Tíminn - 12.02.1944, Blaðsíða 3

Tíminn - 12.02.1944, Blaðsíða 3
16. blað rmiMV, laugardaginn 12. febr. 1944 63 Svor víð fyrírspurnum til sauðfjársjúkdómanefndar Ritstjóri Tímans hefir gefið mér kost á að lesa próförk að grein Jóns H. Bjarnasonar, Skarði í Strandasýslu. í grein þessari er nokkrum fyrirspurn- um beint til Sauðfjársjúkdóma- nefndar og óskað eftir svári um leið og greinin verður birt. Ég vil fyrir hönd Sauðfjársjúk- dómanefndar gera tilraun til að svara nefndum fyrirspurnum, þó tími til þess sé naumur. 1. Vestfjarðagirðingin. Fram til vors 1941 var einföld 5-þætt girðing milli Þorska- fjarðar og Steingrímsfjarðar. Þá um sumarið var sett girðing úr Berufirði um 8 km/ upp á heiðina og tengd þar við Þorska- fjarðargirðinguna. Hefir þvi girðingin raunverulega verið tvöföld á þeim kafla síðan. Auk þess var það sama sumar bætt þrem gaddavírsstrengjum í girð- inguna frá áðurnefndum sam- skeytum á heiðinni og norður í Steingrímsf jörð. Var talið af kunnugum að með þessari end- urbót og sömu vörzlu og áður væri varnarlínan allvel tryggð. Nú þótti þetta þó ekki nægi- lega öruggt til lengdar, einkum þar sem vitað var, að mæðiveik- in var að færast nær línunni. Því ákvað sauðfiársjúkdóma- nefnd á s. 1. vetri að tvöfalda alla girðinguna frá Berufirði í Steingrímsfjörð. í tilefni af því var snemma í sumar sent girð- ingarefni til Hólmavíkur og Króksf j arðarness. Eins og kunnugt er voru mikil snjóþyngsli á Vestfjörðum s. 1. vetur og vorið svo kalt, að snjó- fannir lágu á heiðum og jafnvel niðri í byggð langt fram á sum- ar. Varð að kosta miklu til að moka girðingar upp úr snjó þar og víða um land. Snjóþyngslin og afleitt tíðarfar varð orsök sök þess, að mjög seinkaði ýms- um framkvæmdum, ekki sízt girðingalagningum á heiðum. Þó tókst fyrir mikinn dugnað og fyrirhyggju fulltrúa okkar og verkstjóra við Steingríms- fjarðargirðinguna að fullgera þann hluta, þó ekki fyr en kom- ið var langt fram á sumar. Full- trúi okkar við Beruf3arðargirð- inguna mun hafa gert það, sem hann gat, og hafði lengi von um að takast mætti að ljúka verk- inu einhverntíma í sumar eða haust, en að lokum tilkynnti hann að búið væri að tvöfalda 8 km., en meira væri ekki hægt að gera í sumar fyrir mannleysi og ótíð. Kom þá til orða að reyna að útvega vinnuflokk hér syðra, en frá því var horfið, enda vafa- samt, að það hefði tekizt, og timinn þá orðinn of naumur. Segja má að illa tækist til með þetta, en hins vegar dylst engum, sem með sanngirni vill líta á málið, að við mikla erfið- ieika var að etja. Bót er það í máli, að girðingin var þó tvöfölduð á þeim kafla, sem fé leitar mest á. Strax og unnt verður í vor verður girðingin fullgerð. 