Alþýðublaðið - 01.07.1954, Blaðsíða 4

ALÞÝÐUBLAÐIÐ
Fimmtudagur 1. júlí 195.4
Útgefandi: AlþýOuílokkurinjQ. Ritstjóri ag ibyrgOarmaAar.
Hamtíbal Valdimarssðu JÆeOritstjóri: Helgi Sænrandsac®
Fréttastjóri: Sigvaldi Hjálmarsson. BlaOamenn: Loftur Gu8<
mundsson og Björgvin GuOmundsstm. Auglýsingastjórí:
Emma Möller. Ritstjórnarsímar: 4901 og 4902. Auglýsinga-
ifml: 4906. AfgreiÖslusími: 4900. Alþýöuprentsmiöjan,
Hvg. 8—10. Áskriftarverö 15,00 i min. I lausasöiu: 1,00.
Hvað veídur slíkri þögn?
FRAMKVÆMD varnarsamn
ingsins hefur sætt ærinni gagn
rýni undanfarin ár, og sú gagn
rýni leiddi til þess, að Bjarni
‘Benediktsson var sviptur yfir-
stjórji vamarmálanna v ð síð-
nistu stjórnarmyndun. Eftirmað
ur hans í embætti utanríkis-
málaráðherra, dr. Kristinn Guð
mundsson, virðist hafa gert sér
grein fyrir því frá öndverðu,
að þörf væri breytingar til hins
betra í þessu efni. Tíminn hef
iir einnig viðurkennt þá nauð
syn og heitið því, að Framsókn
arflokkurinn skuli beita sér
fyrir henni. Þetta eru spoi* í
rétta átt, en auðvitað nægja
ekki orðin ein. Hér þurfa verk
in að t.ala. Og dr. Kristinn hef
ur freistað þess. Að hans frum
kvæði hafa fengizt breytingar
á varnarsamningnum og ame-
ríska herliðinu verið settar
reglur, sem eiga að takmarka
samskipti þess og Islendinga.
Er Framsóknarflokkurinn
liarla stoltur af þessum árangri
eins og siá má á Tímanum nær
því daglega.
Auðvitað var sjálfsagt að
freista þessa, og stjórnarvöldln
hefðu átt að láía af því verða
fyrir löngu. Utanríkismálaráð-
herra fej- þó emn á mis við þakk
læíi almennings fyrir röggsemi
sína og verður að sætta sig við
vegsömun Tímans. Breyting-
arnar á varnarsamningnum og
hinar nýju reglur eru sem sé
eins konar hernaðarleyndar-
mál. Islendingar haía enn eng
in skilríki séð um árangurinn
af virðingarverðri viðleitni dr.
Kristins Guðmundssonar. Iívað
veldur slíkri þögn?
Hér endurtekur sig enn einu
sinni sú gamla saga, að stjórn
árvöldin leyna þjóðina þýðing
armiklum málum. Nú orðið er
algengt, að fréttir um stórsögu
lega stjórnmálaviðburði hér á
fslandi berist frá útlöndum. ís
Iendingar eru Ieyndir mörgu
því, sem gerist í landi þeirra og
skiptir þá sannarlega miklu
wiáli. Þetta er hneyksli, sem
ekki á að eiga sér stað í lýð-
fæðislandi og löngu kominn
tími til að binHa enda á þenn
an ósóma. Gerðir samningar
eru jafnvel ekki birtir í heild
sinni, þó að allur sannleikur-
inn komi kannsk' í Ijós seint og
síðar meir eins og dæmi sanna.
Þetta veldur óánægju og tor
tryggni, sem stjórnarvöldin
gætu komizt hjá og ættu vissu
lega að forðast.
Dr. Kristinn Guðmundsson
myndi vaxa af því, ef hann
breytti um vmnubrögð fyrir-
rennara síns og ýmissa ann-
arra ráðherra. Hann ætti að
byrja á því að birta opinber-
lega þá nýju samninga, sem
gerðir hafa verið um varnar-
málin, og reglur þær, er settar
hafa vélf!S um framkvæmd
þeirra. Leyndin í þessu efni. á
engan rétt á sér. Hún er ámæl-
isverð og íortryggiieg. Utanrík
isráðherrann verður vafalaust
inníur eftir því, hver afrek
hans séu varðandi framkvæmd
varnarsamningsins, þegsir ai-
þingiJcemur saman til funda.
En sú bið virðist óþörf og á-
stæðulaus. Þjóðin á ekki að
þurfa að byggja vonir sínar um
upplýsingar varðandi stórmal-
in á hverjum tíma á alþingi.
Stjórnarvöldunum ber að
rækja úppHýsingaskylduna ó-
tilkvödd.
Vonandi er, að lofsyrði T'm
ans um dr. Kristin Guðmúnds-
son og samstarfsmenn bans hafi
við rök að styðjast. Því mýndu
allir góðir íslendingar fagna.
