Vísir - 06.09.1923, Blaðsíða 2

V í 3 l R
Höfam lyrirliggjandi birgðir af:
O olna.ms.’oi
!Sil33L]3LeX>
og StlVÐlSl.
Pintanir eianig fgreidda? frá, verksmiðjaani beiat til skiftavina.
igpiapi

svartar gúmmikápnr
iyrir karlniinn og nnglinga
nýkomið í
BRAMS-YERSLÐN
Aðalstræti 9.
MENSA ACADEMICA
Fæöi og allar veitingár
— best og ódýrast. —
Lanðsyeislnn
I sambandi viö greinar síriar um
tóbaks- og steinolíu-eiiikasölurnar,
birti Héöinn Valdemarsson á dög-
unum efnahagsreikning I.ands-
verslunar í árslok 1922. Minnir
hann í þvi sambandi á þau urn-
mæli andstæöinga landsversl-
unar, ,,að hún yröi stærsta Jirota-
búiö“ hér á landi. Er H. V. all-
drjúgur yfir því, aö þessu fari
allfjarri, þar sem skuldlaus eign
verslunarinnar sé nú upp undir 2
miljónir.
Allir vita nú, aö Landsverslun
hafði alveg sérstaka aöstööu, meö-
an hún var rekin af mestum krafti.
Hún haföi sem sé einkasölu á því-
nær öllum vörum, sem hún versl-
aöi meö. Og ef satt skal segja,
þá viröist lítil ástæöa til aö falla
í stafi af undrun yfir því, aö ein-
okunarverslun skuli geta grætt!
Það er lika alkunnugt, aö vöru-
vérö landsverslunar var langt úr
hófi á þeim árum, og mun lesend-
ur þessa blaðs reka minni til þess,
aö aö þvi var fundiö og oft og
einatt kveðið fast aö. Nú sjá menn
að nokkru, livort ekkert hefir ver-
ið hæft í þeim aðfinslum. Því að
þrátt fyrr allveruleg töp síðari ár-
in, eftir að farið var að reka versl-
unina í frjálsri samkepni, ]iá er
hreinn gróði hennar ])ó orðinn
þetta: hátt upp í tvær miljónir
króna!! Þá upphæð hefir Lands-
verslun sogið út úr fátækri alþýðu
með of háu vöruverði. Hún hefir
þannig, á þeitn tíma, sem hún hafði
enga samkepni að óttast, ekki ver-
ið rekin sem bjargráðafyrirtæki,
svo sem til var stofnað, heldur
sem stórgróða og okurfyrirtæki.
Það er von, að jafnaðarmaður-
inn og alþýðuvinurinn miklist af
frammistöðunni. Hann hefir þó
ekkert annað að milklast af.enþað.
hve mikið Landsverslun hefir okr-
að á einkásölu sinni. 'Því að eftir
að verslunin varö frjáls verslun
aftur, hefir Landsverslun verið sí-
taparidi. Það sést ekki á þessum
efnahagsreikningi. Það sést aftur
glögt á rekstursreikningunum. ef
]ieir eru birtir. Og ,ef H. V; vill
birta þó að ekki sé nema reksturs-
réikninga síðasta árs, þá mun þar
sjást tilfært allverulegt tap. Og
hvernig hefði þá farið, ef versl-
uninni hefði verið haldið áfram í
því horfi ? Þá hefðu ekki liðið
mörg ár, áður en allur gróði ein-
okunaráranna heföi verið upp-ét-
inn. Þaö er því forsjálni þingsins
aö ]>akka, að Jiessum gróða var
ekki á glæ kastað, þeirri forsjálni
þess, að láta Landsverslun hætta
að fást við aðra verslun en einok-
unarverslun.
Þó að það hafi verið sagt, að
Landsverslunin mundi verða
stærsta þrotabúið hér á landi, þá
er auðvitað, að með því hefir ekki
verið gefið. i skyn að hún mundi
verða gjaldþrota. Gjaldþrota gat
hún ekki orðið, riema landið yrð:
gjaldþrota um leið. Hitt vita allir,
að landsmenn hafa undanfarin ár
borgað sérstakan skatt í rikissjóð,
til þess að vinna upp með tap
landsverslunar á kolum. Ep það
tap var átt við, þegar talað var
um „stærsta þrotabúið“. Og ef það
verður talið fram. þegar reikning-
ur Landsverslunarinnar verður að
lokum gerður upp, og séð verður
hvað greiðist af útistandandi
skuldum hennar, þá er nú óvíst,
að mönnum finnist þessi ummæli
svo mjög fjarri sanni.
Fyrr og nn.
Sumarið 1920 var fundið að því
hér i blaðinu og viðar, að stein-
olíuverð væri óhæfilega liátt hér
á landi, samanborið við steinolíu-
verð i nálægum löndum. „Alþýðu-
hlaðið“ átaldi mjög aðfinslurnar,
en sneri þó að lokum við blaðinu
svona hálft um hálft. Jafnframt
birti blaðið viðtal við Iíéðinn
Valdemarsson um steinolíuverðið.
Goodyetr Magir aadast leagst og
kosta minsí.
30x3—x/a ci. Cord kr. 65.00.
33x4 SS - —112.50.
32x4—Va SS. - — 144.00.
84x4—V, SS. — - 137 50.
Öií a«si g»9ad.u <*, hafíð hagfaít að
liátt verð á gáauuíbriagum er eagia sSaaaa
'fyrir gæðum. IVotið Gtoodyaar.
JóH ólafssoa c*3 Oo.

