Tíminn - 11.09.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 11.09.1947, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON ÚTGEPANDI: PRAMSÓKNARPLOKKURINN Simar 2353 og 437S PRENTSMDDJAN EDDA hX tTSTJÓRASKRIPSTOrDR: EDDUHÚ3I. Lindargotu 9 A ^XSímar 2353 og 4878 APGREJÐSLA, INNHEIMTA OO AUGLÝS5NGASKRIFRTOFA; EDDUHÚSI, LÍíiíteSZölii 8A Slml 31. árg. Reykjavík, fimmtudaginn 11. sept. 1947 164. blaö islenzk stúlka, átta ára gömul, heldur sjálfstæða píanó- hljómleika Jóhann Tryggvason söngstjóri, er nýlega kominn hingað til Iands, ásamt dóttur sinni, Þórunni, sem er átta ára gömul. Ætlar hún að halda hér sjálfstæða píanóhljómleika næsta mánudags- kvöld. Blaðamenn höfðu í gær tal af Jóhanni og Þórunni dóttur hans, þar sem hún var að æfa sig í Trípólíleikhúsinu. Þórunn litla er af mörgum talin hreint undrabarn. Hún hefir nú um eins árs skeið stundað nám í unglingadeild konunglega tónlistaháskólans í London og getið sér þar sér- staklega gott orð. Hún hefir einnig haldið tvo sjálfstæða Þórunn Tryggvadóttir. hljómleika í Englandi og hlotið ágæta blaðadóma, meða annars lof þekktra brezkra tónlistar- gagnrýnenda. Jóhann faðir hennar hefir stundað nám í hljómsveitar- stjórn og píanóleik við sama skóla síðastliðið ár og hyggjast þau að fara aftur til Englands seint í þessum mánuði og halda áfram námi, en Jóhann skildi konu sína og börn eftir í London er hann skrapp heim nú með litlu dótturina til að lofa lönd- um hennar að heyra til hennar. Þórunn litla tók fimmta stigs próf, þegar hún byrjaði í skól- anum, þá 7 ára gömul, og er það alveg óvenjulegt um svo ung börn, þar sem flest taka Stéttaráðstefnan hefstídag Stéttarráðstefnan, sem ríkis- stjórnin hefir boðað til við- ræðna um dýrtíðarmálin á að hefjast kl. 4 í dag. Þegar hafa 5 sambönd skip- að menn á ráðstefnuna. Eru það Bandalag starfsmanna ríkis og bæja, sem skipaði Lárus Sigur- björnsson, Pélag ísl. iðnrekenda Kristján Jóh. Kristjánsson, Landssamband iðnaðarmanna, Tómas Vigfússon, Sjómannafé- lag Reykjavíkur, Si$urjón Ól- afsson, Verzlunarmannafélag Reykjavíkur, Guðjón Einarsson. ERLENDAR FRÉTTIR Fjörutíu hýzkir stríðsfangar, sem sluppu úr brezkum fanga- búðum, leika nú lausum hali í Egyptalandi. Þeir sluppu úr fangabúðum við Suez-skurðinn, en komust inn í sjálft Egypta- land. í London stendur yfir flug- vélasýning þessa dagana ogeru þar sýndar 70 nýjar tegundir af flugvélum. Lögþing Færeyja hefir nú samþykkt tillögur dönsku stjórnarinnar með 12 atkvæðum gegn 7. það próf ekki fyrr en 12—13 ára gömul. Þórunn er líka yngsti nemandi skólans og hefir hún notið tilsagnar víðfrægs píanó- kennara, sem er Ethel Kennedy prófessor. í Englandi er það bannað, að börn haldi sjálfstæða hljóm- leika á eigin spýtur, en fengizt hefir leyfi fyrir Þórunni litlu til að halda hljómleika, sem verið hafa á vegum tónlistar- stofnana, og hefir hún haldið tvo slíka tónleika, við frábærar undirtektir og hlotið aðdáun fjölmargra tónlistarunnenda í Englandi fyrir frammistöðu sína á þeim. Mörg brezk blöð hafa gert hana að umtalsefni og kallað hana undrabarnið frá íslandi. Þannig skrifaði mjög frægur tónlistargagnrýnandi lofsamlega grein um leik Þór- unnar í brezka stórblaðið Daily