Alþýðublaðið - 01.07.1954, Qupperneq 5

jFimmtudagur 1. júlí 1954
ALÞÝÐUBLAÐÍÐ
Á SÍÐASTA alþingi var
borið fram frumrvarp tid laga
um fiskveiðalandhelgi íslands,
en með frumvarpi þessu, sem
að áliti marga er eitt hið þýð-
ingarmesta mál. sem lagt hef-
ur verið fyrir Alþingi á síðari
árum, hefur í raun réttri verið
ihalfin sókn í landJhelgismálum
Jþjóðarinnar á miklu breiðari
grundvelli en hingað tiQ. hefur
átt sér stað. Frumvarpið var
flutt af formanni Albýðu-
fl'okksins, Hannibal Valdimars
syni, og er svoMjóðandi:
..1. gr.
F'iskv^iðaianrt'aff.gU tfíýJandis
tekur til alls landgrunnsins.
Landgrunnið takmarkast af
línu, sem dregin er 50 sjómíl
ur utan vztu nesja. eyja og
skerja við landið. Þar sem 200
metra dýptarfiína landgrunns-
ins nær út fyrir 50 sinmílna
iínuna. takmarkast landgrunn
ið af henni.
2. gr.
Með reglugerð skal kveða á
um framkvæmd löggæzílu inn
an_ fiskvsiðalandhelginnar, - svo
og um stærð gæzlusvæðisins.
Þó skal það í samræmi við tii
skipun frá 13. maí 1682 og síð
ar- tilskipanir eigi vera minna
en 12 sjómílna belti utan við
íriðunarlínuna frá 19. inarz
1952. Á því svæði sé öllum er
llendum fiskiskipum bannað
að stunda hvers konar fiskveið
ar.
Þar til ákveðið verður, að ís
Ilenzk lögsaga, að bví er varðar
fiskveiðar, taki tií allrar fisk-
veiðalandhelginnar, skal ríkis
stjórn fslands tilkynna stjórn
-um' þeirra ríkja. er fiskveiðar
stunda við landið, um víðáttu
þess svæðis. sem löggæzlan er
látin taka til á hverium tíma
samkvæmt grein þessari.
3. gr.
Lög þessi öðlast gildi 17.
júní 1954.“
Svo sem frumivarpið ber
með sér, þá er það byggt á al
gjörri sérstöðu ísland-s í land
íhelgismálum og sögulegum
rétti þess og það er í fullu sam
ræmi við villja og óskir is-
lenzku þjóðarinnar. Það er í
verulegum atriðum samhlióða
áliti allþingis um rétt íslands í
landhelgismálum, eins og það
birtist, áður fyrr, svo sem á ár
unum 1869 og 1871. Þá er í
því höfð hliðsjón af þeirri þ? ó
un, sem átt hefur sé^ stað á
sviði landhelgismála, síðustu
áratugi, svo sem löggjöf ann-
arra þjóða og nýjustu kenning
um fræðimanna.
1 sama mund og frumvarp
þetta var flutt á alþingi var
einnig að tilhlutan formanns
Alþýðuflokksins og Eiríks Þor
steinssonar aiþingismanns
Vestur-fsíj'rðinga flutt tillaga
til þingsályktunar um stækkun
ifriðunarsvæí!f;sins fyrlr Vesf-
íjörðum. sem hné í þá átt, að
friðunarlínan skyldi vera 12
'sjómílum utar en nú er, eða
friðaða beltið alils 16 sjómílur.
'Seinna á þineinu var enn flutt
'breytingartillaga við fyrr-
greinda binesálvktu nártillögu,
um sams konar stækkun friðun
arsvæðisins fyrir Au.stfjörðum.
Flutnings-m&nn þeirrar tillnsu
voru sjö talsins. be'r: Halldór
Ásgrímsson, Vilhiálmur Hjálm
arsnon, Lárus Jóhanne'ssön,
Páll Þorstejnsson, Páll Zóplhón
íasson, Lúðvík Jósefsson og
Eeeert ÞorsteinRSon. sem sagt
allir binemenn .Autfiarða.
A,f be«5-u má drae.x bá ájvkt-
un ov með sann’ sesrla. að áður-
nefrdir níu biriamenn hafi
markað sér sv'naðn stefnu og
albinei árið 1869.
þegar það taldi ísland tvímæía
Dr. Gunnlaugur Þórðarson:
s
laust eiga rétt á 16 sjómílna
landhelgi. Því má skjóta hér
■inn í, að þá var ekki komin
fram landgrunnskenningin svo
kallaða, en ómögulegt er að
fullyrða, hvaða áhrif sú kenn-
ing kynni að hafa haft á skoð-
un alþingis 1869 varðand; rétt
Isiands í landhelgismálum.
