Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						E-ii-Ær  -¦....
Vesturf ör Einars H. Kvaran
Hann fdr nm allar fslendinga-
bygðir.
Erindi hans í Nýja Bíó.
Einar H. Kvaran rithöfundur
ei nýlega kominn heim frá Vest-
urheimi. Hefir hann ásamt konu
Sinni verið eitt ár í ferðinni, far-
ið um allar hygðir og horgir, þar
sem Islendingar eiga heima þar
vestra og haldið fyrirlestra. Hann
iom heim laust fyrir síðustu mán
aðamót. Á laugardaginn var flutti
lann erindi í Nýja Bíó og sagði
þar frá hinu og þessu, er fyrir
hann bar. Er óskandi að þessi
ferð Einars geti orðið til þess að
vekja meiri samhug manna hjer
Tieima til landa vestra, og að við-
lcynning og samhand milli vor og
Vestur-íslendinga megi aukast og
eflast, til margskonar gagns fyrir
tjóð vora.
Frásögn Einars H. Kvaran í
-Nýja Bíó um Vesturheimsferð
hans, var alveg óvenjulega á-
nægjuleg og skemtileg.Hann sagði
lauslega frá ferð sinni. En aðal-
"efnið var um Vestur-íslendinga,
ííferni þeirra, menningu, dugnað,
'&lit þeirra meðal enskumælandi
Ameríkumanna, heimþrá þeirra
^g ást til gamla landsins. 011 var
lýsingin skýrð með sögum og dæm
Um þaðan að vestan.
Hann lýsti úthafi vanþekkingar-
^nnar á öllu því, sem að íslandi
lýtur meðal stórþjóðanna. Seint
Kður úr minni saga ein um skóla-
telpn eina, dóttur íslenskrar konu
"er hröklaðist úr skólanum vegna
Þess að kennarinn sagði íslend-
^nga vera Eskimóa.
Samheldni hins íslenska þjóð-
a.rhrots lýsir sjer m. a. í morð-
"toálinu í fyrra, þegar Islendingar
vestra tóku sig saman til að frelsa
^slenska auðnuleysingjann frá líf-
láti.
En allra átakanlegast lýsti hann
hinni   ríku  heimþrá   og   fögnuði
*'
'ft
*
S
í
Tátflutnings, þurfa þær að hanga
•& köldum stað (helst í íshúsi),
Pannig að þær hlóðgi ekki hver
^ðra. Til útflutnings ætti aðeins
^ð velja ferskar og fallegar rjúp-
"^f og leggja þær vandvirknislega
* ^assa þannig: Hver rjúpa skal
^afin    innan    í    þjettaii    pappír
(j,pergamentpappír"), eða sett í
t>appírspoka, sem til þess eru gerð
lr- Ekki má stinga hausnum undir
^ænginn, því oft rennur hlóð úr
^onum, sem úldnar við geyraslu;
*tti hann því að hangu út úr
t>appírsumbúði:num og lenda við
^thliðar í kössunum. Einnig ætti
^<5 forðast að salta rjúpurnar, því
^ið það hlotna þær og ljókka að
^tliti. Kassarnir, sem þær eru
ar í, ættu helst að vera gerðir
í þjettum  rimlum   eða  með  hili
milli  fjala   (þó ekki svo  stóru,
^o rjúpunum verði náð út tim það^
°S ættu þeir ekki að vera stærri
^11  svo,   að í  þeim rúmist  40—50
'tápur. Þeir sjeu þaktir að innan
^eð sterkum   pappír, og   á   milli
a8anna þarf að  vera vel þjettur
'aÞpír eða helst páppaspjöld, bæði
*' þess að varna því, að rjúpurn-
^r blóðgist hver af annari, og að
*r falli þjett saman. Vegna þess
rJúpurnar eru venjulega geymd
*r í frystihúsnm meðan þær bíða
manna yfir allri viðkynningu við
„gamla landið". Til merkis um
það, tók hann m. a- dæmi um
bónda einn er hann hitti. Hafði
bóndi þessi komið snauður vestur,
en síðan haft nóg fyrir sig að
leggja.Bónda þessum fórust þann-
ig "^>rð: „Jeg hefi verið hjer í 20
ár, en aldrei hefir dagur liðið, svo
að jeg hafi ekki hugsað til Is-
lands, og enga þá nótt hefi jeg
sofið, að mig hafi ekki dreymt um
eitthvað frá Islandi."
Kvaran mintist allmargra mikil-
hæfra manna og hreinustu afreks-
manna meðal Vestur-íslendinga.
