Tíminn - 27.02.1958, Qupperneq 6

6
T í IVIIN N, fimmtudaginn 27: Ce-bfúsj' 19a&
Útgefandi: Framsóknarflokkurlnn
Ritstjórar: Haukur Snorrason, Þórarinn Þórarinsson (áb.)
Skrifstofur í Edduhúsinu vi3 Lindargötu.
Símar: 18300, 18301, 18302, 18303, 18304
(ritstjórn og blaðamenn).
Auglýsingasími 19523. Afgreiðslusími 12323.
Prentsmiðjan Edda h.f.
Breytíng tekjuskattslaganna
Fyrir nokkrum dögum
lagði fjármálaráðherra fram
í neðri deild Alþingis fram
frumvarp um bneyting á lög
um um tekj u- og eingarskatt
í frv. þessu felast verulegar
breytingar frá núgildandi lög
um og eru þessar helztar:
,1. Ný ákvæöi um skatt-
greiðslur féla.ga, sem m. a.
fela í sér þá breytingu, að
skattar aillra félaga verða
jafn hundraðshluti af skatt-
skylcfcum tekjum og eignum
þeirra, þ. e. að félög borgi
ekki stighælckandi skatta.
2. Skattur á lágum tekjum
einstaklinga verði lækkaður
enn meira en áður.
3. Enn aukin tekjufrádrátt
ur hj’á sjómönnum á fiskiskip
um við útreikning á tekju-
skatti þeirra.
3. Ný ákvæði um eignar-
skatt, sem miða að því, að
hækkun faSbeignaskaltþsins,
sem varð á s. 1. ári, verði ekki
til þess áð auka eignarskatt-
inn til rikisins í heild.
ALLAR eru þessar þreyt
ingar hinar merkustu, en
merkilegast er þó vafalaust
sú þeirra, sem fjallar um
skattamál félaga. Með henni
er stefnt að þvi, að atvinnu
fyrirtæki fái bætta aðstöðu
til eðlilegrar fiársöfnunar,
en hún var miög torvelduð
með stríðseTóðaskattslögmi-
um frá 1942. í Noregi og í
Svíþjóð hefir verið um skeið
við höfð sú regla að hafa
skatiba á félögunum hlutfalls
lega, en ekki stighækkandi
og ráðgera Danir að fara inn
á þá braut. Þetta þykir væn-
legri leið til að koma upp
traustum atvimiufyrirtækj -
um.
í framsöeruræðu sinni fyrir
frv. fóruvt fiármálaráðherra
m. a. orð á þessa leiö:
„Það er enerin vafi á bvi,
að mikil nauðsvn er á að fiöl
breytni aukist í atvinnulifi
land^manna. m. a. þarf iðn-
áðurinn að taka vexti í mörg-
um erreinum. Mörg að þeim
vertoefnum. sem barf að taka
fyrir. em stór. til beirra barf
mikið fíármagn oe bað burf
víða að koma til samtök
márera ok fétasrsskanur til
þess að þau geti orðið leyst“.
„NÚ ER ENGIN vafi á
þvi“, hélt fj ármálaráðherra
áfram, „að skátfcalöggjöfin
hefur veruleg áhrif á atvinnu
málin. í nútímaþjóðfélagi
hefur það mjög mikla þýð-
ingu, hvernig félög t.d. eru
skattlögð. Við höfum undan-
farið haft hér mjög stighækk
andi skatta á félögum, eink-
um síðan 1940, að lögleiddur
var stríðsgróðaskatturinn. —
En þessi tilhögun hefur ekki
gefizt vel. í fyrsta lagi hefur
þessi tilhögun gert mjög erf-
itt fyrir um fjármagnsmynd-
im í félögum og auk þess
hefur þessi mjög stighækk-
andi skattur á félögum fælt
frá því að stofna myndarleg
félög til þess að glima við
örðug verkefni.
Og þessi háttur hefur líka
ýtt undir menn að dreifa
efnahagss'tarfseminni í
mörg smærri félög, og
hefir þetta vafalaust orðið
til þaga. Reynt hefur verið
að bæta úr þessum ágöllum
sem menn liafa komið auga
á, með því að leyfa mjög ríf-
legar fymingarafskriftir á
mjög mörgum þýðingar-
miklum tækjum, sem þarf að
kaupa til atvinnurekstrar.“
Fjármálaráðherra henti
síðan á, að þessar ríflegu af-
skriftir hefðu ekki getað
leyst þann vanda að stuðla
að uppbyggingu stærri at-
vinnutækja og hefðu í ein-
stökum tilfellum haft óeðli-
leg áhrif.
