Alþýðublaðið - 06.04.1951, Qupperneq 4

4
ALÞÝÐUBLAÐIÐ
FöstucTag'ui- G. apríl 1951
Útgefandi: Alþýðuflokkurinn.
Ritstjóri: Stefán Pjetursson.
Auglýsingastjóri: Emilía Möller
Ritstjómarsími: 4901 og 4902.
Auglýsingasími: 4906.
Afgreiðslusími: 4900.
Alþýðuprentsmiðjan h.f.
Hafnarfjörður og
Norðfjörður.
VERKALÝÐSSAMTÖKIN
hafa nú unnið sinn fyrsta stóra
sigur í baráttunni fyrir fullri
dýrtíðaruppbót á kaupið: Hafn
arfjarðarbær og Bæjarútgerð
Hafnarfjarðar hafa samið við
Verkamannafélagið Hlíf og
Verkakvennafélagið Framtíð-
ina þar á staðnum um greiðslu
fullrar mánaðarlegrar dýrtíð-
aruppbótar og það án þess, að
til nokkurs verkfalls hefði enn
komið í Hafnarfirði.
Að sjálfsögðu hafa verkalýðs
samtökin í Hafnarfirði hér not!
ið þess, að Alþýðuflokkurinn
er þar í meirihiuta í bæjar-
stjórn. íhaldsminnihlutinn var
því mjög mótfallinn, að samið
yrði við verkalýðsfélögin af
hálfu bæjarins og fyrirtækja
hans fyrr en um leið og við
önnur fyrirtæki þar á staðnum.
Og enn er baráttan í Hafnar-
firði ekki á enda, þó að bærinn
og bæjarútgerðin hafi gengið
til móts við hina sjálfsögðu
kröfu verkalýðsins; einkafyrir-
tækin eiga eftir að semja, og
hjá þeim kemur að sjálfsögðu
til verkfalls í næstu viku, eins
og boðað hefur verið, hafi ekki
verið samið áður en verkfalls-
fresturinn er út runninn.
Engu að síður er sá sigur,
sem þegar hefur unnizt í Hafn-
arfirði, mikiU og hlýtur að
verða verkalýðssamtökunum
nm land allt fagnaðarefni. ís-
inn hefur verið brotinn; krafan
nm fulla dýrtíðaruppbót á
kaupið fengið viðurkenningu
eins af stærstu bæjarfélögum
landsins utan Reykjavíkur; og
hefur það sannazt hér enn einu
sinni, hvers virði það er fyrir
verkalýðinn og Iaunastéttirnar,
að Alþýðuflokkurinn megi sín
niikils, hvort heldur í bæjar-
stjórnum eða í stjórn landsins
á heild.
*
Það fer ekki hjá því, að
sigurinn í Hafnarfirði kalli
fram margs konar samanburð
við aðra staði á landinu.
í Reykjavík býst áreiðanlega
enginn við því, að bæjarstjórn
gangi á undan öðrum til móts
við kröfu verkalýðsins, því að
þar eru íha’dsmenn í meiri-
hluta. En við hinu hefðu menn
búizt, að fjölmenn og sterk
verkalýðssamtök eins og Verka
mannafélagið Dagsbrún, sem
• kommúnistar ráða og kalla „for
ustufélag verkalýðsins“, yrði
ekki eftirbátur Verkamannafé-
lagsins Hlífar í Hafnarfirði og
annarra verkalýðsfélaga á land
inu um uppsögn samninga, svo
að barátta geti hafizt fyrir
fullri dýrtíðaruppbót á kaupið
einnig í Reykjavík. En hver er
reyndin? Hin kommúnistíska
stjórn „forustufélagsins“ held-
ur að sér höndum og tekur bók
staflega engan þátt í barátt-
unni. Hún hefur ekki einu
sinni sagt upp samningum fyr-
ir félagið, þrátt fyrir eindregin
tilmæli Alþýðusambands ís-
lands, og það er yfirleitt alveg
á huldu, hvort hún ætlar nokk-
uð að gera það! Er engu líkara
en að kommúnistar láti sér það
algerlega í léttu rúmi liggja,
hvort verkalýðurinn fær fulla
þeim mikla mun, sem hér hefir
sýnt sig á Hafnarfirði annars
vegar, þar sem alþýðuflokks-
menn eru í meirihluta og bæj-
arfélagið og bæjarútgerðin
dýrtíðaruppbót á kaupið eða j hafa þegar samið við verka-
ekki. En meðal annars fyrir j lýðsfélögin um fulla dýrtíðar-
slíka framkomu þeirra er nú uppbót á kaupið, og Norðfirði
svo komið, að verkamenn í hins vegar, þar sem kommún-
Reykjavík verða enn að sætta istar fara með völd, en verka-
sig við hið gamla tímavinnu- lýðúrinn verður enn að sætta
kaup, kr. 11,37, þó að verka- ’ sig við sílækkandi kaup, eins
menn í Hafnarfirði fái nú við og þar sem íhaldið ræður, og
öll bæjarfyrirtæki þar kr. 12,20 , bókstaflega enginn undirbún-
á timann.