2. Gæzlan í sumar. í umræddu tilfelli er, eins og annars staðar þar sem varnir eru hafðar með girðingum, full- trúa sauðfjársjúkdómanefndar falið að ráða varðmenn. Vörzlu með girðingunni að sunnan- verðu hefir haft um mörg und- anfarin ár sami maður. Er hann af kunnugum talinn duglegur og trúverðugur varðmaður. Hafi hann stundað bifreiðaakstur um tíma í sumar tel ég víst að fulltrúinn hafi sett hæfan mann í hans stað, til að sinna vörzl- unni, enda hefir engin umkvört- un komið fram um það að varzlan væri ekki í lagi, frá neinum, er nærri línunni búa. Greinarhöfundur segir að það sé kunnugt að tvær kindur hafi farið yfir línuna í sumar. Þetta er ekki hægt að taka trúanlegt, þar sem fulltrúi, Magnús Stein- grímsson, fullyrðir að ekki sé vitað um að nein kind hafi far- ið yfir línuna. Ekki er ósennilegt að þessi sögn hafi spunnizt út af því, að norðan girðingar kom fyrir dilkær, er var með marki frá Ósi í Hrófbergshreppi. Síð- ar sa.nnaðist að ærin var úr Nauteyrarhreppi. 4. - Getgáta greinarhöfundar um að dilkærin hafi komizt fyrir enda girðingarinnar fellur nið- ur, þar eð engin kind fór yfir línuna. En um fráganginn við sjóinn Steingrímsf3arðarmegin má segja það, að hann mun vera eins traustur og möguleik- ar eru á, enda er staðurinn tal- inn hentugur, og sérstaklega valinn með tilliti til öryggis. Að vísu geta stórsjóar og fannkyngi gert allt ótryggt í bili, og þarf að hafa vakandi auga á svona stöðum. Til slíks eru valdir beztu menn. Það er sízt við það að athuga, þó menn komi fram með bend- ingar og fyrirspurnir viðvíkj- andi þessum málumr En ég hygg að engum sé ljósara en sauð- fjársíúkdómanefnd, hversu á- riðandi er að verja Vestfirði, enda hafi hún á því fullan hug. Þetta svar verður að nægja við fyrfrspurnum Jóns H. Bjarnasonar, þó fleira mætti fram taka. F. h. sauðf3árs3úkdómanefndar Sæm. Friðriksson. Dóttir vitavarðaríns FRAMHALD Gufuskipin voru þá mjög í bernzku fram um miðja nítjándu öld. Þótt slík skip þættu þá hin mestu furðusmíð, myndu þau nú vart haffær talin. Slíkar hafa framfarirnar orðið í skipa- smíðum. Glæsilegasta skipið, er sást við Englandsstrendur á þessum ár- um, hét ,„Forfarshire," stórt og vandað gufuskip á þeirrar tíðar vísu. Hafði það siglt milli Dundee og Hull nær fjögur ár og allt gengið slysalaust. Ýmsir þeir, sem íhaldssamir voru og vantrú- aðir á stórbreytingar og framfarir, höfðu þó óspart spáð því hrak- spám í upphafi. En nú voru þær raddir teknar að hljóðna. En þótt gufuskipin yrðu fararkostir framtíðarinnar, hvort sem kyrrstöðu- og bölsýnismönnum líkaði betur eða ver, þá var þó rétt, að gufuskip á borð við „Forfarshire" gátu verið hinir verstu manndrápsbollar. Það sannaðist líka átakanlega. Skipstjórinn á „Forfarshire" hét Jón Humble. Hahn var ötull maður og djarfur og trúði bókstaflega á skip sitt. 6. september- mánaðar 1838 lét hann létta akkerum á höfninni í Hull og hélt af stað norður með landi, líkt og svo oft áður. Veður var allgott, farþegar margir og verðmætur farmur á skipinu. Engan grunaði neitt illt. Eftir skamma stund varð þess þó vart, að gufuketillinn var ekki í fullkomnu lagi, en þar eð aðeins virtist vera um m3ög lítilfjör- lega bilun að ræða, var því enginn sérstakur gaumur gefinn. Klukkan fjögur morguninn eftir var skipstjóranum tilkynnt, að bilunin hefði ágerzt, en hann skeytti því engu. Það hafði