Hir.s vegar tóksí svo til, að
þingheimi gafst ekki tækifæri
til að taka afstöðu til frum-
varpsins um fiskveiðplandhelg’
ina. Virðist ríkisstjórnin af
eirlhiverjum ástæðum ekki hafa
^alið það heppilegt og þannig
hefur t. d. ekki verið mjnnzt á
frumvarpið í sumum stiórna.r-
blöðunum. svo sem Mo’-?un-
blaðinu. Þingsályktunartillög-
urnar voru ekki beldur a.f,
greiddar af albingi, vafal.aust
af sömu ástæðum.
Flutningur þessara mála á al
þjngi er mjög tímabær, eink-
um þó frumvarpsins. Hins veg-
ar má líta á þingsályktunartil-
löeurnar sem eins konar vara-
tililögur, ef frumivarpið næði
ekki fram að ganga, enda er e.
t. v. varhugavert að banna í.-:-
lenzkum fiskiskipum togveiðar
á umræddum svæðum allan
ársir.s hring, þó það geti venð
hin mesta nauðsyn á vissum
tíma árs. Mörg veig.emikil at-
riði mæla með bví að landheig-
isfrumvarpið sé flutt nú á a’i-
bingi, svo sem gerð ^kal grein
fyrir hér á eftir.
í fyrsta lagi var tilgangur
frumvarpsins sá að helga Is-
landi allt landgrurmið, og með
því er gerð nákvæm grsin fyr.ir
afmörkun þess. Lögin frá 1948
um vísindalega verndun lar.d-
grunnsins helga íslsndi ekki
beinlínis landgrurmið, þó að
vísu megi með nokkrum sanni
draga þá ályktun af ákvæðum
þeirra. En hafi tilgangur þeirra
laga m. a. verið sá að helga Is-
landi landgrunnið, því þá ekki
ganga hreint til verks og setja
um það skýr ákvæði, svo sem
gert er í lagafrumvarpinu? Þá
er skilgreiningin á afmörlcun
landgrunnsins mjög óljós og ó-
heppilgg, eins bg hún er seít
fram í atlhugasemdum fyrir
frumvarpinu um vísindalega
verndun landgrunnsins, en í
þeim segir: „Landgrunnið er
nú talið greinilega afmarkað á
100 faðma dýpi.“ Engin grein
er gerð fyrir því, hverjir það
séu, sem teilja það greinilega
afmarkað við þessa dýptarlínu,
og þarf engan að undra, þvi að
ókunnugt er mér um þann
fiskifræðing eða fiskimann,
sem látið hefur álit betta í ljós.
Sú landgrunnslína, sem dregin
væri samkvæmt þessari ..greini
legu afmörkun“, færi sums
staðar jafnvel inn fyrir 3 sió-
mílna landhelgislínuna frá
1901. Væri ærin ástæða til, að
bætit yrði úr þessu.m' ágö.llum
og virðist leið sú, sem farin er
í fiskveiðalandhelgi sfrumvarp -
inu, heppileg lausn.
Með frumvarpi bví er leitasí
við að koma í veg fyrir þann
háskalega misskilning, að línaii
frá 19. marz 1952 skuli verða
framtíðar landhelgislína ís-
lands, en svo sem kunnugt er,
þá virðist ríkisstjórnin ekki al-
veg ha.fa gert sér grain fyrir,
hverjum augum l.íta beri á þá
línu, þar sem hún, í stjórrrar-
blöðum sem öðrum, er ýmist
kölluð fiskveiSitakmörk, frið-
GREIN ÞESSA íitaÚi dr.
Gunnlaugiir Þórðarson fyr
ir Síúdentablaðið, sem kom
út 17. júní. Þar eru rakin
nýjustu viðl’u í £ í.anclheIgi'S
málsins hér heima og erlend
is og bent á, hver stefna
okkar eigi að vera í barátt-
unni fyrir ýtrasta rétt' I,s-
lendinga í landhelgisrftálinu.
Dr. Gunnlaugur Þórðarson.
unarlína, útfærsla landhelginn
ar eða landhelg’slína. En ég hef
margsinnis varað við þairri
hætt'U, sem því getur fylgt. ef
næg áherzla er ekki a þaö lögð,
að hér sé ekki um neins konar
landhelgi að ræða, því að ella
kynni svo að fara. að þetta spor
áleiðis, þ. e. línan frá 19. marz,
verði lokasporið.