*
En það er annar samanburð
ur, sem er ekki síður nærtæk-
ur en samanburðurinn milli
Dagsbrúnar í Reykjavík og
Hlífar í Hafnarfirði; það er
samanburðurinn á milli Norð-
fjarðar og Hafnarfjarðar.
Á Norðfirði eru kommúnist-
ar í meirihluta í bæjarstjórn,
eins og alþýðuflokksmenn í
Hafnarfirði; þeir fara og með
stjórn verkalýðsfélagsins þar,
og á báðum stöðum er bæjar-
útgerð. Og hvað hafa nú kom-
múnistar gert á Norðfirði til
þess að knýja fram fulla dýr-
tíðaruppbót á kaupið
ingur hefur verið hafður til
þess að rétta hlut.hans.
Það virðist óneitanlega vera
mikill munur á alþýðuflokks-
mönnum og kommúnistum,
ekki síður í þeim efnum, spm
hér um ræðir, en í öllum öðr-
um.
Símstöðvarhúsið
, fær ekki stækkun á
lóð sinni um 2.8 m.
PÓST- og símamálastjórnin
fyrir befur farið þess á leit við bæj-
verkalýðinn? Þvf e7fíjótsvar- arráð að fyrirhugaða símstöðv-
að: Þeir hafa ekkert gert til arbygSÍngu megi reisa í hus^-
þess. Þeir hafa ekki einu sinni b’nu vi® Aðalstræti, sern yrði
sagt upp samningum fyrir sett 2’^ metra vestar en fynr-
verkalýðsfélagið, hvað þá held- ( bugað er samkvæmt skipulags-
ur, að bæjarstjórnin eða bæjar- I uppbrætti.
útgerðin hafi sýnt á sér nokk- ' Bæjarrað vill ekki sam-
urt snið til þess að greiða fulla Þy^bja umbeðna breytingu a
dýrtíðaruppbót á kaupið. Þar skipulaginu og; imðlunartillaga
liggja kommúnistar á liði sínu samvinnunefndarmnar um að
; leyfa utskot a annarn hæð
símahússins, fékk ekki stuðn-
Tillaga iðnaðarmanns. — Samvinna Reykvíkinga
og Hafnfirðinga. — Heita vatnið. — Vinnudeila
af misskilningi og vanbroska.
i verkalýðsfélaginu alveg eins
og í Dagsbrún, og þar bíða þeir
átekta í bæjarstjórn og í bæj-
arútgerðinni alveg eins og í-
haldsmenn og kapítalistar ann-
ars staðar á landinu!
Þetta er óneitanlega lær-
dómsríkur samanburður fyrir
verkalýðinn og launastéttirnar;
og það fer ekki hjá því, að
menn dragi sínar ályktanir af
ing bæjarráðs.
SIGURÐUR MAGNÚSSON
lyfjafræðingur hefur sótt um
til bæjarráðs að fá lóð fyrir
lyfjabúð í Vesturbænum.
Bæjarráð hefur samþykkt að
gefa honum kost á lóð við Hofs-
vallagötu, sunnan Hagamels.
IÐNAÐARMAÐUR skrifaði
mér eftirfarandi bréf: „Ég á
heima ntan hitaveitusvæðisins
og: nýt því ekki gæða heita
vatnsins. Þess vegna hugsa ég
oft um það, hvað sé hægt að
gera til þess að auka heita vatn-
ið svo að það nái til allra Reyk-
víkinga. Enn er langt í Iand að
því er virðist. En nú datt mér í
hug fyrir nokkru, hvort ekki
væri hægt að koma á samstarfí
milli Reykjavíkur og Hafnar-
fjarðar til lausnar þessu máli.