Er líklegt að þá hafi margir áheyr
enda fundið vel til þess, hve þekk-
ing og kunnugleiki á högum Vest-
ur-íslendinga er af skornum
skamti hjer heima, er þeir heyrðu
nöfn margra ágætismanna, sem
þeir aldrei hefðu áður heyrt og
vissu engin  deili á.
Um framtíð íslenskunnar og ís-
lenskrar menningar vestra, fór
Kvaran nokkrum orðum. Sýndi
hann fram á, að það væri undir
okkur komið hjer austan hafs
hver afdrif og endalokin yrðu. Ef
tómlæti hjeldist hjer í þeim efn-
um, væri einskis góðs að vænta.
En það er sárt til þess að vita,
ef hin núlifandi kynslóð hjer á
landi rækir svo illa skyldur sínar
gagnvart framtíðinni, að henni
lærist eigi að virða og meta sam-
úð Vestur-íslendinga, henni lærist
eigi að skilja, hvers virði það er
hinni litlu þjóð vorri, að eiga jafn
ötula og duglega, gáfaða og
drenglynda ættingja og landar
vorir hafa  reynst  þar  vestra.
Kvaran gat þess, að þegar væri
ákveðið, að Vestur-íslendingar
fjölmentu hingað árið 1930. Sagð-
ist hann haf a hitt marga, er teldu
dagana þangað til. Og enn aðr-
ir, aldraðir, hefðu tneð klökkum
huga getið þéss, að þeir vonuðu,
að þeim auðnaðist að taka þátt í
förinni hingað heim — þó gamlir
væru.
Erindi Kvaran gaf mönnum til-
efni   til   margskonar   hugleiðinga,
ÍSAFOLD
en ekki síst þess: Vestur íslend-
ingar undirbúa komu sína hingað
e. t. v. svo þúsundum skiftir ár-
ið 1930. En hvað er aðhafst
til undirhúnings alls þess, sem þá
þarf að vera fullgert hjer heima?
VAXTALÆKKUN.
Talsvert   háværar   raddir   hafa
heyrst  um  það,   bæði  í  ræðu  og
riti, að bankavextir ættu að lækka
hjer.   Runntt  margar  stoðir  undir!
það, að svo yrði. Erlendir bankar
hafa nú margir lækkað vexti sína [
mjög nýlega, og er þó ekki langt
síðan, að sumir þeirra höfðu fært
þá niður áður. Og alt árferði hjer,
á landi bendir til þess, að íslensku
bankarnir gætn gert hið sama.
Bankarnir hafa nú sjeð sjer
fært að lækka vextina um síð-
ustu mánaðamót. Hefir Lands-
bankinn lækkað útlánsvexti úr
8% niður í 7%, en ísbandsbanid
7%%. Innlánsvextir lækkuðu um
leið í báðum bönkum um %%.
------<m»------
Siðalærdómur Laufás-
ritstjórans.
h
flutnings eða sölu, hefir það mikla
þýðingu, að þær sjeu þannig um-
búnar, svo að loft og kuldi nái
til þeirra.
Kindagarnir.
Kindagarnir eru verðmæt vara
ef þær em rjett og hreinlega hand
leiknar frá því þær eru teknar
úr skepnunum, en á það hefir oft
skort, og þar af leiðandi hafa
margar   skemst   eða   eyðilagst.
Ef garnirnar eru eigi vandlega
hirtar, verða þær meirar og þola
eigi hreinsunina; koma þá oft göt
á þær eða þær slitna. Þær eru að
mestu notaðar við bjúgnagerð, og
þurfa að vera sterkar, til þess að
þola að kjöti sje troðið í þær.
í allri meðferð á görnum þarf
vandlega að varast að slíta þær.
Best mun vera að taka þær innan
úr, meðan skrokkurinn hangir í
gálga, og rekja þær niður í gmnn-
an kassa. Úr kassanum eru þær
lagðar niður í stamp með ilvolgu
,vatni (15—18° Celsius), þannig,
að mjógarnirnar leggist yfir barm
. inn. Eftir að þær hafa legið
nokkra stnnd    (jafnvel   dægnr)  í
, vatninu   og   hitinn   er  farinn úr
jþeim, eru þær stroknar upp úr
vatninu þannig, að gorið' verður
eftir   í   stampinum.   Viðvaningar
Nýlega var frá því sagt í Tím-
anum, að meðritstjóri Vísis, Bald-
ur Sveinsson, læsi prófarkir af
ísafold. Með ákaflega fjálgleg-
um orðum var um þetta talað,
sem ótilhlýðilega vanvirðu fyrir
undirritaðann. Þetta væri yfirleitt
sú mesta hneisa, sem nokkurn
blaðamann hefði hent — og gæti
hent.