MEÐ FRUMVARPINU, ef
að lögum verður, er áreið-
anlega stigiö verulegt spor í
þá átt að treysta gTundvöll
atvinnulífsins. Vel má vera
að einhverjum finnist, að
hér sé að ræða um frávik
frá eldri stefnu. Því er hins-
vegar að svara, að síðan iðn
aður reis hér upp í ýms-
uim myndum, er hér miklu
meiri þörf stórfyrirtækja en
áður, ef verkefnin eiga að
vera sæmilega af hendi leyst.
Fyi’ir þeirri staðreynd yerða
menn að beygja sig. Úrelt-
ar aöstæður mega ekki
standa í vegi aðgerða, sem
hjálpa til að tryggja næga
atvinnu og framfarir.
Vitnisburður Björns um útsvörin
VIÐ FYRSTU umræðu í
n.d. um breytinguna á tekju
stoaltbálögunum, lýsti Bj'örn
Ólafsson ánægju sinni yfir
þeirri breytingu, sem ráð-
gerð er á skattlagningu fé-
laga. Hinsvegar tók hann
fram, að breytingin bæri tak
markaðan árangur, þar sem
eðlilegur viðgangur atvinnu
fyrirtækja væri eftir sem áð
ur torveldaður með of háum
útsvörum, einkum þó með
veltuútsvörunum svonefndu.
Eysteinn Jónsson þenti á,
að þessi yfirlýsing væri harla
mertofleg frá helzta sérfræö-
ingi Sjálfstæðisflokksins í
skaíb'tamálum. Það væri sem
sagt til lítils að breyta
skattalögimum til bóta með
an Sjálfstæðismeim fengju
að leika lausum hala með
útsvarsálögur sínar í Reykja
vík. Slík yfirlýsing frá ein-
um traustasta þingmanni
Sjálfstæðisfl. væri merkileg,
ekki sízt þegar menn hefðu
einnig í huga, hvað Sjáif-
stæðismenn hafa gengið
langt í skattlagningu meðan
þeir fóru með fjármálastjórn
ina. Síðan þeir fóru frá, hef-
ur verið unnið verulega að
því, að lækka beinu skattana
en útsvörin í Reykjavík hafa
hinsvegar hækkað áfram.
<-Rt£N7 SFIRLI'
Utanríkismálastefna Oaitskells
Hann telur strííshættuna mikla og því nauísynlegt aí leita nýrra rátSa
í VIRUNNI, sem leið, fóru fram
umræður um utanríkisniál í neðri
m'álstofu brezka þingsins. Af h'álfu
Verkamannaflokksins flut'ti Hugh
Gaitskell aðalræðuna, en
síðar talaði Bevan einnig alf hálfu
flokksins, ásamt Denis Healey og
Herbert Morrison. Töluðu þeir all
ir á svipaðan veg og Gaitskell,
hvað stefnu ítokksins snerti.
Það sem líMegt þykir nú, að
Verkamannaflokkurinn muni
vinna næstu þingkosningar, er
ckki ófróðlegt að kynnast afstöðu
hans til utanríkismála. Það þykir
því rétt að rifja hér upp nokkuð
n'ánara aðalatriðin í ræðu Gait-
skell en áður hefir verið gert hér
í blaðinu.
GAITSKELL hóf mál siitt með
því að segja, að Verkamannaflokk-
urinn styddi Atlantshafsbandalag-
ið og simvinnu Aílan'tshafsþjóð-
anna. Flokkurinn teldi varnarsam
vinnu Vestur-Evrópu og Baiida-
ríkjanna nauðsynlega, enda ræk-
ist hún ekki neitt á stofnskrá Sam-
•einuðu þjóðanna. Verkamanna-
flokkurinn hefði ekki trú á hlut-
leysisstefnunni. Þótt einhverjum
kynni að þykja aðstaða landa eins
og Svisslands og Sviþjóðar eftir-
sóknarverð, væri það skoðun Verka
mannaflokksins, að slík aðstaða
hentaði okki Bretlandi- Þá væri
flokkurinn heldur ekki fylgjandi
einhliða afvopnun.
Gaitskell sagðist hinsvegar leggja
áherzlu á, að varnarbandalag ein-
samalt væri ekki fullinægjandi.
Það væri hættulegt, ef núverandi
ástand héldist óbreytt. Þrátt fyrir
Atlantshafsbandalagið væri sú
hætta raunverulega fyrir hendi að
til álvarlegra tíðina dragi. AMtof
mörg vandamál væru óleyst og of-
mörg hættusvæði, þar sem átök
gætu risið fyrirvaralaust. Mestu
hættusvæðin væri Austur-Evrópa
og hin nálægari Austurlönd.
