlendis njóti verkalýðsflokkamir
fjármagns alþýðusambandanna um
leið og fyrirtækin standi að verulegu
leyti undir hægri flokkunum.
„Það eru gerðar gríðarlega miklar
kröfur til stjórnmálaflokka en þeh
hafa ekki nægilega góða aðstöðu til
að standa undir þeim, þé skortir ein-
faldlega fé. Ég held að kjarni málsins
sé að menn verða að gera upp við sig
hvort veita eigi flokkunum aukinn
stuðning með pólitískum ákvörð-
unum. Eftir hvaða reglum á þá að
fara? Á að miða við þingmannafjölda
flokkanna að einhverju leyti eða á að
veita þeim jafnmikið fé?
Þingið er meðal annars af þessum
ástæðum of veikt. Það skortir allar
aðstæður til þess að löggjöf geti verið
eins vönduð og nauðsyn krefur. Þing-
ið er heldur ekki fært um að sinna
eftirlitshlutverki sínu nægilega vel.
Þingmenn njóta lítillar sem engrar
sérfræðiaðstoðar og því eru lagafrum-
vörp í æ ríkari mæli komin frá þeim
sem sitja í ríkisstjórn hverju sinni og
geta látið embættismennina sjá um
tæknilegu hliðina."
Davíð Scheving Thorsteinsson mót-
mælir þessu: „Ríkisstyrkir eru eitur í
mínum beinum."
Hann og aðrir forsvarsmenn fyrir-
tækja eiga Kklega enn eftir að fá
nokkrar hringingar frá Alþingi frá
blönkum stjórnmálamönnum til að
minna á „borgaralegu skylduna". -ás.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40