Alþýðublaðið - 29.08.1947, Síða 3

■úst 1947.Föstudagur 29. ágúst 1947.
ALÞYÐUBLAÐIÐ
Úr skýrslu Landsbankans:
Síldveiðarnar árið 1946.
ÞATTTAKAN I SÍLD-
VEIÐUNUM um sumarið var
meiri en nokkru sinni fyrr,
enda var síldarverðið hátt og
fjölda mörg ný skip höfðu
bætzt við síðan sumarið áður.
246 (167) skip, með 222 (151) {
herpinætur, stunduðu herpi-
nótaveiðar, þar af 9 (8) línu-
gufuskip og 1 (2) togari. Tala
skipverja var 3 566, á móti
2 426 árið áður. Verksmiðj-
urnar.hófu móttöku á síld'síð
ustu dagana í júnímánuði-
Framan af var sæmilega góð
veiði öðru hvoru, og einkum
á austursvæðinu, en frá
mánaðamótunum júní — á-
gúst og þar til skipin hættu
veiðum var afli mjög lítill.
Fyrr í þessum kafla var get-
ið um heildaraflamagnið á
síldveiðunum. 80% af aflan-
um fóru 1 bræðslu, 16% í
söltun og 4% í beitu. Meðai-
afli skipaflokkanna var sem
hér segir: Gufuskip 7 241
(3 484) mál og tunnur, 1 tog-
ari 5009 (3663) mál og tn.,
mótorskip eitt um nót 4 304
(2 387) mál og tn., mótorbát
ar tveir um nót 2 398 (1590)
mál og tn., og hringnótabát-
ar 2 314 (924) mál og tn. —
Skortur er nú meiri í heimin
um á feitmeti en á flestu öðru
og varð af þeim sökum stór-
felld hækkun á verði síldar-
lýsins, sem gerði mögulega
mikla verðhækkun á bræðslu
síldinni, úr kr. 18.50 fyrir mál
ið 1945 í kr. 31.00 1946. — Að
þessu sinni vor.u 10 (13) fær-
eysk skip gerð út á síldveið-
ar með þátttöku ísilendinga.
Frá Noregi komu 166 skip og
var afli þeirra 108 566 tunn-
ur í salt, og enn fremur 30
100 mál í bræðslu, sem lögð
voru í Krossanesverksmiðj-
una til vinnslu. Auk þessa
stunduðu 36 sænsk skip síld-
veiðar hér við land, og sölt-
uðu þau allan aflann, sem
nam um 30 þús. tunnum. —
46 ;(76) bátar stunduðu rek-
netjaveiðar fyrir Norðurlandi
flestir frá því um mánaða-
mótin ágúst — september og
út þann mánuð- Öfluðu þeir
14 921 (27 557) tunnur síld-
ar í salt, en auk þess var
nokkuð fryst í beitu. — Síld-
veiðaxnar í Faxaflóa um
haustið gengu ekki vel og
hættu skipin veiðum í októ-
bermánuð. í desember urðu
menn var.ir við mikla síldar-
gengd í Kolilafirði og þar út
af. Hófu þá 18 bátar reknetja
veiðar og var þeim haldið á-
fram á næsta ár.
Síðastliðið sumar voru
reyndar tvær nýjar aðferðir
til síldveiða. Var þar annars
veinn
Sölumiðstöð Ilraðfrysti-
húsanna, sími 7110.
vegar um að ræða síldar-
vörpu, sem er þannig útbúin,
að hún á að geta náð til síld-
ar, sem heldur sig undir yfir-
borði sjávar. Niðurstaðan af
þessum tilraunum var nei-
kvæð. í hinu tilfellinu var
um að ræða síldveiðiskip af
sérstakri gerð, sem notuð eru
til síldveiða við vesturströnd
Norður-Ameríku, með ann-
arri veiðiaðferð en hér tíðk-
ast. Keyptu Síldarverksmiðj-
ur ríkisins og Síldarútvegs-
nefnd í samein.ingu eitt slíkt
skip tiil landsins í tilrauna-
skyrii. Heitir það Fanney og
er stærð þess 138 rúml. br.
Þarf aðeins 11 manna áhöfn
á skipið, en á herpinótaskip
af sömu stærð eru 18—20
menn. Ekki fékkst að svo
stödau nein reynsla um not-
hæfni skipsins, vegna þess að
sarna og engin síld var í sjó,
eftir að það var fullbúið á
veiðar.
Bræðslusíldaraflinn nam 1
172 300 (463 238) hl. ( 1 hl.
