Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Alžżšublašiš Sunnudagsblaš

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Alžżšublašiš Sunnudagsblaš

						10
JÓLABLAÐ
ARIÐ 1549 hófst jólafasta
sunnudaginn 1. desember
eftir gamla stíl. Ekki er líklegt
að menn hafi þá norðanlands
frekar en endranær verið neitt
ginkeyptir fyrir því að þurfa að
fasta.  Það höfðu menn  aldrei
verið hér á landi.   Má   meðal
annars sjá það á því, að þegar
mælt er svo fyrir í kristinrétt-
inum, að þeir, sem vinni erfiðis-
vinnu, þurfi ekki að fasta, þá
er   þess    jafnframt    getið,    að
menn megi ekki hlaupa til erf-
iðisverks til þess eins að þurfa
ekki að fasta, og maður skilur
þetta fyrr en skellur í tönnum.
Ástæðan til þess, að menn hér
á   landi   hafa  verið   ófúsir  til
f<jstu, mun ekki fyrst og fremst
hafa verið sú, að mönnum þætti
hún    óþægileg,    heldur   miklu
fremur það einkenni íslenzkrar
lundar frá fornu fari, að íslend-
ingum er illa við að láta skipa
sér. Fastan á jólaföstu var þá
ekki heldur neitt ægileg. Hún
tók aðeins til 6 daga vikunnar,
en þá máttu menn ekki borða
nema  einmælt,  og  ekki nema
fiskmeti, gras, aldin og jarðar-
ávöxt, en hvítan mat, sem var
mjólkurmatur   og   egg,   máttu
menn   ekki   neyta; hins vegar
máttu menn drekka vatn eftir
vild. Þetta mundu ýmsir lækn-
ar  nú  á  dögum  telja  holt  og
fullnægjandi      mataræði,      en
menn vildu nú í þá daga hafa
mat sinn og engar refjar, rétt
eins og Grettir. Svo var og það,
að  skoðun  manna  á því hvað
væri  fiskakyns var í þá  daga
nokkuð frábrugðin því, sem nú
er,  því  að  Grágás,  hin  forna
lögbók   vor,   telur   til   þeirrar
ættar allskonar hvali, að undan-
teknum  hrosshval,  náhveli  og
rauðkembing, og auk þess seli.
Eitt sinn var það á síðari hluta
15.   aldar,   að   það   greip   einn
hinna  ágætu  Skálholtsbiskupa,
Magnús Eyjólfsson, illur grun-
^ur   um   það,    að    selskrattinn
myndi nú eftir allt saman eig-
inlega ekki vera fiskur. Hér var
auðvitað    mikið    vandamál    á
ferðinni,    og   dugði   því   ekki
minna, en að spyrjast fyrir á
páfagarði um það, hverrar ætt-
ar selurinn væri. Þá sat á Pét-
ursstóli Sixtus páfi IV, sem að
vísu ekki var sem heppilegastur
kirkjuhöfðingi, enda þótt hann
léti byggja hina frægu Sixtus-
ar-kapellu í Vatikanhöllinni, en
hann   var   lærður   maður,   að
minnsta kosti það vel, að hann
hlaut að þekkja þorsk frá ýsu.
Friðaði   hann   huga   Skálholts-
bískups  hinn   6.  febrúar  1481
með þeim spaklegu orðum, að
um   föstutímann   væri   heimilt
að borða „sævarfisk þann, sem
almennt er nefndur selur." —
Menn hafa því á föstunni ekki
verið kjötlausir með öllu, ekki
sízt ef menn hafa borðað annað
dýr úr fiskaríkinu, hinn svo-
nefnda klauflax. Á þessu ári
kann það reyndar að hafa verið
Norðlingum mun ógeðfelldar en
ella að halda föstu, fyrir þá sök,
að með siðaskiptunum í Skál-
holtsbiskupsdæmi var hún af-
numin þar, en auvitað getur eins
vel verið, að þeir haf i verið mun
sprækari að halda hana en áð-
ur af þessum ástæðum, því þeir
voru manna fastheldnastir við
hinn forna sið. En hvernig sem
það kann að hafa verið, þá gátu
snauðir menn ekki annað en
glaðst yfir föstunni, því hún
var þeirra gróði.
UM    jólaföstuna    var    nóg
fyrir fólkið  að gera, því
þó   hún   að   nafninu   til   væri'"1
fyrst um garð gengin um mið-"*
nætti   nóttina   helgu,   þá   var,1
henni í  raun réttri  lokið  um''
miðnætti    aðfaranótt    ÞorIáks-,,1
rí
messu, sem er daginn fyrir að- -\
fangadag og hæsta hátíð, þar eð^J
vildi verða lítið úr henni eftir.
það. En annríkið var mikiðj
vegna þess, að í raun réttri varr!--
verið að búa sig undir 13 verk-*^
lausa daga. Það voru dag-
arnir frá og með jóla-
degi til þrettánda, sem er
sjálf jólahelgin. Var þó
naumast teljandi að henni væri
að fullu lokið þá, því þrettánd- »
inn var í átta daga haldi, og var
áttidagurinn, 13. ,janúar, kallað-
ur geisladagur eða affaradagur
jóla. Hefir mönnum því ber-
sýnilega verið fullljóst, að fyrst
þá voru jólin á enda. Jóladag
sjálfan skyldi halda sem páska-
dag og mátti þá ekkert vinna,
svo var og um áttadaginn og
þrettándann, en 2., 3., 4. og 5.
jóladag skyldi halda sem drott-
insdaga — sunnudaga — og þá
máttu menn ekkert gera eða
fara af bæ, nema brýn nauðsyn
væri. Sjötti og 7. og 9.—12.
jóladagur voru kallaðir meðal-
dagar, og mátti þá ekkert vinna,
nema slátra fé til matar og
heita öl. Var því Ijóst, að nauð-
syn var fólki að hafa búfé sitt
heima við um jólin, og draga
saman heyföng, ekki síður en
mat handa heimamönnum. Þó
var heimilt að sækja hey handa
skepnum um meðaldaga, ef
menn höfðu ekki getað fengið
hesta til þess fyrir jólin. Að
öðru leyti var bókstaflega öll
vinna, nema að mjalta búpen-
ing og gefa honum og brynna,
bönnuð,   og   lágu   við  þungar
Óskum öllum velunnurum
alþýðusamtakanna
g 1 e ð i I e g r a   jóla.
ALÞÝÐUSAMBAND   fSLANDS.
Samband ungra jafnaðarmanna.
Oskum öllum ungum Alþýðuflokksmönnum
gleðilegra   jóla.
Oskum öllum
ungum  Alþýðuflokksmönnum  og   al-
þýðu uni land allt
GLEÐILEGRA  JÓLA
Félag ungra jafnaBarmanna.
Hlð íslenzka prentarafélag.
Óskum öllum félögum og velunnurum
gleðilegra   Jóla
og
sigursæls    nýjárs
með þökk fyrir gamla árið.
Alþýðuflokksfélag Hafnarfjarðar.
Kvenfélag Alþýðuflokksins.
Verkakvennafélagið Framtíðín.
Verkamannafélag Hafnarf jaroar.
Sjómannafélag HafnarfjarSar.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32