Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						6 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Sunnudagur 1. febrúar l!)7(i.
RAGNAR ARNALDS
Þess vegna er áfram haldiö
framkvæmdum viö Kröflu
Mannvirkjagcrö við Kröflu hef-
ur niætt talsvcröri gagnrýni úr
ýmsum áttum nú seinustu mán-
uði. Margar þessara athuga-
scmda um Kröfluvirkjun hafa
verið skynsamlegar og á rökum
reistar, og má sem dæmi nefna
grcin Páls Theodórssonar, eðlis-
fræðings, i Þjóðviljanum 21.
janúar s.l. og opinberar yfir-
lýsingar ýmissa visindamanna
seinustu vikurnar. En það verður
að segjast eins og er, að vænn
partur af þessum miklii Kröflu-
skrifum er af óðrum og vcrri toga
sprottinn.
Jarðgufuvirkjunin við Kröflu
var ákveðin 1974 i tið vinstri
stjórnarinnar. Þar sem fyrirhug-
uð Norðurlandsvirkjun var þá
ekki orðin til (og hefur reyndar
enn ekki séð dagsins ljós), en
brýna nauðsyn bar til að hraða
orkuíramkvæmdum á Norður-
landi, skipaði Magnús Kjartans-
son fimm menn i svonefnda
Kröflunefnd sumarið 1974 til að
undirbúa og annast framkvæmd-
ir, meðan virkjunaraðilinn væri i
fæðingu. Virkjunin var frá upp-
hafi áætluð i stærra lagi miðað við
orkumarkað Norðurlands, 55 mw,
skv. tillögum Orkustofnunar og
ráðgert var, að hún tæki til starfa
á árinu 1978. Á sama tima var
ákvörðun tekin um lagningu
byggðalinunnar milli Norður- og
Suðurlands og átti hUn að vera
fullbúin á þeim vetri, sem nu er
að Ifða. Byggðalinan var þvi að-
eins hugsuð sem bráðabirgða-
lausn á orkuvandamálum norð-
lendinga, enda fráleitt öryggisins
vegna, að heilir landshlutar þurfi
að treysta á orkuflutninga langan
veg að eftir einni linu nema til
bráðabirgða um nokkurra ára
skeið. Hlutverk byggðalinunnar
er annað, eins og siðar verður
vikið að.
Orkuskorturinn á Norðurlandi
hefur orðið dýrkeyptunenverð-
hækkun oliunnar og stóraukin
þörf á rafhitun húsa ýtti enn frek-
ar á það, að framkvæmdum væri
hraðað.
Auk þess hefir Kröfluvirkjun
haft það sér til gildis að vera
fyrsta stórvirkjun jarðgufu hér á
landi, en margt bendir til þess, að
jarðgufuvirkjanir verði sérlega
heppilegar og hagkvæmar
virkjanir i framtiðinni og nauð-
synlegt fyrir islendinga aö öðlast
nokkra reynslu á þessu sviði sem
fyrst. Frá öndverðu var ljóst, að
verb orkueiningar frá Kröfiu yrði
mjög lágt í samanburði við aðra
virkjunarvalkosti, og enn er útlit
fyrir að svo verði: Orkuverð á
kwst. verður svipað og frá Sig-
öldu eða milli 1,70-1,80 kr. á nú-
verandi verðlagi.
Siðan undirbúningur . að
virkjunarframkvæmdum hófst,
hafa aðstæður verulega breyst.
Hönnun og bygging virkjunarinn-
ar hefur gengið ótrúlega vel og
miklu betur en nokkurn óraði fyr-
ir. Hugsanlegt er, að virkjunin
framleiði orku þegar næsta vet-
ur.    Bygging    byggðalinunnar
dróst hins vegar á langinn vegna
hiks rikisstjórnarinnar og verður
hún fullbuin einu ári siðar en ætl-
að var. óvist er um 'byggingu
málmbleridiverksmiðjunnar i
Hvalfirði en hún átti að fá árlega
minnst 397 gwst, en það er rétt um
50% af orkuvinnslugetu Sigöldu-
virkjunar. Til viðbótar kemur svo
eldgosið og jarðskjálftahrinan,
sem enn sér ekki fyrir endann á.
Gagnrýnin á fram-
kvæmdir viö Kröflu
er aöallega þessi:
1) Að framkvæmdum hafi verið
hraðað   um    of    með   þeim    af-
5) Að framkvæmdir séu svo
langt á undan gufuöflun, að ekki
verði einu sinni gufa til á eina vél
næsta vetur samkvæmt yfir-
lýsingu orkustofnunarmanna.
l.gagnrýni:
Framkvæmdum
hraðað
Það er gersamlega ósönnuð
fullyrðing, að kostnaður við
virkjunina hafi orðið meiri, vegna
þess að framkvæmdum var flýtt.
Þvert á móti bendif margt til
þess, að virkjunin verði talsvert
hefðu getu, reynslu og nauðsyn-
legan tækjabúnað til að vinna
verkið á tilsettum tima. Það
fyrirtæki annað, sem helst kom til
greina, var Norðurverk h.f., en
það var samdóma álit nefndar-
manna, að Miðfell h.f. væri betur
undir það búið, að takast þetta
verk á hendur. Persónulega álit
ég, að viðskipti Norðurverks við
Laxárvirkjun hafi ekki verið til
fyrirmyndar á sinum tima. Ráð-
gjafaverkfræðingarnir mæltu
einnig með Miðfelli h.f. Samið var
um fast verð á grundvelli
kostnaðarútreikninga, sem ráð-
gjafaverkfræðingar höfðu gert.