En fylgiskjöl Tofsyrðanna vant
ar, og meðan svo er verður
ekki hjá því komizt að taka
þeim með fyrirvara. Viljí því
dr. Krisfinn Guðmundsson afla
sér vinsælda og virðingar fyrir
betri framkvæmd varnarmál-
anna en raun var á, meðan yf
irstjórn hennar hvíldi í hendi
Bjarna Benediktssonar, hlýtur
hann að rjúfa þögnina og leiða
þjóðina í allan, sannleika. Og
það er vægast sagt tortryggi-
legt, að Tíminn skuli bregðast
illa við tilmælum um að rjúfa
bessa þögn, þó aldrei jiema þau
séu borin fram af að'Ium, sem
Framsóknarflokkurinn telur
sér andstæða og varliugaverða
í stjórnmálabaráttunni. Þetta
æiti Tíminn vjssulega að
íhuga. En hlutúr dr. Kristins
Guðmundssonar þarf að verða
enn meiri. Honum ber að rjufa
þögnina og rækja hlutverk sitt
sem varnarmálaráðherra í aug
syn þjóðarinnar, því að heimar
þjónn og umboðsmaður á hann
að vera.
Glœsile &CI VCll'ÍÖ ^ússar °s Norðmenn heyja á sunnudag landskeppni í knattspvrnu
'í? ' * samtímis og Norðmenn þreyta sama leik við okkur íslendinga hér
í Reykjavík. — Rússar ei£a sem kunnugt er bráðsnjöllum knattspymumönnum á að skipa, þó
að aðrar þjóðir séu þeim slyngari. Myndin er af leik rússneska knattspyrnuliðsins Dynamo
í Árósum í fyrrasumar. Rússarnir sigruðu 3:0, en danski markmaðumin Henry Fræn stóð sig
stórglæsilega og bjargaði svo oft og vel, að áhorfendur voru undrun lostnir. Hér sést hartn
leika listir sínar á tveimur hættulegum augnablikum.
Fæst á flestum veitingastöSmn hæjarins.
— ííaupið blaðið u:m leið og þér fáið vður
kaffi.
fNJjíjðtiblaftiÖ
1 GÆR birtist sú frétt í blöð-
unum, að Jón Jónsson hefði lát
izt úr hjartabilun, tæplega
fimmtugur að aldri, og léti eft-
ir sig konu og börn. Einn af-
kastamésti sláttugarpur dauð-
hans ihafði enn einu sinni sveifl
að hárbeittum ljánum. leiftur-
snöggt, eins og honum er lag-
ið. 1 gær varð Jón Jónsson,
sem sagt, fyrir höggi hans.
Hver veit nema sömu. örlög
bíði þín á morgun.
Hjartað er vöðvadæla, sem
vegur um það bil 2Ö0 grömm,
og er heldur meira en hneíi
manns að stærð, og á hverjum
sólarhring þrýttir það þvi sem
næst 500 galiónum af blóði út
í æðakerfi likamans. Það nýtur
aldrej fullkominnar hvíldar,
fyrr en bað stöðvast fyrir fullt
og allt, — og sú hvíld er um
seinan.
Á ÖLD HRAÐANS ...
Hjarta karlmannsips verður
nú á dögum fyrir margs konar,
freklegri ofreynslu. Óreghileg-
ur hvíldartími, ofát, ofnau.n
Víns og tóbaks, of mikil vinna
og þungar áhyggjur leika það
hart. Gamanleikari nokkur
kemst þannig að orði: ,,Það er
hraðinn, sem fyrst og fremst
einkennir líf okkar og dauða, i
— og nú orðið líka útför okk- I
ar. Sem betur fer. bar hæfileiki
vina ók-kar til að gleyma okkur |
oftast sama einkenni.“ Margirj
af þeim, sem finna til byrjun-
areinkenna hjartabilunar,
svara aðvörunum læknisins á
þessa leið: „Ég veit það, lækn-
ir, að ég þarfnast hvíldar, •—
en . ..“ Afsakanirnac eru marg
víslegar, en endalokiu. alltaf
þau sömu. Væru állir þeir, sern
látast úr hjartabihm fyrir ald-
ur fram, grafnir í sérstökum
reit, gæti fjöldi krossanna e.f
til vill orðið eftirlifendum al-
vöruíþrungnari aðvárun en
nokkur orð; sanníært þessa
bjartsýnismenn um það, að.
þeirra eigið hjarta þurfi ekki
síður atbugunar við en bifreið-
in þeirra.