=% mál = 90 kg-). Verk-
smiðjurnar á Hesteyri, Sól-
bakka og Neskaupstað voru
ekki starfræktar á árinu —
þær verða sennilega ekki tekn
ar í notkun framar —, en a'll
ar hinar verksmiðjurnar frá
fyrri árum, 13 talsins, tóku
á móti síld til bræðslu. Verk-
smiðjan á Akranesi bræddi
þó aðeins örlítið af síld, sem
veiddist í Faxaflóa í desem-
ber. Nýju ríkisverksmiðjurn-
ar á Siglufirði og Skagaströnd
tóku á móti dálítilli síld í til-
raunaskyni, en þær urðu ekki
tiibúnar til reglulegrar starf
rækslu. Lokið var við aukn-
ingar á Ingólfsfjarðarverk-
smiðjunni, úr 2 500 í 5 000
mála afköst á sólarhring, á
S.R. 30 á Siglufirði úr 2 400
í 600 mál, á Rrauðku á Siglu
firði úr 700 í 10 000 mál, og
á Hjalteyrarverksmiðjunni
úr 5 600 í 10 000 mál. Smærri
aukningar voru gerðar á verk
smiðjunum á Djúpuvík og
Dagverðareyri. Framkvæmd
um þessum mun hafa verið
lokið, áður en starfsemi verk-
smiðjanna hófst- Sólarhrings-
afköst hinna nefndu 13 verk-
smiðja námu 56 900 málum
1946, en 42 500 árið áður.
Síldarverksmiðjurnar fram-
leiddu á, árinu 19-470 (6 864)
tonn af síldarlýsi og 19 724
(6 843) tonn af síldarmjöli.
Brezka matvælaráðuneytið
keypti fyrirfram 65% af síld-
arlýsisframleiðslunni, að frá-
dregnum 5 000 tonnum eða
10% af framleiðslunni, er
skyldi fara il Tékkóslóvakíu.
Verðið var £62-10-0 á 1 016
kg. form., á móti £ 38-8-3 ár
ið áður. Rússar keyptu fyrir-
fram 35% af lýsisframleiðsl-
unni, þó aldrei meira en 12
000 onn, fyrir $ 250,00 tonn-
ið fob. Af síldarmjölsfram-
leiðslunni, þó ekki yfir 15 000
tonn, og var verðið 28 pund
fyrir tonnið fob- Árið áður
átti brezka matvælaráðuneyt
ið að greiða rúmlega 18%
pund fyrir si'ldarmjölið, er
^út Jrrði fluít, e.n það fór allt
á inrianlandsmarkað. Til Hol-
lands átti að fara 26% af síld
armjölsútflutningnum, og til
Tékkóslóvakíu síldarmjöls-
magn, sem samsvaraði 20%
af samanlögðum síldar- og
f iski m j ölsútf lutningnum.
Verðið á síldarmjöldinu til
þessara landa mun hafa ver-
ið það sama og á mjölinu til
Bretlands. Verð á síldarmjöl
inu innanlands var 78 kr. fyr-
ir 100 kg. fob. verksmiðju-
hafnir. — Útflutningurinn á
síldarlýsi nam 17 534 (13 888)
tonnum, að verðmæti 26 788
(13 543) þús; kr., og skiptist
þannig á lönd: Bretland 11
432 (13 184) tonn, fyrir 17
153 (12 919) þús., Rússland
5 618 (0) tonn, fyrir 9 137
þús., Noregur 426 (0) tonn,
fyrir 415 þús., Danmörk 38,
5 (704) tonn, fyrir 46 (623)
þús., og Tékkóslóvakía 20 (0)
tonn, fyrir 37 þús. kr. Síldar
lýsið, sem flutt var til Nor-
egs og Danmerkur, var af
fyrra árs framleiðslu, eða
eldra. — Af síldarmjöli voru
flutt út 10 195 (4 928) tonn,
fyrir 7 973 (2 390)(þús. kr„
og skiptist þannig á Jönd:
Bretland 4 123 (4 928) tonn,
fyrir 3 011 (2 390) þús., Banda
ríkin 3 381 (0) tonn, fyrir
3 008 þús., og Holland 2 691
(0) tonn, fyrir 1 954 þús. kr.
Áður en síldarvertíðin
hófst, var búið að semja um
sölu til Rússlands á allt að
100 þús. tunnur saltsíld, og í
viðskiptasamningnum við
Svíþjóð var gert ráð fyrir
sölu þangað í 125 þús. tunn-
um. Ekki voru tiltækar nema
230 þús- tunnur undir salt-
síldina — þar af fengust 100
þús. frá Noregi — en það
kom ekki að sök, vegna þess
hve lítið aflaðist. Síldarsölt-
un hófst að þessu sinni 15.
júlí eða allmiklu fyrr en tíðk
azt hefur, en í Rússlands-
samningnum var gert ráð fyr
ir, að söltun hæfist þá. Alls
voru saltaðar á árinu Í68 470
(95 395) tunnur, þar af Faxa
síld 7 722 (17 947) tunnur. Af
Norðurlandssíldinni voru
131 572 (70 399) hausskorin
saltsíld og 17 205 (5 742)
tunnur kryddsíld. 3 048 (214)
tunnur voru matjessaltaðar.