Það þarf býsna mikið magn af
reynt að  gera  hagstæða  samn-
inga.                                          ,
2. gagnrýni:
Orkumarkaðurinn
ekki nógu stór
Sérstök ástæða var til að hraðá
byggingarframkvæmdum við
Kröflu, eftir að ákvörðun var tek-
in um sölu á hálfri orku Sigöldu-
virk.junar* til málmblendiverk-
smiðjunnar. Þar sem jafnframt
var gert ráð fyrir eins hraðri nýt-
ingu   rafhitunarmarkaðarins  ^pg
Þessi mynd sýnir vel aðstæöur við Kröflu. A myndinni sér til norðurs.
Stöðvarhúsiö stendur i IIliöardal.'Vegurinn liggur upp að borholusvæð-
inu, sem er vestan við rætur Kröflu en fjalliö sjálft sést ekki. Vestan við
Hliðardalinn (vinstra megin á myndinrii) er Hliðarfjall, þar fyrir vest-
an Þrihyrningadalur og enn vestar Þrihyrningar (nær) og Leirhnjúkur
(fjær), þar sem gosið sést. í Mývatnseldum rann hraunið eingöngu til
vesturs. Ef hraunstraumur kynni að stefna til austurs, sem er þó ólik-
legra miðað viö aðstæður, eru vissir möguleikar á aö beina hraun-
rennsli frá botni Hllðardals og i Þrihyrningadalinn. Mjög er talið ólik-
legt, að gos verði rétt við stöðvarhúsiö, en sprengigQs gæti helst oröið
norður af borholusvæöinu. Ef svo færi, þarf stöðvarhúsið fyrst og
fremst að þola mikifi öskufall.
leiðingum, að virkjunin verði
dýrari. Er þá einkum átt við, að
byggingarframkvæmdir og smiði
véla hafi ekki verið boðin út með
venjulegum hætti.
2) Að virkjunin sé óþörf i bili,
þvi að byggðalfnan geti flutt næga
orku frá Sigöldu, eftir að bygg-
ingu málmblendiverksmiðjunnar
var frestað.
:i) Að virkjunin verði of dýr i
rekstri vcgna lclegrar nýtingar
orkunnar, sbr. fróðlega grein
Jónasar Kliassonar i Pagblaðinu
nú nýlega.
4) Að framkvæmdir séu ekki
tafarlaust stöðvaðar með iillu eft-
ir opinberar áskoranir ýmissa
færustu visindamanna þjóðarínn-
ar, enda flest sem bendir til þess,
að nýtt eldgos sc i aðsigi.
ódýrari en ella. Leitað var tilboöa
hjá átta vélaframleiðendum og
hagstæðasta tilboðið valið sam-
kvæmt samhljóöa tillegum ráð-
gjafarverkfræöinga. Þessi fram-
leiðandi, japanska stórfyrirtækið
Mitsúbishi. bauð betur en aðrir,
vegna þess að vélarnar hófðu ver-
ið hannaðar fyrir annan kaup-
anda, sem gekk frá kaupunumlV
Val á      verktaka        *byggð-
ist á þvi, hvaða lyrirtæki islensk
pólitisku ofstæki til að halda þvi
fram, eins og gert hefur verið, að
við nefndarmenn höfum samið
við Miðfell h.f., vegna þess að
einn af framámönnum fyrir-
tækisins sé i skyldleikatengslum
við Jón Sólnes! Eða hefðum við
átt að hafna hæfasta verktakan-
um af svo litilmótlegri ástæðu?
Staðreyndin er auðvitað sú, að
hröðun byggingarframkvæmda
lækkar vexti á byggingartima og
sparar mikið fé, ef jafnframt er
1) t bréfi ráðgjafarverkfrasðing-
anna til Kröflunefndar, dagsett 6.
febrtíar 1975, kom fram, að vélar
frá Mitsúbishi væru bæði ódýrari
og talsvert aílmeiri miðað við
stöðugt hámarksafl en vélar frá
þvi fyrirtæki, Toshiba. sem talið
var bjóða næstbest. Virkjunin
varð aflmeiri (70-75 mw) en ráð-
gert var (55 mw) vegna þessara
sérstaklega hagkvæmu véla-
kaupa. Auk þess voru ýmis rök
færð fyrir tæknilegum yfirburð-
um vélanna frá Mitsubishi.
hugsast gat samfara byggingu
stofnlina til Vestfjarða. og Aust-
fjarða var augljóst, að ekki veitti
af aðkoma Kröfluvirkjun i gagnið
hiö allra fyrsta. Samkvæmt orku-
spá sem lögð var fram á Alþingi á
siðastliðnum vetri var Sigöldu-
virkjun ekki fær um að anna
orkueftirspurn án Kröfluvirkjun-
ar nema á árinu l977,og þegar ár-
ið 1978 og 1979 hefði skapast mikill
orkuskortur án Kröfluvirkjunar
(160 gwst 1978 og 401 gwst 1979),
og er þá aðeins reiknað með 260
gwst i málmblendiverksmið.juna
en tryggð árleg orka samkvæmt
samningier 397 gwst (mismuninn
átti að taka af svonefndri af-
gangsorku Landsvirkjunar-
kerfisins, sem getur brugðist í
vondum árym). Þegar svo bygg-
Orkuveröið á
kwst veröur
svipaö og frá
Sigöldu eða milli
1,70 - 1,80 kr.
Hröðun bygginga-
framkvæmda
hefur sennilega
gert virkjunina
ódýrari
Fram að þessu
hafaögosorðiðvið
Kröflu á seinustu
3000 árum og
aðeins eitt á
sögulegum tíma
Markmiðið á að
vera: sama raf-
orkuverð um land
allt. En til þess
þarf nýtt skípulag
raforkumála.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
12-13
12-13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24