AÐ MINNSTA KOSTI
SJÖTÍU ÁRA
Maimslíkaminn á, ef ailt er
meo felldu, að endast að
minnsta kosti í sjötíu á.*. Verði
hann hins vegar fvriv einbverj-
HJARTARILUN er orðið
algengt daúJamein, bæði
hér og erlendis. I grein þess
ari, sem er þýdd — og nokk
«ð stytt — lir tímarltinu
„Healíh DÍgesí", e.r ræít um
þennan sjúkdóm og helztu
varnir gegn iionum.
um meiri háttar skakkaföHum,
svo sem sjúkdómum, slysum
eða ofreynslu, dregur það úr
endingu hams. Þegar menn
hafa náð sjötugsaldri, tekur
ellihrörnunin að segja til sín,
þótt beir hafi verið hraustir
alla ævi. Og enda þótt hófsemi
við störf géfi ef til vill ekki
skjótfenginn peningagróða, er
hún öruggasta leiðin til þess að
ná þeim aldri.
DÆLUMIÐSTÖÐ
lífsvökvans
Blóðrásin er grunövöllur allr
ar líkamsstarfsemi. Blóðið er
lífsvökvinn, hjartað sú dælu-
miðstöð, sem knýr það eftir æð
unum um gervallan iíkamann.
Þegar hjartað getur ekki leng-
ur rsinnt því fiiutverki sínu,
bitnar það á líffærunum. Það
er einkum á þrenns konar hátt.,
sem hjartað getur brugðist
þessu ætlunarverki sínu; -— að
það geti ekkj dælt nægu blóð-
magni út í æðakeriið; í öðru
lagi, að það geti ekki knúið
það út í mjóstu æðarnar. og í
þriðja lagi að blóðið renni of
hægt að fijartanu. Er þá ofí
hætt við því, að blóðið verði
kyrrstætt á vissum stöðum lík
amans, til dæmis í fótunum.
Einkennj ihjartabilunr á því
byrjunarstigi eru ekki vand-
þekkt, — þó ekki sé armað
nefnt en mæðin. sem bá ásækir
LIÐAGIGT I BORNUM
Hjartað getur orðið fyrir
skakkaföllum, cinkum á íveim
aldur.sskeiðum. Á barnsaldri
geta liðagigtarköst haít varan-
legar afleiðingai' á hjartað. Mik
iíll fjöldi barna hlýtur áivarlega
bilun á slagæðákerfi og hjarta-
vöðvum. Hjartalokurna: geta
orðið óþéttar, og draga þá úr
þrýstikrafti þess, auk þess sem
hjartavöðvinn sjálfur getur
orðið fyrir þeirri bilun, sem
lýsir sér oft í óreglulegum
slætti og máttleysi. Þeir, sem
deyja af hjartabilun á tvítugs-
þrítugs- eða fertugsaldri, hafa
oftast nær þjáðst af liðagigt á
barnsáldri. Liðagigt í börnum
er mun algengari en foreldrar
gera sér almennt grein fyrir.
Börn kvarta oft um þrautir í
fótum og liðamóturn, einkum á
veturna, án bess því sé gaum-
ur gefinn, eða það er kallaður
vaxtarverkur, — jafnve/ talin
eðlileg þreyta. Hiartabilun af
völdum slákra liðagigtarkasta
kemur þó sjaldnast í Ijós íyrr
en fólk er komið uin eða ýíir
tvítugt, og hlýtur sinn skerf af
erfiði og áfiyggium fullorðins-
áranna.. Það er því mjög mikils
vert, að foreld lirnir láti sig
Framfiald á 6. síðu-
Náttúrufræðistyrkir 1954
MENNTAMÁLARÁÐ íslands
fiefur lokið útihlutun styrkja
úr Nátfúrufræðideild Menn-
ingarsjóðs, til rannsókna á ár-
inu 1954.
Útihlutunin er svo sem hér
segir:
Ástvaldur Eydal, licentiat 2000
Finnur Guðm., fuglafr. 4000
Gísli Kristjánss. ritstjóri 1500
Guðfir. Mágnúss., kenn. 1500
Helgi Jónasson, grasafr. 1500
Herm. Einarsson, dr. pfiil. 3500
Ingimar Óskarss., grasafr. 2500
Ingólfur Davíðs., grasafr. 2500
Ingvar Hallgr., fiskv.fr. 4000
Jóhannes Áskelss., jarðfr. 4000
Jón Eylþórsson, veðurfr. 3500
Jón Jónsson, jarðfr. 2000
Jöklarannsóknafélagið 4000
Kristj. Geirm., taxederm. 1500
Náttúrug.is. til fuglamerk. 2000
Ólafur Jónsson. ráðun. 1500
Sigurður Péturrs., gerlafr. 2000
Sig. Þórarinss., jarðfr. 4000
Steind. Steindss., mennt. 4000
Unnsteinn Stefánss., efn. 2000
Þór Guðjónss., veiðim stj. 2000
Þorst. Einarss., íþróltaftr. 1500