HAFNFIRÐINGAR voru svo
forsjálir að kaupa Krýsuvík.
Þar er geysimikið jarðhita-
svæði, ótæmandi, að því er virð
ist, bæði vatnshverir miklir og
gufuhverir. Geta Reykvíkingar
og Hafnfirðingar nú ekki liafizt
sameiginlega handa um virkjun
nokkurs hluta heita vatnsins í
Krýsuvík til upphitunar Hafn-
arfirði — og til viðbtar við hita
veitu Reykjavíkur?
ÞAÐ MÁ VEL VERA, að
vatnsmagnið sé ekki nógu mikið
í Krýsuvík, en kalt vatn er
þarna við hendina, Kleifarvatn,
og ekki er óhugsandi að hægt sé
að hita það upp með gufuvirkj-
un eða á annan hátt og leiða það
svo til Hafnarfjarðar og Reykja
víkur. Svo má segja, að byggðir
Reykvíkinga og Hafnfirðinga
Iiggi orðið saman, og mikirm
fjölda hagsmunamála eiga þeir
Menningartengsl Ráðstjórnarríkjanna
KOMMÚNISTAR hafa nú end
urvakið sovétvinafélagið sál-
uga og telja öllu öðru mik-
ilvægara fyrir íslendinga, að
komast í menningartengsl við
Rússa. En tilgangurinn virð-
ist ekki aðeins menningarlegs
eðlis, þegar til framkvæmd-
arinnar kemur. Það sýnir og
sannar heimsókn rússnesku
listamannanna á dögunum. í
sambandi við hana var rek-
inn öfgafullur, pólitískur
áróður, bæði af hálfu gest-
gjafanna og gestánna. Þetta
setti blett á heimóknina. En
raunar var ekki við öðru að
búast, þegar að því er gætt,
hvernig allt er í pottinn búið.
í ÞESSU SAMBANDI mun sú
spurning hafa vaknað í hug-
um margra, hvaða ávexti ís-
lenzkrar menningar Rússar
kunni að girnast. Nú hefur
rússneski rithöfundurinn Per-
ventzev gert grein fyrir
þessu í vjðtali við Þjóðviljann.
Skáldsaga Halldórs Kiljans
Laxness Sjálfstætt fólk hefur
verið þýdd á rússnesku, og
vissulega er hún íslandi til
sóma í Rússlandi sem annars
staðar, Þá ér og verið að
þýða Atómstöðina eftir Lax>
ness á rússnesku, en það val
er augsýnilega pólitískt, því
að þetta er lélegasta skáld-
rit höíundarins í áratugi. Þá
er einnig í ráði að þýða á
rússnesku bók Kristins And-
réssonar fslenzkar nútíma-
un hins flokkshlýðna komm-
únista á íslenzkum skáld-
skap. Það leynir sér því ekki,
að valið er einskorðað við
forustumenn MÍR og mæli-
kvarðinn hin pólitíska vel-
þóknun.
SAMTÍMIS ÞESSU berast svo
þær fréttir, að menntamála-
ráðuneyti Rússlands hafi enn
einu sinni bannað bækur
ýmissa þekktustu skálda og
rithöfunda, sem aðrar þjóðir
dá og viðurkenna. Efstur á
lista hinna útskúfuðu er
franska skáldið Jean Paul
Sartre, sem er höfundur leik-
ritsins Flekkaðar hendur,
eins af viðfangsefnum þjóð-
leikhússins hér um þesSar
mundir. Hinir eru nóbelsverð-
launaskáldið T. S. Elliot, sem
sum skáld Tímarits Máls og
menningar stæla í ljóða-
gerð sinni, hinum brezka
snillingi til lítillar frægðar;
Graham Greene, efnilegasti
rithöfundur yngri kynslóðar-
innar á Bretlandi og höfund-
ur snjöllustu framhaldssög-
unnar, sem Þjóðviljinn hefur
birt um áraskeið, og írski
meistarinn James Joyce. Bann
ið á bókum þeirra er stutt
þeirri „röksemd“ rússneska
menntamálaráðuneytisins, að
allir þessir höfundar séu
„mannfélagsfjendur og ali
upp í mönnum morðfýsri"!
