Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 84. tölublaš - Helgarblaš  I 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						22
DV.LAUGARDAGUR7. APR1L1984.
Guðsteinn Þengilsson læknir:
Jlætist við þær teg-
uiulir sem fyrir eru
þunguöum konum þar eð liklegt er
aö þær grípi frekar til öls en
sterkari vina. Sbr. einnig þaö sem
bent var á um hættuna vegna
sídrykkj u öls og léttra vína.
8)  ölstofum mundi veröa komiö upp á
ööru hverju götuhorni og ef aö
líkum lætur myndu menn rorra þar
fram á rauöar nætur virka daga
sem helga. Þótt áfenga öliö og sala
þess væru í orði kveönu bundin
ÁTVR fengjust áreiöanlega undan-
þágur og ótakmörkuð leyfi fyrir
ölsalana, alveg eins og átt hefur sér
staö með matstofurnar og léttu
vmin.
9)  Það er rangt að sterk vín valdi
fremur drykkjusýki en léttari.
Heildarmagnið ræður ferðinni. Hér
á landi eru menn fyrr teknir til
meðferðar en víðast hvar annars
staðar. Skv. breskum heimildum
eru 2/3 af drykkjusjúklingum i
Bretlahdi fyrst og fremst ölneyt-
endur.
ég að þurf i annaðhvort hina hörðu 1
mannhatarans eða hina veiku
vímuefnaneytandans   nema   þá
algert skilningslcy si komi til.
Guðsteinn Þengilsson
Það eru margar og veigamiklar
ástæður fyrir því að sterkt öl sé ekki
veitt né selt á Islandi. Þessar vil ég
telja helstar:
1)  Reynsla annarra þjóöa bendir til
þess að þegar fariö er að selja
áfengi í nýju formi bætist það við
þær tegundir sem fyrir eru en
kemur ekki í staöinn fyrir þær.
Skýrasta dæmið um slíkt gerðist
þegar bjórinn flæddi yfir Grænlend-
inga. Fjöldi sjúkdóma fylgdi í kjöl-
farið.
2)  Það má búast viö því að miklu erfið-
ara yrði að stemma stigu við því að
unglingar neyttu öls sem vímugjaf a
og fíknin næði til æ yngri aldurs-
hopa.
3)  Hættan á þvi aö vírnan sem leiðir af
neyslu sterks öls leiði unglinga út í
neyslu enn sterkari og hættulegri
vímuefna eykst stórlega. Vimuefni
ólíkrar tegundar verða enn hættu-
legri sé þeirra neytt samtímis.
Mikil bjórlönd eins og Danmörk og
Holland hafa einnig reynst mið-
stöðvar fyrir eiturefni og dreifingu
þeirra.
4)  Þar sem öl og létt vín eru til sölu er
þessara vímuefna neytt miklu
stööugar en sterkra vína, þ.e.
þessar tegundir stuöla að
sídrykkju. Fólk fer að verða meir
og meir undir áhrifum vímu við
vinnu sína. Heildarmagn þess
áfengis sem neytt er eykst.
5)  Það hefur verið sýnt fram á meö
samanburði milli tímabila og landa
að þaö tjón sem veröur af áfengis-
neyslu eykst í réttu hlutfalli við
aukningu drykkjunnar í öðru veldi.
6)  Sídrykkja, sem verður helst við
neyslu bjórs og léttra vína, er talin
stuðla fremur aö lifrarsjúkdómum
(cirrosis hepatis) en neysla
sterkari víntegunda sem oftast fer
fram í „túrum".
7)  Sterkt öl yrði til þess að auka stór-
lega  hættuna á  fósturskaða  hjá..
„Öl er nefnt hér svo oft og í svo.
mörgum samböndum og ölgerðar. svo
oft getið að það hlýtur aö hafa verið all-
mjög drukkið hér sem annars staðar í
Norður-Evrópu," segir Guðbrandur
Jónsson meöal annars í grein sem
hann nefnir Ölgerð og er í Iönsögu Is-
lands, öðru bindi. Guðbrandursegiraö
kornrækt, sem er skilyrði fyrir inn-
lendri ölgerð, muni hafa haldist eitt-
hvaöframásextánduöld. Hannbend-
ir á aö allflest ísíensk orð, sem að
áfengisnautn lúta, séu miðuð við öl.
ölvaður, ofurölvi, ölóöur, ölreifur, öl-
drukkinn, ölteiti og ölföng svo að eitt-
hvaðsénefnt. „Ölogframleiðslaþess
hefur því beinlínis talað sig inn í ís-
lenskt þjóðlíf," segir hann.
