Tíminn - 12.02.1944, Blaðsíða 4

Tíminn - 12.02.1944, Blaðsíða 4
64 TÍMIMV, laugardaginn 12. febr. 1944 16. lilað UR BÆNUM Skemmtisamkoma Pramsóknarmanna í Reykjavík verður n. k. fimmtudag 17. þ. m. í skála myndlistarmanna. Byrjar hún kl. 8,30 með hinni vinsælu Pramsóknar- vist. Félag Prjálslyndra stúdenta í Háskólanum verður á þessari samkomu. Eftir að afhendingu spilaverðlaunanna verður lokið er ráðgert að Hermann Jónasson flytji stutta ræðu hópur stúdenta syngja nokkur lög og síðan verði almennur söngur og dans fram á nótt, undir hljóðfæraslætti hljóm- sveitar Bjarna Böðvarssonar. Þar sem gera má ráð fyrir mjög mikilli aðsókn að þessari samkomu er fólki ráðlagt að tryggja sér sem allra fyrst aðgöngu- miða á afgr. Tímans. Nýjar bækur. Bókaverzlun ísafoldar hefur nýlega sent frá sér tvær nýjar bækur, Rauðar stjórnur eftir Jónas Jónsson frá Hriflu íslenzkir sagnþættir og þjóðsögur, er Guðni Jónsson hefir safnað. Er þetta fjórða heftið af safni Guðna. í bók Jónasar birtast ýms þingskjöl og bréf, sem hann hefur ritað á seinasta ári, auk nokkurra frumsamdra greina. Hvöt, blað Sambands bindindisfélaga í skólum kom út í gær. Birtist þar út- varpsræða Guðmundar Sveinssonar, guðfræðinema, sem allmikilli deilu hefir valdið, svargrein frá honum til Stúdentaráðs og opið bréf til for- manns Stúdentaráðs frá Helga Sæ- mundssyni. Blaðið fæst i öllum bóka- verzlunum bæjarins. Jón Jóhannesson bóndi frá Geiteyjarströnd við Mý- vatn er sextugur í dag. Trúlofun. í janúarmánuði síðastliðnum opin- beruðu trúlofun sína ungfrú Sólveig Kristjánsdóttir á Eystri-Sólheimum í Mýrdal og Sæmundur Þorsteinsson bóndi í Nykhól. Erlent yfirlit. (Framh. af 1. siðu) þessa skipun líka sæmilega fyrst í stað, en viðhorf þeirra hefir nokkuð breytzt síðan stríðið hófst. Það hefir skapað þar vissa velgengni. Þar hefir orðið mikil siglingamiðstöð, flugvellir hafa verið byggðir í stórum stíl og fjölmennt flug- lið og herlið komið til landsins. Þetta hefir aukið atvinnuna og eflt atvinnulífið á margan hátt. Velmegunin hefir endurvakið trú ýmsra á framtíðarsjálf- stæði landsins og márgt bendir til, að Nýfundnalandsmenn muni vilja verulegar breyting- ar eftir stríðjð. Það þykir líka sýnt, að brezka nýlendustjórnin hefir ekki að öllu leyti haldið vel á málunum. Hún hefir að vísu bætt fjárhag- inn reikningslega séð, en hún hefir verið treg til allra fram- kvæmda og atvinnuvegunum hefði því stórhnignað undir for- ustu hennar, ef stríðið hefði ekki veitt þeim nokkurn fjör- kipp. Gagnrýni Nýfundna- landsmanna á kyrrstöðu henn- ar virðist stöðugt aukast. Bretar gera sér þetta vel ljóst og það því fremur, sem bæði Bandaríkin og Kanada gera sér dátt við Nýfundnalandsmenn um þessar mundir. Leikur grun- ur á, að bæði þessi ríki vildu gjarnan fá Nýfundnaland í bandalag við sig. Bretar. hafa þó sterkustu aðstöðuna, þar sem mestur ^ skyldleiki og söguleg hefð tengir þá og Nýfundna- landsmenn saman. Þeir vita þó vel, að peningarnir mega sín einnig mikls og ætla ekki held- ur að gleyma því í verki. Nýlega fór brezk þingnefnd til Nýfundalands. Reyndi hún að kynna sér hag landsins og skoðanir Nýfundalandsmanna. Nefndin hefir nú nýlega skilað áliti sínu. Er þar m. a. lagt til, að Bretar láni Nýfundnalands- mönnum nokkrar miljónir ster- lingspunda til endurreisnar at- vinnuvegum sínum eftir stríðið. Lánið á að vera mjög hagstætt. í áliti nefndarinnar er tekið fram, að Nýfundnalandsmenn séu einhuga um að halda áfram sambandinu við Bretland og ekki virðist almennur áhugi