MEÐ ÞESSAR staðreyndir í
huga, kvaðst Gaitskell æskja skýr-
inga á því, hversvegna ekki hefði
þegar verið fallist á fund æðstu
manna. Hann kvaðst álíta, að
Rússar hefðu áhuga fyrir ein-
hverskonar samkomulagi. Ef þeir
hefðu aðeins áróður í huga, væri
það tæpast bezta svarið að víkjast
undan slíkum fundi. Hinsvegar
kvaðst hann viðurkenna, að slíkur
fundur þyrfti talsverðan undirbún
ing, t. d. varðandi dagskrá hans-
Hann kvaðst álíta hyggilegt, að
fundartíminn yrði þegar ákveðinn,
svo að ekki yrði óeðlileg töf á því
að halda hann. Verkamannaílokk-
urinn áliti, að fundinn ætti að
halda í maí eða júní.
Gaitskell kvað það álit Verka-
mannaílokksins, að þátttakendur
í fundinum ættu ekki að vera
margir. Hinsvegar væri ekkert á
móti því, ef Rússar óskuðu jafn-
ræðis, — t. d. ef Bretland, Frakk-
land og Bandaríkin væru annars-
vegar, þá hefðu Sovétrikin einnig
Tékkóslóvakíu og Pólland hinu
meginn frá. Ef það þætti æskilegt
að hafa eitthvert óháð ríki með,
myndi hann telja heppilegast, að
það vrði Indland.
ÞAÐ VÆRI að sj'álfsögðu
óþolandi, ef Rússar vildu einir
ráða dagskrá fundarins, en Mac
imillan virtist skilja viss umimæli
Krustjo'ffs á þann vcg. Ilann
teldi þennan skilning hinsvegar
ekki réttan.
Gaitskell sagðist álíta, að fjögur
dagskrárefni væru þýðingarmest,
en þau væru: 1. Upphaí á afvopn-
un, sem væri víðtækari en það
að hætta eingöngu tilraunum með
kjarnorkuvopn. 2. Viss afvopnun
ákveðins svæðis í Evrópu, sem
yrði þó víðtækari en það að ekki
mætti staðsetja þar kjarnorku-
vopn. 3. Viðhald friðar og öryggis
í hálægari Austurlöndum 4. Auk
in menningarleg og félagsleg
samskipti.
Gaitskell
GAITSKELL ræddi þessu næst
•nokkuð nánara um þessi fjögur
atriði.
Hann taldi nauðsynlegt að ræða
á fundi æðstu manna þrjú atriði
varðandi málefni nálægari Austur
’landa. í fyrsta lagi væri það sam-
eiginleg áhyrgð vesturveldanna og
Sovétrikjanna á landamæru ísra
els. Annað væri bann á vopna-
flutningum til þessara landa.
Þriðja væri efnahagsleg endur-
reisn í þessum löndum.
Varðandi afvopnunarmálin væri
nauðsynlegt að ræða um fyrstu
skrefin, sem hægt væri að stíga
í áttina til afvopnunar. Það væri
•ekki aðeins sjálfsagt að fallast
á að stöðva tilraunir með kjarn-
orkuvopn, heldur ætti Bretland að
gefa gott fordæmi og lýsa yfir því,
að það myndi ekki gera neinar
slíkar tUraunir í tiltekinn 'tíma.
Hinsvegar þyrfti að náðst meiri
árangur og kvaðst Gaitskell harma,
að stjórnin hefði ekki gert neina
tillögur um, hvernig haldið skyldi
á þessu máli.
Gaitskell skaut hér inn í nokkr
um orðum um fyrirhugaðar flng-
skeytastöðvar Bandar. í Bret-
landi- Hann kvaðst í því sambandi
vilja leggja áherziu á tvennt:
Ekki yrði hafist handa um bygg
ingu slíkra stöðva áður en fundur
æðstu manna yrði haldinn, og að
Bretar hefðu neitunarvald varð-
andi notkun þeirra.
ÞA ræddi Gaitskell nokkuð um
afvopnað beiti í Evrópu, sem hann
kvað mikilvægasta viðfangsefni
væntanlegs fundar æðstu manna.
Meðal Þjóðverja væri mikMl. á-
hugi fyrir sameiniitgu Þýíkafíands.
Hvað getur gerzt eftir að 'Þýzka-
land hefir víghúizt, ef svipaður at-
burður gerist aftur í Austup-Þýzka
landi og gerðist þar 1953? Yrði
það ekki erfitt fyrir stj-órn Veájur-
Þýzkalands að horfa á sdíkt að-
gerðalaust. Þá geta alitaf gerzt
•svipaðir átburðir í lepprikjunum
og í Ungverjalandi haustið 1956.