Nokkrar heimildir eru um öl-
drykkju og ölgerð fyrr á öldum. Guö-
brandur tínir til dæmis úr íslensku
f ornbréfasafni þar sem kemur fram að
biskupar tilskilja sér það þegar þeir
fara í vísitasiu að öl sé haft til reiðu
fyrir þá og sveina þeirra. I ölkofra
þætti stendur að hann ,,hafði þá iðju at
gera öl á þingum til f jár sér, en af peiri
iðn varð hann brátt nákunnugr öllu
stórmenni, því að þeir keyptu mest
mungát. Var þá, sem oft vill verða at
mungátin er misjafnt vinsæl og svo
þeir er seldu". Guðbrandur dregur þá
ályktun af þessu og ýmsu öðru að „Aö
líkindum mun af þessum sökum hafa
orðið allsvallsamt á þingum ekki síst á
Alþingi, og drykkjuskapur hafa orðið
fram úr hófi mikill þar." Guðbrandur
segir að upp úr siðaskiptum hafi allur
almenningur smám saman hætt ölgerð
„en hvenær það lagðist niður veit eng-
VJuöbrandur segir að alltaf hafi ver-
ið flutt inn öl frá útlöndum og hafi þaö
venjulega verið kallaö bjór andstætt ís-
lenska ölinu. Arni Björnsson þjóð-
háttafræðingur gerir skemmtilega at-
hugasemd við innflutning á bjór til
landsins. Hann segir að þegar einok-
unarverslun hafi verið að byrja og
Danir að sölsa undir sig verslun við Is-
lendinga hafi verið gefnar út tilskipan-
ir frá Danakonungi um að Islendingar
ættu „Aleinasta að drekka heiöarlegt
danskt ÖL " Þegar Þjóðverjar hafi ver-
ið reknir í burtu og einokunin haf i tekið
við hafi brennivín komiö i staö öLs.
Astæðan hafi verið einföld. Það hefði
verið hægt að flytja meira magn af vín-
anda sem brennivin en í ölformi. Það
hafi því verið praktískt atriði að flytja
inn brennivin i stað öls. „Og kannski
auðveldara að gera kallana vitlausa af
því," bætir Árni við. Kannski má
rekja brennivinsnotkun Islendinga allt
aftur til einokuna rinnar.
v3 uðbrandur Jónsson segir að þegar
farið hafi verið að reka bakstur sem
iðju og síðar sem iðn hér á landi meö
myndun kaupstaða hafi verið notað öl-
ger til að lyfta með brauðdeiginu og
hafi það verið gert til 1900 er pressuger
hafi verið tekið til notkunar. Öll bök-
unarhus í þá daga hafi því einnig
bruggað öl. Sum þeirra höfðu nokkrar
tekjur af því. Fleiri voru þeir sem
stunduðu bruggun öls á nítjándu öld.
/\rið 1901 var 2,25% Iögfest sem há-
mark þess rúmmáls - vínanda sem
mætti vera í öli. Þaö hafa því verið
þessar reglur sem Sanitas, sem stofnaö
var 1905, og einnig ölgerð Egils SkaHa-
grimssonar, sem stofnuð var 1913, mið-
uðu framleiðslu sína við.
Síðast á árinu 1940 voru gefin út
bráðabirgðalög sem heimiluöu fram-
leiðslu á öli meö meira áfengismagni
en 2,25% og var það selt til breska setu-
liðsins. Sú framleiðsla hélt áfram til
1978. Þá varð hlé á innlendu fram-
leiðslunniti!1982.
¦ rá 1901 er því bjórf ramleiðsla hér á
landi takmörkuð viö bjór undir 2,25%
að styrkleika. Þessi bjór hverfur svo
af markaðnum ásamt öörum fljótandi
vímugjöfum með bannlógunum sem
tóku gildi 1915. Landið er svo áfengis-
laust með öllu — fyrir utan einhverja
einkaframleioslu — fram til ársins 1922
er undanþága er gerð frá banninu og
heimilaöur innflutningur á léttum vín-
um frá Spáni allt að 21% að styrkleika.
Upp úr 1930 fóru aö heyrast æ há-
værari raddir um að aflétta bæri vín-
banninu og 1932 fluttu þingmennirnir
Jón Auðunn Jónsson, Bergur Jónsson,
Lárus Helgason, Olafur Thors og
Jónas Þorbergsson frumvarp til nýrra
áfengislaga. Tilgangur frumvarps-
ins var að koma á svipaöri skipan á
bruggun, sölu og meöferö áfengis og
var á fy rsta tug aldarinnar.
Flutningsmenn töldu rétt að hafa
sériög um tilbúning, sölu og veitingar
áfengs öls, ef tilbúningur þess yrði
heimilaður. Frumvarpi þessu var vís-
að til annarrar umræðu í neðri deild
meö 14:5 atkvæðum og til allsherjar-
nefndar. Nefndarálitið kom ekki og
frumvarpið var ekki tekið aftur á dag-
skrá.
Bannlögin frá 1915 voru svo borin
undir þjóðaratkvæði 21. október 1933
og samþykkti meirihluti kjósenda, eða
58 prósent, aðnema þau úr gildi.
I framhaldi af þessu var samin ný
áf engislögg jöf og enn á ný kom b jórinn
til umræðu. Halldór Kristjánsson frá
Kirkjubóli segir að tvísýnt hafi verið
um afstöðu þingmanna til málsins
þangað til Vilmundur Jónsson þá-
verandi landlæknir flutti mál sitt.
„Það má segja að Vilmundur hafi
drepið málið með skeleggri ræðu
sinni," segir Halldór.
En þrátt fyrir góða og kjamyrta
ræðu tókst Vilmundi ekki að drepa
bjórmálið um alla eilíf ð.
1i
1947 kom f ram á þingi f rumvarp um
ölgerð og sölumeðferð öls. Flutnings-
menn voru þeir Sigurður Bjarnason,
Steingrimur Steinþórsson og Sigurður
E. Hlíðar. Tilgangur frumvarpsins var
aö draga úr neyslu á sterkum drykkj-
um og afla rfkissjóöi tekna til fram-
kvæmda í aðkallandi menningarmál-
um. Frumvarpið gerði ráð fyrir að
mesti leyfilegi styrkleiki áfengs öls
yrði 4% af áfengi að vikt. Frumvarp-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44