fyrir því, að Nýfundaland verði strax sjálfstætt samveld- isríki aftur. Hinsvegar sé sjálf- sagt, að sambandsmálið verði tekið til nánari athugunar og úrlausnar eftir stríðið. íbúar Nýfundnalands eru nú um 300 þús., en landið er um 43 þús. fermílur að flatarmáli. Nýfundnalandi fylgir Labra- dorskaginn, sem er um 110 þus. fermílur að flatarmáli, en hefir aðeins um 5 þús. íbúa. Skaginn er að miklu leyti vaxinn skógi, sem enn hefir ekki verið hag- Odýrt!! Gardínutau frá kr. 1.50 Sirs ' — — 1.85 Léreft, mislit — — 2.00 Tvisttau — — 2.00 Kjólatau — — 6.50 Fóður — — 3.50 Silkisokkar — — 5.50 Barnabuxur — — 7.50 Verzlunín Dyngja Laugavegi 25. Lelðréttiiigar í minningargrein um Ingvar Guðjónsson útgerðarmann, í 1. tbl. Tímans hinn 6. jan. s. 1. var sagt, að hann hefði leigt Árna bróður sínum jörð sma og bú í Kaupangi í Eyjafirði. Þetta er ekki rétt. Árni hafði aðeins jörðina á leigu, átti sjálfur búið og réði öllum búskaparfram- kvæmdum. Ó 1 í k t Það þykja mikil tíðindi í stór- borginni London, að þar hafi nýlega á einhverri samkomu verið notaður samkvæmis- klæðnaður. Er sagt frá þessu í blöðum og útvarpi um heim allan. En hér norður á íslandi má öðru hvoru lesa: „samkvæmis- klæðnaður áskilinn". Svo geng- ur þetta langt, að samkvæmis- klæðnaöur er stundum gerður að skilyrði fyrir aðgangi að heldur lélegum „fylliríis"-sam- komum. Þó tekur út yfir þegar slíkt er gert að skilyrði á hér- aðasamkomum, sém stofnaðar eru til kynningar og endurfund- ar gömlum nágrönnum. Það er eins og sé m. a. verið að bægja í burtu, ef einhver ferðamaður úr viðkomandi héraði væri má- ske á ferð í bænum, eða þeim, sem ekki hefði lagt í að klífa þrítugan hamarinn til þess að eignast slíkan klæðnað. Hégómaskapnum og tildrinu hefir sannarlega ekki farið aft- ur hér norður á íslandi nú á þessum alvö.rutímum. Kári. Fiskveiðaráðstefnan (Framh. af 1. síðu) helgislínu. Af hálfu íslenzku sendinefndarinnar voru þá bornar fram í ræðuformi rök- studdar óskir um viðurkenn- ingu á fjögurra sjómílna is- lenzkri fiskiveiðalandhelgislínu, og þess þá getið um leið, að ís- land vildi ógjarnan gerast aðili að nýju milliríkjasamkpmulagi um fiskiveiðar á úthöfum, ef þriggja sjómílna landhelgislín- an væri þar fastmælum bundin. /Með því að óskir sumra ann- ara ríkja, meðal annara Noregs, hnigu á líka lund, varð það nið- urstaðan á ráðstefnunni, að taka út úr frumvarpinu og reglugerðinni ákvæðin um landhelgislínuna, en gera í stað þess ráð fyrir gagnkvæmum samningum á milli ríkja um það atriði sérstaklega. Meðan á ráðstefnunni stóð ritaði íslenzka sendinefndin bréf til forseta hennar og lét því bréfi fylgja greinargerð um friðun Faxaflóa, þar sem farið er fram á það, að ráðstefnan mæli með því við alþjóðlega hafrannsóknarráðið, sem mál þetta hefir meðal annars til meðferðar, að það flýti eftir föngum rannsóknum sínum og niðurstöðum. Þessi greinargerð var síðan afgreidd í lok ráð- stefnunnar og birt í lokagern- ingi hennar (Final act). Það má því gera ráð fyrir að tveimur framangreindum á- hugamálum íslands hafi nokk- uð þokað áleiðis á ráðstefnunni. nýttur. Margvísleg verðmæt efni hafa fundist þar í jörðu, þótt allar rannsóknir í þá átt séu enn mjög skammt á veg komn- ar. Vatnsdælur iy2" dælur með viðbyggðum mótor, fyrirliggjandi. Nörín h.f. Sími 5652. Höfðatún 2. Skáldið a L i 11 u-S t r ö n d (Framh. af 3. síðu) Foreldrar mínir fluttu að Litluströnd vorið 1895, þegar ég var tveggja ára gamall. Ég ólst þar upp fram yfir tvítugsaldur og kynrttist því Jóni