og segir H. V. þar m. a.: „Lands-
verslun hefir fengið tilhoð frá
amerísku félagi. Eftir því mundi
útsöluverðið vera svipað verði
Steinolíufélagsins.“ — Nú, þrem-
ur árum síðar, segir H. V. 5 grein-
um sínum um steinolíuverslunina
í Al])bl„ að Steinolíufélagið hafi
okrað óhæfilega'á steinoliunni ár-
ið 1920.
Bjálfstæðisbarátta
Færeyinga.
11.
Upptök deilu þessarar í milli
Effersöe og Patursson eru á þessa
leið:
Þ. 13. júní í sumar átti norskur
blaðamaður tal við prófessor N.
Gjelsvík, út áf smá-pésa, er hann
hafði ritað um „1814 og 1905, ser-
leg fra ein folkeretslig synsstad.“
! — Nafn prófessor Gjelsvíks er ísl.
1 vel kunnugt, frá þátttöku hans í
íslandsmálum. Er hann talinn einn
hinn allra lærðasti lögfræðingur og
]>jóðréttarfræðingur Norðmanna.
— Er því þetta smárit hans talið
allþungt á metunum í deilunni um
Grænland og norsku skattlöndin
gömlu. — Sagði Gjelsvík m. a. við
blaðamanninn á þá leið, að þar eð
Noregur væri með í þjóðbandalag-
inu, væri réttmætt að krefjast þess,
að deilumálið um Grænland, og
! einnig Færeyjar, væri lagt i gerð-
j ardóm, og láta svo kylfu ráða
i kasti. Taldi próf. Gjelsvík, að
j Norðmenn hefðu skyldur við Fær-
i eyinga, og að þeim myndi meiri
styrkur að sambandi við Norð-
menn heldur en Dani. —
„Við verðum að krefjast at-
kvæðagreiðslu í Færeyjum. Fær-
eyingar verða að fá tækifæri til
::ð velja um Noreg eða Danmörku.
Verði þar frjáls og óháð atkvæða-
greiðsla, mun norski meirihlutinn
vissulega verða eins stór í Fær-
evjum og sá danski í Norður-
Slésvík.----------“
Nú varð uppi fótur og fit suður
í Dánmörku! Þegar daginn eftir
(]). 14. júní) fluttu dönsk blöð
stórorð mótmæli gegn ummælum
próf. Gjelsvíks, m. a. samtal við
Landsþingsmann Oliver Effersöe.
Ivveðst hann alveg hissa á þess-
om skoðunum próf. Gjelsvíks. Sér-
staklega neitaði hann því, að Fær-
eyingar óskuðu sambands við
Noreg, talcli jafnvel alveg ósann-
að, að þeir væru af norsku bergi
brotnir, og auk þess væru þeir
injög blaridaðir dönsku blóði. Væri
nú gengið til atkvæða, taldi Ef-
fersöe alveg víst, að Færeyingar
myndu segja nei við því að sam-
einast Noregi. Hældi hann mjög
stjórn Dana á Færeyjum og taldi
hana fullkomna og góða í alla
staði. —
Réttum hálfum mánuði eftir
þessa viðburði var Jóannes Pat-
ursson á ferð í Noregi. Er hann
vel kuunugur þar að fornu fari, og
á þar margt vina. Var erindi hans
m. a. að hitta frú Garborg að máli
og ræða við hana um færeyska
þjóðdansa, og einnig að ræða við
prófessor Liestöl um útgáfu fær-
evskra kvæða. Auk þess fór hann
til fundar við Sætersmoen verk-
fræðing og ræddi við hann um
vatnsvirkjun í Færeyjum. Paturs-
Nokkar f ataefni sem pönt-
uö hafa veriö og ekki hafa
veriö ionleyst, veröa seld
fyrir Tinnalaunin f dag
og nseeta daga Sömnleiðis
veröa saldir nokkrirbátar
ágætt efni i barnaföt, af
ýmsrtm litnm.
Notið tækifærið
Yönduð og goð yara.
Aígrelðsla Álafoss
Langaveg 30.