Þá er þess að geta, að svo
sem kunnugt er eru landheigis-
málin í afchugun hjá laganefnd
! SÞ og það gæti oröið málstað
Islands til tjóns. ef þau sjónar-
mlð. sem í frumvarpmu íelast,
hefðu ekki komið fram á al-
þingi, fyrr en eftir að Same;n-
uðu þjóðirnar hefðu fjallað end
ar.Iega um þau mál. Sannar-
lega hefði verið æskdegt að al-
bingi hefði tekið afstaðu xil
frumvarpsins. en aht að einu
mun laganefnd SÞ án efa
kyrna sár það.
i. Flu'fningur frumvarps þ&ssa
hlýtur að gera Bretúm Iióst. að
við erum síður en svo á neinu
urdar/naldi í deiiu okkar við
þá. Enda er bezt að þeir viti. að
kúgunaraðíerðir beb'ra, sem
mirna óbægilega á harðsvíruð-
u-tu ,.nýlendupóliíik“, en ekki
samskipti tveggia bandaiags-
þjóða, duga ekki gagnvart
binn; friálshuga íslenzku þjóð.
Með friðunarfínunni höfum við
aðeins stigið fyrsta sporið, af-
mörkun landhelginnar er eítir.
Það gæti talizt ádrer.gilegt að
begja yfir þessum söguiega lifs
biargarréttj vorum cg algjörri
sérstöðu í landhelg’.-.iþálum,
meðan við ættum í deilu við
þá, en hefja gíðan aögerðir, þeg
ar deillur væru jafnaðar.
Það er miklu drengiiegra og
samboðið hverri frjálshuga
þjóð að halda fram sínum
, fyllsta rétti strax frá upphafx,
heldur en að ýfa upp gömul
deilumál með því að auka kröf-
urnar smátt og smátt. Það er
ekki vanzalaust og í meira iagi
óviðurkvæmilegt að ekki skuli
vera til skýr ákvæði í lögum
vorum um endimörk yfirráða-
réttar hins íslenzka lý.ðiveldis
yfir auðiindum hafs og lands,
en úr því átti frumvarp þetta
einnig að bæta.
Loks skal ég víkja örfáum
| orðum að því. að nú er svo
komið, að Evrópuráðið hefur á-
kveðið að taka á dagskrá sína:
„breytingar þær, sem gerðar
hafa verið á reglum um fsk-
■veiðiréttindi í landbelgi hins
íslenzka fufilvalda ríkis“ (þ. e.
línan frá 19. marz) Belgar
voru aðalfþnjendur tillögunn-
ar ásamt Bretum. Frökkum pg
Hollendingum. Segja má að Ií.t-
ið leggist nú fyrir þjóðir þess-
ar. ef þær ætla að spyrna fæti
við þeim aðgerðum, sem frá
sjónarmiði íslenzku þjóöarinn-
ar eru ailgjörar lágmarksráð
stafanir til verndar líii hennar.
Sannarlega velja þær sér und-
arlegan v-ettvang þar sem Ev-
rópuráðið er, sem ekki getur af
greitt þstía mál til nelnna.r
fullnustu né er bært ti) þess a.ð
taka afstöðu til þessa mikla
hagsmunamáls íáienzku þ.jóðar
innar. Það er ekki gott að segja
í hvaða tilgangi tillagíi þessi ,er
flutt, en margt bendir til þess
að ætlunin sé að buga íslend-
inga í þessarí lífsbaráttu sinnj..
R.íkisstjórair þjóða þessara
virðast og hafa gley-mt því áð
land'helgtsmálin eru i athugun
hjá Sameinuðu þjóðunum. Þá
er það athyglisyert, að fyrr-
greindar þjóðir virðast lita á
línuna frá 19. marz 1952 sem..
landhelgislínu, þó hún hafi vev
ið kölluð friðunarlína, en þó
oftast fiskveiðitakmörk, en.út
í þá sálma skal ekki farið fret-
ar í þessari greir..
Framkomu þessara mann-
mörgu þjóða gego okkar íá-
msnnu þjóð getum við aðeins.
svarað með einu mótr það er
að herða sóknina. Nú höfum
! við fsngið tækifær; til þess að
láta það koma skýlaust fram á
• þingi Evrópuráðsins, að linan
frá 19. marz sé ekki laudhelgjs-
lína og að benda a, ao í þvx efni
eigum við miklu víðtækari rétt
en áðurnefnd lína gefur till
kynna.
j Framtíð íslenzku þjóðarinn-
, ar byggist á því, að hún fái
haldið rétti sínurn gegn ásæini
auðugra og vígr&ifrá þjóða; var
ið þann rétt. sem íslenzka þj'óð
in hefiir talið síg eiga allt frá
frh. á 7. síðu.