Hættan, sem fylgdi slíku, væri því
meiri, sem meiri vígbúnaður væri
á umræddu svæði. Vænlegaista ráð-
ið til að afstýra siíkri haettu, væri
að fiytja allt erler.t herlið úr Aust,-
ur og Vestur-Þýzkalandi, Póllandi
Tékkóslóvakíu og Ungyerjaiandi.
Gaitskell kvað hinar svoncfndu
Rapackítiilcgur stefna í rétta átt.
Aðalgaili þeirra væri siá, að þær
gengu ekki nógu laagt og Un'g-
verjaland væri ekki telcið með.
Það, sem Verkamannafl'Otkíkurinn
teldi æskilegast, væri þatta: Fyrst
yröu allir erlendir herir fiuttir
hurtu úr Þýzkalandi, Póllandi,
Ungvei-jalandi og Tékkóálóvakíu.
Þar á eftir yrði kjaraonkuvopn
bönnuð á þessu svæði og venju
legur vopnabúnaður tatomarikaður.
Þriðji áfanginn yrði svo sameining
Þýzkalands og fjórði áfanginn ör-
yggissáttmáli 'stórveldan'na > varð-
andi hið afvopnaða svæði. Loka
stigið yrði það að Þýzkaland: jæri
úr Atiantshafsbandalaginu og Póí-
lánd, Ungverjaland •cg' Tétokósió-
vakía úr Varsjárbandalaginú.
Verkamannaflokkurin.n gerir sér
ljó'st, sagði Gaitskéll að loitoum, að.
það getur orðið erfitt að ná sam-
komulagi um þetta. En viljum við
eiga á hættu að reyna þetta ekki?
Hann kvaðst leggja áherzju a,- að
um allt þetta bæri að haifa nána
samvinnu við 'bandaiaigsþjóðir
Bretlands, en i þerrn viðræðum
yrðu Bretar að koma fram éjns
og sjálfslæður aðili, en' ekki sem
undirlægja éða aftaníoss annáría.
ÁÐUR en Gaitskell hélt ræðu
sína, hafði Macmillan talað. Ræða
hans gekk að ýmsu lej-ti í sömu átt
en orðalag aMt þó óákeðnara. Éft
ir þessar tvær ræður, töidu þlaða
menn að frekar væri urn stigmun
en eðlismun að ræða á yiðhorfum
þeirra MacmMlanS og úaitskells..,
HinsVegar fékk Selwyn , Lloyd
harða dóma fyrir ræðu, sem hanu
flutti, en hún var stórixm mun nei
kvæðari en ræða MacmiMans.
Þ.Þ.
VAÐSTOFAN
Það þarf að endurbæta þjónustuna.
Pétur Sigfússon, sem dvalið hef
ir í Yampadal í Colorado að und-
anförnu eins og lesendum Tím-
ans er kunnugt um, er nýlega
kominn heim, og skrifar baðstoí-
unni á þessa leið. „Ef ég kæmi
ekki sjálfur til að heilsa upp á
þig í Baðstofunni, ætlaði ég að
■senda þér iítinn pistii til gagn-
rýni á nokkrum þáttum íslenzkr-
ar þjónustu. En þar sem ég er nú
hér kominn, cr réttast að tylla sér
á rúmstokkinn og segja þér í
stuttu máli hivað að amar. Það er
þá fyrst að fyrirtæki eitt hér i
Reykjavík iieitir „Orlof“ — að
minni eigin raun óaðfinnanlegt,
enda þarf svo að vera. Eftirfar-
andi saga bendir hins vegar til
viðvörunar og fyllstu aðgæzlu. Á
síðastliðnu hausti fór ung íslenzk
stúlka á vegum Orlofs með flug-
vél Loftleiða frá Reykjavík til
New York og þaðan var ferðinni
heitið til Kanada. Mótttökumaður
frá Orlofi skyldi veita stúlkunni
móttöku í New York og alla að-
stoð við fiug'vélaskipti tii fram-
haldsferðar. Stúlkan var lítt
enskumælandi, kornung og óvön
ferðum á eigin spýtur. Þegar til
New York kom, var enginn mót-
töíkumaður fyrir hendi. Hann
reyndist í fríi. — Hugsið ykkur
þessa stund, — alein yfirgef-
in af þeim, sem hún treýsti, úr-
ræðalaus, mállaus, í hinu mislita
mannhafi vestur þar. Hver hefði
borið ábyrgð á því ef þessi-unga
stúlka hefði algerlsga horfið? —
Slíks eru mörg dæmi í Ameríku.
(Framh. á 8 siðu.)
' .v "* I'/
Murta í dós, 120 kr. tvípundið.