ekkert dregið úr hraða skipsins, og þó eitthvað kynni að vera athuga- vert við gufuketilinn var nógur tími til þess að gera við hann, er til hafnar kom, ef þess gerðist þá þörf. Stýrimaðurinn hafði stungið upp á því, að leitað væri hafnar við Flamborough-höfða, en skipstjóri skipaði svo fyrir, að haldið skyldi hiklaust áfram til Dundee. En nú tók veður mjög að spillast, og loks skall á ofsaveður. Samt sat skipstjórinn við sinn keip. Hann var staðráðinn að komast til Dundee eins og ráð hafði verið fyrir gert. Enginn skyldi segja, að hann kæmist ekki leiðar sinnar á skipi sínu á tilsettum tíma. Nú tók gufuketillinn að leka, og lét þá skipstjóri grípa til dæl- anna og skipaði Jafnframt svo fyrir, að dregið skyldi úr kynd- ingunni í þeirri von, að tæki fyrir lekann. Storminn lægði ekki, heldur herti enn, ef nokkuð var. Tók skipið að bera af leið, og varð þá aftur að auka eldana. Við það 3ókst lekinn á ný, og höfðu skipverjar 'nú vart undan að dæla burt sjóðandi vatninu, er flæddi um kjölsogið. í þokkabót gátu kyndararnir ekki lengur hamizt við störf sín. Var ekki annars úrkosta en hleypa gufu af kötlunum. •Vindurinn snerist nú til norðausturs, og skipið tók aftur að bera af leið. F3allháar öldur riðu yfir það og hröktu það og skóku. Þessu fór fram í nokkrar klukkustundir. Skipverjar reyndu af fremsta mætti að halda í horfinu, unz vélar skipsins gáfust loks alveg upp laust eftir miðnætti aðfaranótt 7. sept. Þá fyrst lét skipstjórinn sannfærast um það, að ógerlegt myndi að kom- ast til Dundee, eins og sakir stóðu. Hann sá nú fram á, að skipið myndi bera til strandar, ef ekk- ert væri aðgert. Hann skipaði því svo fyrir, að segl skyldu undin upp, ef vera mætti, að þeir gætu þannig b3argað sér til hafs. En stormurinn var ægilegur og torvelt að haga seglum. Þegar þeir höfðu um síðir komið seglum upp, lét skipið ekki að stjórn. Rak þá nú hjálparvana suður á bóginn. Síðasta úrræðið var það freista þess að komast í hlé við Farneyjar. Jón Humble sá vita- skuld manna bezt, hve mjóg það gat brugðizt til beggja vona, en hann átti ekki um neinn skárri kost að velja. Er hér var komið sögu, skall yfir úrhellisrigning. Náttmyrkrið var eins og það getur svartast orðið um óveðursnótt að haust- lagi. Siglingaleið við eyjarnar var mjög óhrein og vandrötuð, og í slíku veðri var það aðeins sérstök mildi, ef komist varð klakk- laust inn úr skerjagarðinum. Samband ísl. sanivinnufélaga. Samvinnan er málgagn samvinnuhreyfingar- innar. Kaupið hana og lesið. Hún flytur ávalt fróðleik um sámvinnumál. »S*«*«3S$$5Í3$ÍÍ«Í$$$^^ tf örðlu llörgsliolt í Miklaholtshreppi í Hnappadalssýslu, fæst til kaups og ábúðar í næstu fardögum, ef um semst. Bústofn getur fylgt. Semja ber við eiganda og ábúanda jarðarinnar Eið Sigurðssoii. Skáldíð á Lítlu-Strönd (Framh. af 2. siðu) ' aðra bresti, var sjálfur laus við þar er að finna gullkorn, sem' slíkt. Þess vegna vil ég að lok- hafa varanlegt bókmenntalegt um fara nokkrum orðum um gildi á öllum tímum. jbóndann á Litlu-Strönd, Jón Mikið