Er ekki meir en mál að vakna!
HINN 11. júní síðastliðinn
birtist- greinarstúfur í Morgun
blaðinu eftir formann Verzlun
arráðs íslands, Eggerí Krxst-
jánsson. Fyrirsögn greinarinn-
ar er „Gréiðslubalhnn við út-
lönd var rnjög lítill árið sem
leið“. Jafnfra-mt komst greinar
höfundur svo að orði, að það sé
án efa mikilvægasta stjcrn-
málaskref síðari ára, að verzl-
unin hafi að miklu leyti verið
geíin „frjáls“ 1951.
ÖMURLEGAR
UPPLÝSINGAR
Við lestur greinat E. K. fær
maður þó allt aðra hugmynd af
hag landsmanna en formaður
Verzlunarráðsins ætlast til.
Upplýsingar hans í greminni
sýna sem sé, aó þjóðarbúið hef
ur skort 1953 um 418 millj. kr.
til að lifa aí sjálfs sín fvam-
leiðslu og þjónustu, en metin
,eru jöfnuð að nokkru með tekj
um frá varnarliðinu (kr. 268,5
millj.) og óafturkræfu gjafa-
framlagi í dollurum og Evrópu
gjaldeyri ('kr. 103,7 milij.).
Þetta sýnir oss, svo að ekki
verður um villzt, að vér lifum
langt um efni fram, hvað inn-
flutning snertir, og hin
„frjálsa" v.erzlun, sem E. K. loí
sjm.gur svo mjög og vissuiegá
GREIN þessi, sem birtist
22. júní í Alþýðumannínum,
blaði Alþýðuflokksins á Ak-
ureyri, fjallar annars vegar
cun áróður foringja stjórn •
arflokkanna og hins vegár
stáðreyndirnar varðandi át-
vinnulífið og frámlelðsluna
í landinu. Greinin er að
nokkru leyti miðuð við á-
standið á Akureýri, en jafn-
framt glögg greínargerð um
v/úhorfin á landsmæli-
kvarða.
er fyrst og fremst verk ,,Sjá)f-
stæðís“-'flokksins, er einhver
skæðasta leyniárás, sem gerð
hefur verið á sjálfstæði lands-
ins, því að verði ekkert að-
hafzt, og á því munu litlar lik-
ur undir núverandi stjórn,
þá er verið að fjötra tífsaf-
komu þjóðarinnar með hverj
um deginum fastar og fastar
við hernaðarvinnu og ölm-
usustyrk erlends aðila.
TOGURUNUM LAGT
i S'íðan um áramót hefur rík-
'isstjórnin vitað, að togaraút-
gerð landsins yrði eitthvað að
vinna til úrbóta. Sex aðgerðar-
lausir mánuðir eru liðnir, og
togurunum , Ihefur veriö lágt
einum af öðrum. Kjör togara-
sjómanna eru ekki lengur S&jí■
bærileg kjörum annarra sjó-
manna, en við óbreyttar að-
stæður virðist útgerðin ekki
þola hærra kaup. Að vísu . er
aldrei á það minr.zt, að auk
stórfelldra beinna afskrifta,
sem togaraútgerð telur sér
skylt og sjálfsagt að krefjast
fyrir rekstur sinn, hefur hún
hlotið stórfelldar óbeinar af-
skriftir undanfarið i gegnum.
gengisfellingu og veröhækkun
skipa og annarra fasteigna,
Ljóst dæmi höfum við A|kur-
eyringar fyrir okkur, þar sém
eru kaup togarans Helgafells,
nú Sléttbaks. Kann niun hafa
kostað fyrri eigendur sína um
1,5 millj. kr., síðan munu þeir
hafa lögum samkvæmt vei’io
búnir að afskrifa liann fyrir
söluna um langdrægt kaupvero
hans, en seldu hatm á 5;5 millj.
kr. Þessum óbeinu a.fskriftum
er oít gleymt.
En allt um þetta er stað-
reyndin sú, ag rekstursgrund-
völl togaranna verður að þæta,
ef þeir eiga að ganga, og annað
er þjóðinni ekki sæmandi.
Sögusagnir ganga um tvenns
konar úrlausnir, sem ríkis-
stjórnin velti nú fyrir sér: geng
FrairfhEid á 7. síðu.