Mjög er það þess vert, að lofa
Laufásritstjóranum að njóta þess
sannmælis, að skemtilega vitlaus-
ari ritstjóri en hann mun eigi hafa
fengist við blaðamensku hjer á
lHndi.
Ummæli hans um prófarkalest-
urinn er ágætt dæmi þessa.
prír menn við ritstjórn Morgun
blaðsins og, ísaf oldar gefa út 7
blöð á sama tíma og hann (með
aðstoð   Jónasar venjulega)    gefur
strjúka   aðeins eina görn í   senn,
en   þeir ,   sem   orðnir   eru   æfðir,
geta  strokið  úr  alt að 5   görnum
í einu. Um leið  og  strokið   er  úr
þeim,   falla   þær   niður   í  annan
[minni stamp  eða kassa, en varast
\ skal að láta þær falla á gólf, þar
sem þær óhreinkást eða  blóðgast.
Þá era þær gerðar upp í hönk og
kgðar á borð, svo að vatnið sigi
af  þeim.   Eftir  nokkra stund eru
þær   lagðar    niður   í   lagarhelda
tunnu   og   saltaðar   með   hreinu
nýju    salti,    meðalgrófu    (matar-
jsalti). Síðan ern tunnurnar  „pækl
jaðar"   eftir   þörfum   (tvisvar   eða
þrisvar) og sendar  til hreinsunar.
Eftir   því   gem    garnirnar   eru
víðari   og   lengri,,   era þær   verð-
mætari.  Garnir   úr   fullorðnu   fje
eru   því betri og   verðmætari en
lamba-     eða     dilkagarnir,      sem
gjarnan ættu að saltast út af fyr-
ir    sig.    Smá    garnaslitur    undir
þremur metrum  eru   verðlaus, en
lengri    garnaparta     skal     leggja
saman    þannig,    að     full    lengd
verði í hönk   (nm 25 metrar). Ef
! í   hönkinni   ern  aðeins   2  garna-
partar af  líkri  lengd, getur  hún
A^enjulega    selst  fullu    verði,    en
' sjeu  fleiri   styttri  partar  í hönk-
inni, þarf  að halda þeim   aðskild-
um í tilliti til verðmismunar.
út eitt. Þegar tveir af þessum
þremur eru samtímis að nokkru
og öllu leyti frá verki á sá þriðji
óhægt ineð að gefa út sjö blöðin
á sama tíma og Tryggvi (hæst
launaði ritstjóri á íslandi) gefur
út eitt blað. Er það í augum
Tiyggva hin mesta hneisa, sem
nokkurn blaðamann getur hent,
að eiga óhægt með að afgrefta
margfalt verk á við hann. Telur
hann það hreinustu svívirðingu
tyrir manninn og ósæmilegt að
fá   aðstoð nokkrar klukkustundir.
Hann, hinn hæst launaði rit-
stjóri, gerir sig sekann í sífeldum
blékkingum, ekkert er honum hei-
lagt í blindri flokksofstæki —
hvorki velferð landsmanna, sbr.
framkoman í kjöttollsmálinu,
minning dáinna mikilmenna og
vandamanna, sbr. blaður hans um
Tryggva Gunnarsson. Hann snar-
snýst í málum þeim, sem hann
fer með, man ekki missirinu leng-
ur hvað hann ljet blað sitt flytja,
og verður oft á ári sjer til mink-
unar með innihaldslausum stór-
yrðaaustri sínum.
Þessi ritstjóri rýkur npp með
fjálgleik og talar nm að það sje
hin mesta hneysa, að geta ekki
komið jafnmiklu verki af dag-
lega, sem hann afkastar með
s kömm á viku.
V.   St.
fleytt af. Saftin er látin sjóðheit
í hreinar, þurar flöskur, %em bak-
aðar hafa verið í ofninum xun
stund. — Tappar þurfa að vera
góðir, vel reknir í og lakkað yf-
ir með flöskulakki, ef geyma þarf
saftina lengi. Flöskurnar eru
geymdar á þurrum og svölum
stað.
Ykkur mun ekki iði-a þess, góðu
húsmæður, að reyna þetta sparn-
aðarráð. Holt er heima hvað.
H   B.
—¦------<4#>>-------—
Áfengis-lyfseðlarnir.
Nýr dómur í hæstarjetti.
Krækiber.
Nú er óvenjulega gott berjaár.