af ritverkum Þorgils Stefánsson gjallanda er óprentað enn, og þau, sem gefin hafa verið út, eru löngu uppseld. Hann er því «f örð til sölu. Hof á Skagaströnd er til sölu og laust til ábúðar frá næstu fardögum 1944. Jörðinni fylgja góð íbúðarhús (tvibýli. Peningshús yfir 5 kýr, 20 hross og 200 fjár. Tún og mikið af landi 3arðarinnar er girt. Tún véltækt, gefur af sér ca. 500 hesta. Mjög góð skilyrði til rafvirkjunar. Silungsveiði. — Æðarvarp í byrjun. Sem3a ber við undirritaða eigendur jarðarinnar. Áskilinn réttur að taka hvaða tilboði sem er eða hafna öll- um. Pétur og Páll Jonssynir. búskaparár sín, en síðar bjarg- bragð hans. Hversdagslega var álna. Skulduðu aldrei og komust' Jón gæfur maður í skapi. En Jón III. Stefánsson fæddist á sem rithöfundur lokuð bók fyrir Skútustöðum í Mývatnssveit 2. nútímafólki. Það er illa farið og'júní 1851. Foreldrar hans voru ekki vanzalaust. Það þarf að Stefán Helgason frá Skútustöð- gefa út myndarlega útgáfu af um og Guðrún, laundóttir séra ritverkum hans, og jafnframt Jóns Þorsteinssonar í Reykja- skrifa ýtarlega um hann sem^hlíð. Jón er því runninn af rithöfund. Von er til, að þessu'. tveimur merkustu ættum í Mý- verði hrundið í framkvæmd nú ' vatnssveit, Skútustaðaætt og fljótlega, og er það vel farið, Reykjahlíðarætt. Jón missti því að hann hefir helzt til lengi foreldra sína ungur. Þegar hann legið óbættur hjá garði. |var sextán ára að aldri, varð Þessi fáu orð, sem ég hér hefi ,harin að vinna fyrir sér sjálfur. ritað um ritstörf Þorgils, eiga j Var hann eignalaus með öllu. alls ekki að skoðast sem nein Réðist hann þá í vinnumennsku, bókmenntaleg gagnrýni, endajsem ekki var glæsilegt ungum, munu aðrir mér færari inna það , námfúsum mönnum með útþrá, af hendi. En ég vildi minna hina J í þá daga. Þegar Jón var 26 ára ungu kynslsóð á þenna merki- j kvæntist hann frænku sinni, lega fulltrúa íslenzkrar alþýðu- | Jakobínu Pétursdóttur Jónsson- menningar. Ég vil benda hinni jar Þorsteinssonar frá Reykja- uppvaxandi kynslóð á það, að hlíð. Var hún ein af hinum henni er vissulega hollt að, nafnkunnu og stórmyndarlegu kynnast skoðunum Þorgils Reykjahlíðarsystkinum. Ekki g3allanda og ritverkum hans. var annars úrkosta fyrir hin En hún þarf einnig að þekk3a ungu, fátæku hjón en að hefja manninn sjálfan — aðstöðu hans í þjóðfélaginu, hvernig þjóðfélagsborgari hann var og hvort hanri, sem dæmdi hræsni og skynhelgi harðar en nokkra einyrkjabúskap. Voru þau fyrst á ýmsum stöðum í margbýli. En árið 1889 fluttu þau að Litlu- vel af.~ Einyrkjabóndi var Jón því nær allan sinn búskapar- tíma; aðeins síðustu árin, þeg- ar kraftarnir tóku að þverra, varð hann að hafa ársmann. Jón andaðist 21. júní 1915. Jón varð hreppstjóri í Mý- vatnssveit 1889 og gegndi þvi embætti til dauðadags. Sýnir það greinilega, hvert álit hann hefir þá verið búinn að vinna sér í sveit sinni og héraði, að hann, fátækur einyrkjabóndi, sem verið hafði á hrakningi úr einum stað á annan, skyldi verða valinn æðsti Valdsmaður sveitarinnar, því að