Telagraph. Þórunn mun halda hér að minnsta kosti tvo hljómleika að þessu sinni. Þeir fyrstu verða á mánudagskvöldið, og aðrir væntanlega á miðvikudagskvöld ið. Verða þeir haldnir í Trípólí- leikhúsinu. Litla stúlkan hefir ekki áður haldið sjálfstæða hljómleika hér á landi, en hún hefir komið fram opinberlega i útvarpi hér og einnig lék hún á samsöng Samkórs Reykjavík- ur í Gamla Bíó. Tónleikar Þórunnar munu taka um klukkustund og tekur hún til meðferðar mörg erfið viðfangsefni. Leikur hún verk eftir Mozart Bach, Beethoven, Chopin, Hyden og fleiri stór- snillinga. Auk þess ætlar hún að leika tvö verk eftir sjálfa sig, sem hún samdi, þegar hún var sex ára. Það er ekki að efa, að margir vilja nota sér það tækifæri, sem hér gefst til þess að hlusta á þetta islenzka undrabarn, sem þegar hefir getið sér gott orð erlendis fyrir snilli í ríki tón- anna. Dagsbrúnarsamning- um sagt upp í fyrradag tilkynnti Vinnu- veitendafélag íslands stjórn Verkamannafélagsins Dagsbrún að vinnuveitendur hefðu ákveð- ið að segja upp gildandi samn- ingum, frá og með 15. október næstk. Er samningar tókust i vinnu- deilunni í sumar, var svo kveð- ið á, að aðilar gætu sagt samn- ingunum upp frá og með 15. október n.k., með minnzt mán- aðar fyrirvara. Mál þetta mun verða rætt á ráðstefnu þeirri er ríkisstjórn- in hefir boðað til með vinnu- veite/.dum og launþegum, er hefst í Alþingishúsinu í dag. Mestu fjárglæfrar í sögu íslendinga: Á þremur árum hefir verið eytt mesru en 1520 miljónum króna af erlendum gjaldeyri Fluttir miiii hernámssvæha Aðeins f immti hluti þeirrar upphæðar hefir f arið til nýsköpunar í forustugrein Morgunblaðsins í gær þykist ritstjórnin geta borið Emil Jónsson viðskiptamálaráðherra fyrir því, að gjald- eyrismálum þjóðarinnar hafi verið mjög vel stjórnað á undan- förnum árnm og gjaldeyrisskortur sá, sem nú sé, stafi eingöngu af því, að gjaldeyristekjurnar hafi brugðizt þrjú undanfarin ár vegna síldarleysis. Segir Morgunblaðið, að með þessu hafi skrif Timans um slæma stjórn gjaldeyrismálanna undanfarin ár verið hrakin til fullnustu. Fjöldi þeirra Þjóðverja, sem laumast frá rússneska hernámssvæSinu yfir á hið ameríska vex me'ð viku hverri. Þeir flóttamcnn, sem ameríska her- lögreglan nær í, eru þegar sendir til rússneska hernámssvæðisins aftur, og eru þá oft fluttir í gripavögnum. Myndin sýnir slíka flutninga. eykjav ábyrgist stórlán úkollubúi Saltfisksala Sölusamband ísl. fiskfram- leiðenda hefir nýlega selt 3.400 smál. af söltuðum fiski til Bandaríkjanna fyrir svipað verð og fengizt hefir fyrir hann ann- ars staðar. Fiskurinn verður greiddur í dollurum. Aukafundur í bæjarstjórn Reykjavíkur, boðaðifr með klukku- stundar fyrirvara, samþykkir með atkvæðum sjálfstæðismanna i>g kommúnista að heimila borgarstjóra að ábyrgjast 200 þús. kr. ián fyrir h.f. Búkollu í Laxnesi. Smalað var á fundinn varaliði iil þessarar samþykktar, og boðað til aukafundar, svo að málið kæmi ekki á dagskrá venjulegs fundar, og þar með til umræðu Aður. Síðan var málið afgreitt þegar, þvert ofan í venjulega málsmeðferð. — Þannig hefir sjálfstæðismönnum og kommún- istum í sameiningu tekizt að koma rekstri og fjárhagsábyrgð þessa sögulega „fyrirmyndarbús" að verulegu leyti á herðar oæjarbúa. ^ ____________________________ Öflun fóðurbætis I gær var boðað til aukafund- ar í bæjarstjórn Reykjavíkur af mikilli skyndingu — aðeins með klukkustundar fyrirvara. Að- eins eitt mál var á dagskrá. Var bað tillaga um það að heimila borgarstjóra að ábyrgjast fyrir Sunnlenzkir bændnr vilja skjóta úrlausn. Laugardaginn 6. sept. hélt bæjarins hönd 200 þús. kr. lán stjórn Búnaðarsambands Suð- fyrir Búkollubúið í Laxnesi, með urlands fund á Sellfossi og beim skilmálum, að bærinn ræddi ástand og horfur . um fengi veð í þeim eignum fé- fóðrun búpenings á Suðurlandi lagsins, sem ekki eru veðsett- a komandi vetri. Samþykkti ar! og einnig í vélum, er búið fundurinn eftirfarandi tillögu. hefir pantað! Þá skal búið láta stjórnarfundur Búnaðarsam- bænum í té 100 lítra mjólkur á bands Suðurlands, haldinn aS dag, þegar umræddar vélar eru Selfossi laugardaginn 6. sept. komnar. Ekki er hins vegar! 1947, beinir þeirri eindreginni neitt tekið fram um það, hvers konar mjólk þetta skuli vera, eða með hvaða verði. Þá á full- trúa bæjarstjórnar að veitast sú náð að fylgjast með rekstri og reikningsfíaldi búsins. Þessi tillaga var síðan sam- þykkt án tafar með atkvæðum sjálfstæðismana og kommún— ista, en fulltrúi Framsóknar- manna mælti henni í gegn. Öll afgreiðsla ^ þessa máls er með endemum. í fyrsta lagi er boðað til aukafundar í flýti og smalað á hann varaliði, en sumir meðlimir bæjarsjfcnar- meirihlutans, sem voru þessu (Framhald á 4. aiðu) áskorun til hæstvirfrar ríkis- stjórnar, að_hún geri ráðstaf- anir til þess að afla erlends fóðurbætis svo mikils að bænd- um verði unnt að halda bú- stofni sínum nokkurn veginn ó- skertum næsta vetur, og að þetta verði gert svo fljótt að bændur fái í tæka tíð vitneskju um hvers þeir megi vænta í þessu efni. Ennfremur ákveður fundur- inn að stjórn sambandsins láti nú þegar gera skýrsluform, og sendi þau formönnum hreppa- búnaðarfélaganna innan sam- bandsins til útfyllingar fyrir bændur í hverju búnaðarfélagi, nú sem allra fyrst. Hafa gjaldeyristekjurnar brugðist? Tíminn mun ekki hefja nein- ar deilur við Morgunblaðið um þessar umsagnir Emils Jónsson- ar ráðherra. Til þess liggur sú einfalda ástæða, að Emil Jóns- son verður ekki talinn óhlut- drægt og öruggt vitni um þessi mál, þar sem hann átti sæti í þeirri ríkisstjórn, sem mest só- aði gjaldeyrinum. | Bezta úrskurðinn um þessi mál er að fá í hagskýrslum. Skal þá fyryst vikið að þeirri stað- hæfingu, að gj aldeyrisskortur- inn nú sé afleiðing þess, að gjaldeyristekjurnar hafi brugð- ist seinustu árin. Samkvæmt áætlun Lands- bankans eru gjaldeyristekjur þessa árs áætlaðar 309 milj. kr. og virðast síðustu athug- anir benda til, að sú áætlun muni standast. Samkvæmt nýkominni ársskýrslu Lands- bankans námu gjaldeyris- tekjur þjóðarinnar 327 milj. kr. árið 1945 og 324 milj. kr. árið 1946. Samanlagðar gjald- eyristekjur þjóðarinnar nema því árin 1945—47 960 milj. kr. eða 320 mili. kr. til jafn- aðar á ári. Getur nokkur haldið því fram, með góðri samvizku, að hægt sé að afsaka gjaldeyris- skortinn nú með þvi, að gjald- eyristekjurnar hafi brugðist seinustu árin, þar sem þær i'afa numið hvorki meiru né minna en 320 milj. kr. til jafnaðar .