Um 70 (74)% af Norðurlands
síldinn voru söltuð á Siglu-
firði, en næst kom Hólma-
vík með 6%. Síldarútvegs-’
nefnd annaðist útflutning á
allri Norðurlandssíldinni, og
var af þeim sökum ekki ákveð
ið neit lágmarksútflutnings-
verð á henni. Lágmarksverð-
ið, sem nefndin ákvað á síld
til söltunar, var 45 (32) kr.
fyrir uppsaltaða tunnu, 3 lög
í hring. í byrjun september
var þetta verð hækkað í 70
kr„ vegna aflabrestsins. Lág-
marksverðið á Faxasíld um
haustið var 80 kr. íyrir upp-
saltaða tunnu, 3 lög í hring.
— Verðið á hausskornu síld-
inni, sem seld var Rússum,
var 25 dollarar tunnan fob-
í sölusamningnum við þá var
ákveðið, að sölumagnið skyldi
Frh. á 7. síðu.
3
Reykjavíkur Kabareftinn h.f.
;ýning
í Sjálfstæðishúsinu
í kvöld kl. 9.
Fjölbreytt
skenimtiatriði.
Danssýning, söngur
eftirhermur, gaman
þættir og leikþáttur
Dansað til kl. 1.
Aðgöngumiðar seldir
frá kl. 2 í dag í
Sj álf stæðishúsinu
Aðeins fvær sýningar effir.
AÐALFUNDUR kennarasambands Austurlands var
haldinn á Vopnafriði dagana 15. og 16. ágúst. Mættu þar 14
kennarar víðsvegar af Austurlandi. Formaður, Jón Eiríksson
kénnari, setti fundinn og hauð kennara velkomna til Vopna-
fjarðar. Auk venjulegra aðalfundastarfa voru þetta aðalmál
fundarins:
Skógræktin og börnin:
Framsögu hafði Skúli Þor-
steinsson, skólastjóri Eskifirði
í því máli var eftirfarandi
tillaga samþykkt í einu hljóði:
„Aðalfundur K.S.A. lýsir
eindregnu fylgi sínu við tillögu
þá, er samþykkt var á upp-
éldismálaþingi kennara s. 1.
vor, þess efnis ,að gera skóg-
ræktarstörf að föstum lið í
starfsemi skólanna. Hvetur
fundurinn kennara til þess, að
vinna að framgangi þessa
máls, hvern í.sínu skólahéraði“
Frjálsu íþróttirnar og skól-
arnir: Framsögu hafði Gunnar
Olafsson, skólastjóri, Neskaup-
stað. Eftirfarandi tillaga var
samþykkt með 9 atkv, gegn 1,
„Aðalíundur K.S.A. lýsir
sig því fylgjandi að stofnuð
verði íþróttafélög í skólum.
Til þess að hvetja nemendur
að stunda þessar íþróttir verði
stofnað íil verðlauna, skóla-
msrkja, samkvæmt beimild í
18. gr. íþróitalaga. Telur fund-
urinn æskilegt að íþróttastörf
og önnur félagssíörf barna fari
sem mest fram á vegum skói-
ans eða undir hans umsjá“.
Féélagsstarf í barnaskólum:
Framsögu hafði Steinn Stefáns
.son, fkólastjóri Seyðisfirði.
Eftiríarandi tillaga samþykkt í
einu hljóði:
„AðáJfur.dur K.S.A. lýtur
svo á, að félagEstörf með skóla
hörnum, undir handleiðslu
kennara, sé merkilegt uppeldis
atriði. Vill fundurinn eindreg-
ið taka undir tillögu uppeldis-
málaþings S.Í.B. á þessu ári,
sem það beindi til fræðslu-
stjórnariinnar, um að félag's-
starfi b'arna í skólum verði
heimilað ákveðið rúm í stunda
skrá skólanna, er samin verð-
ur reglugei'S og námsskrá á
grundvelE nýju fræðslulag-
anna.“
Framkvæmd nýju fræðslu-
laganna. Framsögu hafði náms
stjórinn, Sigfús Jóelsson,, Reyð
arfirði. Miklar umræður urðu'
um þetta mál, en engar sam-
þykktir gerðar.
Laúgardaginn 16. ágúst var
haldinn sameiginlegur fundur
kennara og 7 austfirzkra
presta, sem þessa daga héldu
sinn árlega prestafund. Þar
flutti Jakob Einarsson, pró-
fastur a.ð Hofi1 í Vopnafirði,
snjallt erindi, er hann nefndi:
Dr en gsk aparhugsj ón kristins
manns. Urðu nriklar umræður
sem. bæði kennarar og prest-
ar íóku þátt í.
Næsti aðalfundur K.S.A.
var ákveð'inn í Neskaupstað.
Hina nýkjörnu stjórn skipa:
Þrúður GuSmundsdóttir, for-
maður,. Gunnar Olafsson, rit-
ari, Eyþór Þórðarson, gjald-
keri'.
Mjög í’ómuðu kennarar
viStökur Vopnfdrðinga, en þær
önmiðust fyrst og fremst
Björ-n Jóhannsson, skólastjóri
Vopnafirð'i og Jón EiríksSon,
kennari Torfastöðum. Sátu
kennarar boð á heimilum
þeirra. Að Torfastöðum gafst
Framhald á 7. síðu.