Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lęknablašiš : fylgirit

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lęknablašiš : fylgirit

						Taugalæknisfræði
sérgrein verður til
Sigurjón B. Stefánsson
Ætli flestir læknar verði ekki sammála um það, að
læknisfræði sé byggð á læknislist og vísindalegri
þekkingu, og að sérhæfður þekkingargrunnur
einkenni hverja sérgrein. Almennt er talið, að
einn læknir geti ekki svo vel sé tileinkað sér nema
einn þessara þekkingargrunna. Þegar sérgrein
verður til, er oft andstaða gegn því ferli. Astæðan
er sú, að einhverjir missa spón úr aski sínum við
klofninginn og áhrif þeirra, sem eftir sitja, minnka.
En hvenær er hægt að segja, að sérgrein hafi orðið
sjálfstæð? Það, sem liðsmenn nýrrar sérgreinar
fara fram á, er sjálfstæði til að skipuleggja
kennslu, rannsóknir og sjúkraþjónustu. Tvö fyrri
atriðin eru krafa um sjálfstæða kennslustöðu í
greininni (kennslustóll, chair, Lehrstuhl), og er
þá yfirleitt átt við prófessorsstöðu. Hið þriðja
krefst sérhæfðrar sjúkradeildar, sem er stýrt af
sérfræðingum greinarinnar. Hér verður sagt
frá tilurð taugalækninga sem sérgreinar innan
læknisfræði, og það er áhugavert að sjá, hversu ólík
fæðingin er eftir löndum og menningarsvæðum.
Læknisfræðin rís úr rústum Rómaveldis
Eftir hrun Rómaveldis á fimmtu öld e. Kr. gerðist
kirkjan í Evrópu milliliður í að úthluta ölmusu
til lítilmagnans. Þetta kærleiksverk byggðist á
þeirri kenningu, að „Guð hefði getað gefið öllum
mörmum ríkidæmi, en það hafi verið Hans vilji,
að í þessum heimi yrðu einnig til fátæklingar, svo
að þeir ríku gætu bætt fyrir syndir sínar" með
því að gefa ölmusu.1 í klaustrin leituðu fátækir
og sjúkir hjálpar, og prestar sinntu lækningum á
meðal almúgans. Mörkin á milli kærleika og ógnar
voru þó óljós, og þegar miðöldum lauk, breyttust
kærleiksverkin í ógnarleik galdrabrenna.2
Grísk læknisfræði ríkti í Rómaveldi, en á
miðöldum hnignaði þekkingu manna á þeim
fræðum í Vestur-Evrópu. I austur-rómverska
keisaradæminu hélst grísk læknishefð og barst
þaðan til Persíu og hins arabíska heims. Þar
voru grísk læknisrit þýdd og lesin.3' 4 Á
seinni hluta miðalda varð grísk læknisfræði á
ný ráðandi í Vestur-Evrópu samfara auknum
kynnum Evrópubúa af arabískri menningu og
latneskum þýðingum arabískra rita. Við stofnun
háskóla í Evrópu á 11. og 12. öld varð læknisfræði
ein af megin kennslugreinunum. Togstreita varð
nú á milli lækna, sem höfðu efni á að stunda
háskólanám og læra læknisfræði af latínuritum
og hinna, sem lærðu lækningar líkt og iðngrein
hjá lærimeisturum úti í mannlífinu, ólæsir á
latínu og jafnan efnalitlir. Latínulærðir læknar
lögðu einkum fyrir sig innvortis sjúkdóma, og til
þeirra leituðu þeir, sem betur voru efnum búnir.
Hugmynd grískrar læknisfræði var, að sjúkdómar
stöfuðu af jafnvægisröskun líkamsvessanna, en
vessarnir voru blóð, gult gall, svart gall og slím.
Til að endurreisa jafnvægið var ýmsum ráðum
beitt, svo sem blóðtökum, inntöku uppsölu- og
niðurgangslyfja eða með því að mynda vessandi
húðsár, framkölluð með bruna eða lyfjum.5
Sjúklingar iðnlærðra lækna (sáralækna, bartskera,
baðara) komu úr lægri samfélagsstigum. Þessir
læknar urðu leiknir í að meðhöndla sár, kýli,
tognanir og beinbrot, þeir urðu herlæknar
(feltskerar) síns tíma. Hér mátti þegar sjá skiptingu
læknisfræðinnar í lyf- og handlækningar.
LÆKNAblaðíð 2010/96 Fylgirit 64 59
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104