Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Frjįls verslun

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Frjįls verslun

						Oscar Clausen:
Frá grossera-verzluninni
í Reykjavík
Et'tir miðja öldina sem leið eða 1854, — árið
sem verzlunin var gefin frjáls á Islandi — var svo
ástatt í lleykjavík, að þar voru 14 verzlanir, en
aðeins 5 þeirra áttu innlcndir menn, hinar !) voru
Útlendar. Tveir útlendu kaupmannanna voru ætt-
aðir sunnan úr Slésvík, en það voru þeir Peter
Christian Knudtzon og Carl Franz Siemsen kaup-
maður og konsúll. Þessir kaupmenn ráku þá stærstu
vcrzlanirnar í höfuðstaðnum um áratugi og voru
báðir efnaðir menn og velmetnir, sem settu svip
sinn á bæjarfélagið. — Hinn fyrrnefndi, Knudtzon,
sem hér verður sagt nokkuð frá, dvaldi þó aðeins
hér á landi á sumrin, en var hér aldrei búsettur.
Verzlun hans, sein kölluð var grossera-verzlunin í
daglegu tali, var því hrein selstöðuverzlun, scm
saup til sín verzlunarhagnaðinn til Danmerkur, þó
að eigandi hennar léti hinsvegar ýmislegt gott af
sér leiða, fram yfir skyldu sína, eins og sagt verð-
ur frá hér á eftir. — Siemsen konsúll var giftur
íslcnzkri konu og búsettur hér í bæ, merkur maður
og duglegur, sem vert væri að minnast í Frjálsri
Vcrzlun við tækifæri.
Grosseri Knudtzon var fæddur árið 178!) suður
í Slésvík, sem þá laut Danakonungi, og hafði hann
því réttindi til verzlunar innan Danavelrlis eftir
að verzlunin á íslandi var gefin frjáls fyrir alla
þegna Dana 1783, en ekki aðra. — Þegar Knudt-
zon var 25 ára gamall, eignaðist hann stóra verzl-
un í Reykjavík með þeim hætti, að tcngdafaðir
hans, ríki Thomsen eða Norðborgar-Thomsen frá
Norðborg á Als, afhenti honum vcrzlun sína í
Reykjavík í heimanmund með dóttur sinni, eins
og nánar vcrður sagt frá hér á eftir. — Knudtzon
var mikilhæfur maður, hagsýnn og duglcgur. og
komst ungur til metorða í kóngsins Kaupinhöfn.
Þannig sat hann á stéttaþinginu í Ilróarskeldu
1848, og var lengi bæjarfulltrúi í Kaupmannahöfn
Iíér á landi var Knudtzon vinsæll og varð vel til
viðskipta sakir prúðmannlegrar framkomu, en hags-
muna sinna mun hann áreiðanlega hafa gætt með
árvekni. Hann varð því forríkur maður, máske
ríkastur allra íslenzkra kaupmanna á sinni tíð. —
Hann og síðar sonur hans réðu yfir svo að segja
allri  vcrzluninni   í  Faxaflóa  nærri  alla  síðastliðna
um á meðan efnahagur þeirra er
þröngur.
Mjög er almennt, að t. d. boln-
vörpuskip græða annað árið, og
gætu þá grynnt á skuldum, ef arð-
urinn væri ekki af þeim tekinn,
en tapa svo hitt árið.
Það árið, sem þau græða, vcrða
þau eftir skattalögum vorum að
greiða háan skatt. En ekkert er
greitt til baka, þótt útgerð þessi
tapi hitt árið. Þegar um jafnóviss-
an atvinnuveg er að ræða, mundi
það vera sanngjarnt að byggja
skattgreiðslu    slíks    atvinnuvegar
34
eftir meðaltalsarði t. d. síðustu 5
áranna.
En örðugt mun vera að koma
þeirri aðferð við nú, af því að eigi
er hægt að byggja á ástandi því,
sem   verið hefir síðustu árin.
En augljóst er það mörgum, að
sá atvinnuvegur er illa staddur, og
þolir ]>ví ekki háa beina skatta,
umfram tolla, sem hvíla á flestu,
sem  hann notar.
Hins vegar getur verzlunin í
niörgum tilfellum velt sköttunuin
yfir á almenning, eins og reynslan
er í öðrum löndum, og gert tekju-
skattinn   þar   mcð   að   óbcinum
skatti.
Beinu skatta fyrirkomulagið í
stórum stíl er tiltölulega ungt, og
munu Bandaríkin hafa gengið á
undan með að innleiða það, vegna
hins afarmikla auðs, sem safnazt
hefur á einstakar hcndur í því
100 millj. íbúa landi. Þar var
ástæða til að hafa beina skatta,
þar sem auðurinn var orðinn svo
mikill, að hann nam meiru en því,
sem útheimtist til þess, að at-
vinnufyrirtækin ættu sig sjálf og
nauðsynlegt rekstrarfé.
FRJÁLS   VERZLUN

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44