venjan mun þá hafa verið sú, að oftast voru valdir gildir og grónir sjálfs- eignarbændur til -þess starfa. Jón gegndi þessu starfi með mikilli alúð og samvizkusemi, og var hann þó m3ög frábitinn því að hnýsast í einkamál manna eða hafa á sér nokkurt valdsmannssnið. Jón Stefánsson var röskur meðalmaður á hæð, vel limaður, 3arpur á hár og skegg, en grán- aði snemma. Höfuðlagið var mjög fallegt. Hann var fríður maður sýnum, gráeygur og skutu augun neistum, þegar honum hitnaði í skapi. En venjulega voru þau hýr og mild. Hann var m3ög svipmikill, svo að honum var veitt eftirtekt, hvar sem hann fór. Mynd sú, sem til er af Jóni Stefánssyni og birt er hér með grein þessari, gefur alls ekki rétta hugmynd um yfirbragð hans. Það vantar líf og fjör í svip hans og þá strönd og bjuggu þar síðan. Þau hjón voru mjög fátæk fyrstu skerpu, sem einkenndi allt yfir geðríkur var hann mjög. Hann segist sjálfur hafa verið blóð- heitur. Hann var nokkuð gefinn fyrir vín, en fór ávallt vel með það. Við fyrstu sýn virtist Jón oft stuttur í spuna og stríðlund- aður, einkum er áttu í hlut ó- kunnugir, sem eitthvað létu yfir sér. Gátu svör hans og athuga- semdir þá orðið eldsnögg og hárbeitt, því að hann var stór- lyndur og þoldi ekki að sér væri troðið um tær. Jón hafði tamið mikið og strítt skap svo, að af bar. Við alla, er minna máttu sín, var hann hlýr og góður. Undir hálfgerðum kuldahjúp, sem hann stundum varpaði yfir sig, var tilfinningaríkt góð- menni, sem ekki mátti aumt sjá, án þess að vilja úr því bæta. Eins og ævikjörum Jóns hefir verið lýst, er ljóst, að ekki hafa verið miklir möguleikar til þess að afla sér menntunar. Hann gekk aldrei í neinn skóla — var eitt ár utan sveitar sinnar. Þó varð hann einn bezt mennti maður sinnar samtíðar. Hann skrifaði prýðilega rithönd og var ágætlega að sér í sögu lands- ins og bókmenntum og varð fróður um bókmenntir Norður- landa og fleiri þjóða. Einkum varð hann fyrir áhrifum frá norskum rithöfundum eins og fyrstu sögur hans bera vitni um. Ég hygg, að hann hafi haft mest dálæti á Jónasi Lie af hinum glæsilegu norsku skáld- um, sem uppi voru um aldamót- in. Vitnaði hann oft í rit Jón- asar Lie. (Framh. á 4. síðu) O P A L Rœstiduft er fyrlr nokkru komið á markaðinn og hefir þegar hlotið hið mestá lofsorð, því vel er til þess vandað á allan hátt. Opal ræstiduft hefir ^lla þá kosti, er ræstiduft þarf að hafa, — það hreinsar án þess að rispa, er mjög drjúgt, og er nothæft á allar tegundir búsáhalda og eld- húsáhalda. rVotið P A L rœstiduft \ í bókinni Þ lEIR GERÐU GARÐINN FRÆGAN eftir DAIÆ CARIVEGIE eru ævisöguþættir sextíu og níu karla og kvenna, sem vissulega hafa gert garð sinn frægan. DALE CARIVEGIE er þegar orðinn að góðu kunnur hér á landi fyrir bókina VINSÆLDIR OG ÁHRIF, sem kom í fyrra. ÞEIR GERÐU GARÐINrV FRÆGAN er fróðleg bók, og auk þess einhver skemmtilegasta bók, sem völ er á. Ræoi 'bindin kosta aðcins kr. 24,60. ^ Kaupið hana áður en upplagið þrýtur. i

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.