Stefáns- syni mjög náið. Hefir enginn maður vandalaus haft jafn mik- il áhrif á mig, — og ég met engan mann, sem ég hefi kynnzt, meira en Jón Stefáns- son. Hér er ekki staður til þess að rekja æskuminningar mínar um Jón Stefánsson, þótt ég minnist margs, sem ég gjarna vildi skrásetja. Þó skal nokkurra atriða getið. ' Húsakynni voru þannig á Litluströnd, að baðstofan var ein og óhólfuð sundur. Bjó sín fjölskyldan í hvorum enda. Fyrstu endurminningar mínar um Jón Stefánsson eru þær, að allar kvöldvökur, og hvenær sem hann var inni frá gegning- um, sat hann við lítið borð í sín- um baðstofuenda og skrifaði. Þótt allt væri á iði í kringum hann, var eins og hann lokaði sig algerlega úti frá því. Hrepp- stjóraskýrslurnar mun hann hafa skrifað, þegar hávaðinn var mestur, en starfað að rit- verkum sínum, þegar kyrrari stundir fengust — og þó einkum, þegar aðrir voru gengnir til hvílu. Barngóður var Jón Stefáns- son. Aldrei minnist ég þess, að hann væri höstugur eða sýndi vanstillingu, þótt við bræðurnir værum að ærslast í kringum hann, þegar hann sat að rit- störfum. En gaman hafði hann af því að sjá okkur glíma óg fljúgast á. Man ég eftir því, að þegar strákar komu af öðrum bæjum, þá hafði hann gaman af að etja okkur saman og láta okkur reyna kraftana til hins ýtrasta'. Veltist Jón þá stundum um af hlátri. Dýrasögurnar sýna, hversu næman skilning Jón Stefánsson hafði á aðstöðu húsdýra okkar og skyldum okkar mannanna gagnvart þeim. Eins og í öðr- um_ efnum var fullt samræmi milli kenninga og breytni Jóns Stefánssonar í þessum efnum. Hann hafði alltaf fáar skepnur, en hirti þær af slíkri nákvæmni og natni, að af bar. Ég er sann- færður um, að hann þekkti ein- staklingseðli hverrar skepnu, sem hann hafði undir höndum og hagaði fóðrun og annarri meðferð í samræmi við það. Þegar við bræður uxurh upp, gripum við stundum í verk fyr- ir Jón Stefánsson, þótt ég nú óski eftir, að við hefðum vefcið viljugri á að léttahonum erfiði. En okkur þótti þá stundum nóg um, þegar hirða átti penings- hús hans, að ekki mátti sjást heystrá á fjárhúsgólfunum, eða þegar heystabbarnir í hlöðum urðu að vera heflaðir og strokn- ir, svo að engu skeikaði, og gólf- in sópuð og fægð. Eða hestarn- ir hans klipptir fagurlega og burstaðir og stroknir, svo að gljáði á belginn, hvenær sem var. En þannig var umgengni Jóns Stefánssonar, og með þess- ari nákvæmni hirti hann skepnur sínar. Hann gekk að þessu starfi sem skáld, sem listamaður. Öll sín störf vann hann á listrænan hátt. Ég hygg, að á þann hátt hafi hann að nokkru leyti fullnægt þeirri út- þrá, sem í brjósti hans bjó — fullnægt þeim kröfum, sem hæfileikar hans gerðu til stærra verksviðs og víðari sjóndeildar- hrings. Þótt Jón Stefánsson væri góð- ur bóndi og þó einkum til fyr- irmyndar um snyrtimennsku og góða meðferð á öllu gangandi fé, þá er ekki hægt að telja hann neinn brautryðjanda á því sviði. í huga hans munu rit- störfin og bókmenntastarfsem- in ávallt hafa skipað æðri sess en búskapurinn. Það, hversu vel hann sinnti búi sínu og heimili og innti mikið dags- verk af höndum sem erfiðis- maður, stafar fremur af skyldu- rækni hans og því stolti að vera aldrei neinum háður, geta allt- af séð sér og sínum farborða, heldur en að hugur hans og eftirlanganir hafi stefnt í þá átt. Hann var því ekki fljótur til breytinga í þeim efnum og tók stundum nýjungum í búskapar- háttum fremur fálega. En eins og öll andleg mikilmenni óx honum víðsýni með aldrinum, svo að hann skyldi bezt sín síð- ustu æviár, að