Það ættu húsmæðurnar að nota
sjer og búa nú til saft í súpnr
og rauðgrauta sem entist þeim í
heilt ár. Ekki er saftin svo gefin
í búðunum. Af eigin raun get jeg
borið um, að krækiberjasaftin er
eins drjúg og að mjer finst mikið
bragðbetri en sn aðkeypta. Það er
meira að segja mesta furða að
menn skuli ekki hreint og beint
gera sjer það að atvinnu að tína
ber. Því þótt sumir hafi 1—2 kr.
um tímann við vinnu, þá eru
margir liðljettingarnir, sem gætu
unnið sjer þarna inn laglegan
skilding.*
Berin era skoluð í gatasigti,
og látin í pott (ekki járnpott)
Ekkert vatn er notað. Berin eru
soðin litla stnnd, eða þangað til
þau eru orðin meir, þá eru þau
síuð í grófri strigasíu, sumir vinda
safann úr. (Þeir sparsömustu láta
hratið aftur í pottinn, hella vatni
a og sjóða það litla stund og neta
þá saft í súpur, sem á að n»ta
næstu daga, í það sem á að ga/nr
er ekki vert að láta vatn). Nú er
saftin látin aftur í pottinn og a.
m. k. % pund af sykri ætlað í
hvern pott, og þetta soðið við
hægan eld hjer um bil tvo tíma.
Froðan   sem   kemur   ofan   á   er
Mönnum er ennþá í -fersku
minni dómur hæstarjettar í máli
því, er valdstjórnin höfðaði gegn
Þórði J. Thoroddsen lækni, fyrir
brot gegn reglugerð frá 7. ágúst
1922, um sölu áfengis til lækn-
iuga. Eins og kunnugt er, var
læknirinn ákærður fyrir að hafa
gefið út áfengis-lyfseðla á önnur
eyðublöð, en þau, er reglugerðin á-
kveður, og einnig fyrir að hafa
gefið út meira áfengi á seðla, en
þar er leyft, án þess að tilgreina
nægilega ástæður. En Þ. J. Th.
var sýknaður af kærum vald-
stjórnarinnar, og bygðist sýknun-
ardómurinn á því, að reglugerðin
hefði eigi haft næga stáð í lögum,
þ. e. a. s. þau ákvæði hennar er
snerti  læknana.
Nú fyrir skömmu var samskon-
ár mál enn fyrir hæstarjetti,
gegn tveim læknum á ísafirði,
þeim Eiríki Kjeriuf og Halldóri
Georg Stefánssyni, og einnig gegn
Gunnari Juul lyfsala á ísafirði.
Hafði undirrjettardómarinn (bæj-
arfógetinn á ísafirði) dæmt alla
í sekt, Eirík Kjerálf í 900 kr.,
Halldór G. Stefánsson í 600 kr. og
Gunnar Juul í 700 kr., einnig voru
þeir dæmdir til þess að greiða all-
an málskostnað.
Hæstirjettur sýknaði alla hina
ákærðu og ákvað að málskostnað-
ur skyldi greiðast af almanna f je.
Var dómur hæstarjettar bygður
á sömu forsendum og dómurinn í
máli Þ. J. Thoroddsen, svo nú
er öll von úti með þessa
reglugerð frá 7. ágúst 1922 ,enda
ný reglugerð komin í hennar stað,
eins og kunnugt er.
Japanar og Bandaríkjamenn
í Kína.
*) Hjer er átt við kaup og kring
umstæður í Reykjavík. Síðan
grein þessi kom út í Morgun-
hlaðinu hefir talsvert verið selt
af berjum hjer í Reykjavík, enda
alveg óvenjulega mikið af kræki-
berjum hjer nærlendis í sumar.
Gömul trú hjer er það, að á
eftir miklum berjasumram komi
harður vetur. I Danmörku er sú
trú, að þegar mikið ber á haga-
músum að sumri til, sje von á
vetrarhörku þar. I sumar hefir
verið óvenjumikill músagangur
þar  á ökrunum.
Hver má sín þar meira?
Kastast hefir nú í kekki milli
Japana og Bandaríkjamanna í
Kína. Deilan er um það, hver
þjóðanna eigi rjett til þess, að
setja þar upp loftskeytastöðvar.
Hefir Pekingstjórnin gefið
Bandaríkjamönnum einkarjett til
þess til 30 ára. En stjórnin hefir
iðrast eftir að hafa gefið það leyfi
og hefir ikomið til mála að hún
ógildi það.
Bandaríkjamenn vitna í laga-
ákvæði þess efnis að útlendingum
sje heimill atvinnurekstur í Kína
, Veiðar Færeyinga við Grænland.
j Símað er frá Thorshavn, að 3>
kútterar sjeu nýkomnir af veið-
itim á Grænlandsmiðum. Allir skip-
¦ stjórarnir eru ánægðir yfir ár-»
' angringum.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4