á ári eða sexfalt hærri upphæð en fyrir styrjöldina? Hefði þjóðjn ekki átt að geta framkvæmt mikla nýsköpun, lifað góðu lífi og safnað inn- eignum fyrir þessar gjaldeyris- tekjur, ef vel og hyggilega hefði verið á málum haldið? Sannarlega hefði þjóðin átt að geta gert þetta, ef menn með ábyrgðartilfinningu hefðu stjórnað málum hennar. Sann- arlega ætti nú að geta verið bjart framundan, ef gætt hefði nokkurrar minnstu viðleitni til forsjár og ráðdeildar. ¦507 milj. kr. eytt á ári. En þetta er ekki öll sagan. í>jóðin hefir ekki aðeins haft 960 milj. kr. gjaldeyristekjur brjú seinustu árin. Hún átti 563 milj. kr. gialdeyrisinneign í árs- !ok 1944. Alls hefir hún því haft 1523 milj. kr. til ráðstöfunar á árunum 1945—47, eða 507 milj'. kr. á ári. Allt þetta mikla fé er ger- samlega urið. í lok þessa. árs verða ekki aðeins þessar 1523 milj. kr. uppétnar, heldur verð- ur þjóðin komin í gjaldeyris-^ skuld, þrátt fyrir Itrasta sparn- að seinustu mánuði ársins. Það er óhætt að fullyrða, að engin þjóð hefir haft meiri gjaldeyri til ráðstöfunar á þess- um tíma en íslendingar, h-^gar miðað er við fólksfjölda. Ekk- ert er því fjær sanni en að afsaka g.ialdeyrisskortinn nú með því, að gjaldeyristskjurnar hafi brugðist. Orsök hans er eingöngu sú, að íslendingar hafa á þessum árum farið verr með gjaldeyri sinn en nokkur þjóð önnur, og því hafa þeir ekki aðeins sóað dýrmætum fjármunum sínum, heldur einn- ig eyðilagt álit sitt, eins og oft má nú sjá í erlendum blöðum. Gjaldeyriseyðslan seinustu árin eru mestu fjárglæfrarnir, sem íslandssagan kann að greina frá og eiga sem betur fer hvergi sinn líka í heiminum seinustu áratugina. Það er stimpill, sem valdhafar seinustu ára hafa sett á þjóðina og seint verður afmáður, að 130 þús. manns hafi sóllundað hvorki meira né minna en 1523 milj. kr. af er- lendum gjaldeyri á þremur ár- um. Ef þessir menn hafa " ekki unnið sér til dómsáfellis, hverjir eru þá refsiverðir? Aðeins fimmtungur fór til nýsköpunar. Að einu leyti hefði mltt af- saka þessa miklu gjaldeyris- eyðslu, þ. e. ef hún hefði stafað fyrst og fremst af kaupum á nýsköpunartækjunum. En slíkri afsökun er ekki til að dreifa, nema að örlitlu leyti. Gjaldeyr- isleyfi til nýsköpunarfram- kvæmda nema aðeins 359 milj. kr., og er enn ekki víst, að þau verði öll greidd af þeim rúmlegu 1523 milj. kr. sem þjóðin hefir haft til ráðstöfunar á árunum 1945—47. Hin upphæðin öll 1170 milj. kr. eða um 400 milj. kr. á ári, hefir farið í venjulega eyðslu. Þeir, sem bera ábyrgð á þess- ari gífurlegu eyðslu og eru að byrja að blygðast sín fyrir hana, reyna nú að blekkja með því, að 70—80 milj. kr., sem Viðskipta- ráð veitti til venjulegrar eyðslu, hafi farið til nýsköpunarfram^ (Framhald á 4. síSu) Ræða Emils Jónssonar Mbl. er í gær aff eigna ráð- herrum Framsóknarfl. útlegg- inga Emils Jónssonar í útvarps- ræðu hans um ástæðu fyrir gjaldleyrisskortinum. Það ætti að vera óþarfi að taka það fram, en er þó rétt að gera það vegna þessa til- efnis, að útvarpsræða Emils Jónssonar var samin af honum, án íhlutunar annarra ráðherra, og ber hann einn ábyrgð á henni.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.