MARGUR MUN ÆTLA, að
bókmenntir, sem flytur túlk-
það sé ekki breyting til batn-
aðar fyrir rússneskt menning-
arlíf, að bækur höfunda
á borð við Sartre, Elliot,
Greene og Joyce séu bann-
aðar þar í landi, en í staðinn
komi Atomstöðin og „bók-
menntasaga“ Kristins And-
réssonar. En þetta þarf ekki
að verða neinum manni undr-
unarefni. Atburðir sem þessir
hljóta að gerast í öllum ein-
ræðisríkjum. Þeir gerðust í
Þýzkalandi Hitlers og Ítalíu
Mussolinis. Þeir gerast einn-
ig í Rússlandi Stalins. Og svo
er verið að predika það fyrir
íslendingum, að þeim sé and-
leg lífsnauðsyn að vera í
,,menningartengslum“ við
Rússa og bjóða hingað rúss-
neskum listamönnum, sem
flytja þjóðinni kommúnist-
ískan áróður samtímis söng
og hljóðfæraslætti. Það er
von, að Kristinn Andrésson
beiti sér fyrir slíku og því-
líku. Hann fær „bókmennta-
sögu“ sína þýdda á rússnesku
og á að fylla skarðið eftir þá
Sartre, Elliot, Greene og
Joyce þar í landi! En er það
ekki einmitt sönnun þess, að
hér er ekki um nein menn-
ingarterigsl, heldur um p®i-
tískan vef að ræða, til þess
að fanga í saklausar og hreklc-
lausar sálir?
sameigínlega. Er óhugsandi að
koma á samstarfi um þetta
mál?“
FLJÓTT Á LITIÐ virðist hér
ekki vera um óskynsamlega til-
lögu að ræða, en ekki hef ég vit
á því hvort þetta er framkvæm-
anlegt. Ekkert gerir þó til þótt
bréf iðnaðarmannsins sé birt óg
orðsendingu hans komið til
þeirra nianna, sem ráða. Það
eru áreiðanlega fleiri en hann,
sem hugsa mikið um þessi mál.
VERKFALLIÐ í veitingahús-
unum stafar af klaufaskap, ef
til vill í smávægilegum atriðum,
mistökum verkalýðsfélagsins,
en framar Öllu öðru misskiln-
ingi atvinnurekenda. Það er
slæmt þegar slíkt kemur fyrir,
því að vinnustöðvun, verkbann,
eða deilur milli verkafólks ög
atvinnurekenda, eru alvarlegt
mál, sem vel verður að hyggja
að, áður en upp úr er látið sjóða.
ATVINNUREKEN DUR í þess
ari starfsgrein kunna lítt til
verkalýðsmála, það þekki ég af
gamalli reynslu. Margir, sem nú
eru atvinnurekendur, hafa aldr-
ei fengizt neitt við svona mál og
kunna ekki á þeim nokkur tök.
Aðrir voru fyrir skömmu þjón-
ar — og samtök þjóna hafa aldr
ei verið vel skipulögð, enda erf-
itt að skipuleggja samtök með-
al þeirra. Þaðan kemur líka
nokkuð af þeim misskilningi,
sem varð þess valdandi að til
deilu kom.
VERKALÝÐSSAMTÖKIN
geta aldrei og munu aldrei þola
það, að beitt sé refsiaðgerðum
gegn verkafólki, sem gengur
fram fyrir skjöldu í félagsmál-
um. Það er ófrávíkjanleg regla.
Ég hygg líka að að deilu lokinui
gleymi aðilar fljótt árekstrun-
um, enda bezt fyrir báða. Bezt
er líka fyrir atvinnurekendur
að hyggja ekki á neinar hefndir
gegn einstaklingum. Þeim líður
bezt sjálfum, sem eklci hafa
hefndarhug.
Hannes á horninu.
Mikil aðsókn að öllum
leikritum þjóðleikhúss
ins um þessar mundir
AÐSÓKN að sjónleiknum
„Heilög Jóhanna“ virðist nú
fara vaxandi með hverri sýn-
ingu. í gærkvöldi var leikurinn
sýndur fyrir fullu húsi áhorf-
enda, og seldust aðgöngumið-
arnir á þá sýningu upp á einni
klukkustund. — Næsta sýning
verður á laugardag.
Sjónleikurinn Flekkaðar
hendur var sýndur fyrir fullu
húsi á sunnudaginn, en næsta
sýning á því leikriti verður
í kvöld, og var uppselt í gær.
FULLTRÚAR FJÓRVELD-
ANNA héldu enn með sér fund
í París í gær, en án árangurs.
Nýr fundur hefur verið boð-