landbúnaði okk- ar þyrfti að gerbreyta í sam- ræmi við þær þjóðlífsbyltingar í atvinnuháttum, sem þá stóðu yfir. Ungmennafélag var stofnað í Mývatnssveit, þegar Jón Stef- ánsson var há-tt á sextugsaldri. Hreyfing þessi átti litlum vin- sældum að fagna hjá eldri kyn- slóðinni. En Jón tók þessu með fullum skilningi. Gekk hann í félagið og studdi það á allan hátt, enda var hann kosinn heiðursfélagi „Mývetnings", en svo hét ungmennafélagið. Hann var svo andlega þroskaður og svo víðsýnn, að hann til fulls _,«*_<,- GAMLA BÍÓ' Frú Míníver (Mrs. Miniver). Stórmynd tekin af Metro Goldwyn Mayer. Aðalhlutverkin leika: GREER GARSON. WALTER PIDGEON. TERESA WRIGHT. Sýnd kl. 4, 6% og 9. ? NÝJA BÍÓ~—<mme !<¦¦ Til vígstöðvanna To the Shores of Tripoli') Í Gamanmynd í eðlilegum ( litum. JOHN PAYNE MAUREEN O'HARA RANDOLP SCOTT. Sýnd kl. 5, 7 og 9. Börn fá ekki aðgang. Leikfélag Reykjavíknr 9OIt sinaladreiigiBr' Sýning í dag kl. 5.30. Aðgöngumiðar seldir frá kl. 1.30 í dag. ..Yo|»u guðanna" Sýning annað kvölcl kl. 8. Aðgöngumiðar seldir kl. 4—7 I dag. Orðsendíng til íélagsmanna KR0N Athygli félagsmanna skal vakin á því, að arðmið- um fyrra árs ber að skila eigi síðar en 19. febrúar. Arðmiðunum er veitt móttaka í skrifstofunni, Skólavörðustíg 12 og í öllum sölubúðum vorum. Tvær nýjar bækur íslenzkir sagnaþættir og þjóðsögur Safnað hefir Guðni Jónsson. Nú er komið út 4. hefti þessa vinsæla Þjóðsagnasafns. í þessu hefti er, eins og venjulega, fjöldi skemmtilegra sagna. — Heftið kostar 12.50. ftauðar stjömur Eftir Jónas Jónsson, fyrv. ráðherra. Bókin er röskar 200 blaðsíður. Kaflar bókarinnar heita: Stríð Kommúnista við Öxulríkin. Helgi ís- lenzkra fornrita. Nauðungar tvíbýli í íslenzkum kaup- stöðum. Andlát Húsavíkur Lalla. Mr. Ford og Bolse- víkar. í fylgd með Leon Blum. Kostar 15 krónur. Bókaverzlun tsafoldar. skyldi þörf æskunnar fyrir starfandi félagsskap. Jón Stefánsson var lítill vin- ur klerka og kirkju, eins og greinilega kemur fram í sögum hans. Hann fór 'ekki dult með þessa skoðun sína. Þegar hann fór til kirkju, fylgdi hann aldrei neinum kirkjusiðum. Hann bændi sig aldrei, sem þá var föst venja, reis aldrei úr sæti sínu, þegar söfnuðurinn gerði það, samkvæmt kirkjusiðum. Engum tjóaði um þetta að fást. Ég nefndi þetta sem dæmi þess, hve fast hann fylgdi því, að dagleg breytni væri í samræmi við kenningar hans. Þó var Jón Stefánsson einlægur og heitur trúmaður, eins og tilfinninga- nærhir hæfileikamenn hljóta ávallt að vera. En hann neitaði því afdráttarlaust, að klerkar og kirkja þyrftu þar að hafa nokkra milligöngu. Þetta mun vera orðið alllangt mál. Þó virðist mér ég eiga allt ósagt um Jón Stefánsson. Fram- koma hans var í senn stolt og stórmannleg, en jafnframt þrungin blíðu og viðkvæmni. Þeir, sem þekktu hann bezt, mátu hann mest. í mínum huga er hann ógleymanlegur. Ég dá- ist að því, rive góður og sannur maður hann var — maður, sem aldrei gerði annað en það, sem hann vissi sannast og réttast. — Hinar eldheitu tilfinningar hans vísuðu honum veginn. Jón Stefánsson var drengur góður í þess orðs beztu merkingu. Sextán byggðahverfi (Framh. af 1. síðu) ingi þyrfti líka að skapa skilyrði fyrir rúmlega 150 ný heimili við sjávarsíðuna. Hér er vissulega hreyft einu mesta stórmáli komandi ára, sem ekki má lenda við áætlanir einar og orðin tóm. Ef íslend- ingar eiga að halda efnalegu og menningarlegu sjálfstæði sínú, verða þeir að taka með rögg og myndarskap á þessum málum.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.