Vísir - 11.03.1933, Blaðsíða 2

V 1-
Fyrirliggjandi:
Netakúlur.
Notid tækifærið þar eð lítid er óselt.
Sími: Einn — tveir — þrír — fjórir.
GERI UPPDRÆTTI af allskonar
húsum. — Þorleifur Eyjólfsson,
húsameistari, Öldugötu 19.
Símskeyt
Washington, 10. inars.
United Press. - FB.
Áform Roosevelts.
Útgjöld ríkisins lækki um 500
miljónir dollara.
Roosevelt hefir gefið ríkis-
sjóði viðtækt vald til þess, að
heimila bönkum að hefja starf-
semi sina á ný, í samræmi við
fyrirkomulag það í bankamál-
um, sem fest er í hinum nýju
bankalögum. — Jafnframt er
bönkunum bannað að láta
nokkrar útborganir fara fram
i gulh, né láta nokkurn erlend-
an gjaldeyri af hendi, nema til
venjulegra, löglegra viðskifta-
þarfa.
Síðari fregn: Roosevelt hefir
skrifað undir tilskipun, sem ger-
ir kleift, að ahviðtæk bankavið-
skifti geti hafist bráðlega, senni-
lega þegar á mánudag næstkom-
andi.
Washington, 10. mars.
United Press. - FB.
Roosevelt liefir sent annan
boðskap til þjóðþingsins og fer
fram á, að hann fái þegar víð-
tæk völd í hendur til þess að
draga úr útgjöldum rikisins til
stórra muna. Tekjuhallinn á
ríkisbúskapnum er fimm mil-
jarðar dollara og Ieggur Roose-
velt m. a. til, að greiðslur til
uppgjafahermanna verði mink-
aðar um helming, en laun em-
bættismanna og starfsmanna
ríkisins, svo og laun manna i
hernum og flotanum, lækki að
mun. Vill hann lækka útgjöld
rikisins um 500 miljónir dollara
þegar í stað. Lagafrumvarpi
um þessar spamaðarráðstafanir
verður bráðlega hraðað gegn-
um þingið.
Landskjálfti
í Kalifornín
Los Angeles 11. mars.
United Press. - FB.
Lögreglustjórnin hér hefir
fengið fregnir af því, að 500
marins hafi beðið bana af völd-
um landskjálfta á Long Beach,
Kaliforníu.Landskjálftans varð
vart um gervalt ríkið, þ.e. Kali-
forníu, og stóð hann yfir i IV2
mínútu. 3 menn biðu bana í
Los Angeles, en fjöldi meidd-
ist hættulega.
Síðari fregn: Fréttaritari
United Press hefir farið um
Long Beach, þar sem mest tjón
varð. Telur hann, að fyrstu
fregnir hafi verið ýktar, en
vafalaust liafi á annað hundr-
að manns farist. í skrauthýsa-
hverfinu „Signal Hill“ er eldur
uppi í mörgum húsum. Eru
þarna auðmannahús mörg, og
sum hin skrautlegustu í heimi.
— Herlið frá McArthurvigi og
San Pedro hefir fengið fyrir-
skipun um að fara til Long
Beach og halda uppi reglu og
aðstoða borgar og lögreglu-
stjórn, og borgarana alment.
Er þetta skilið svo, að í raun-
inni geti yfirvöldin ekki annað
þessum hlutverkum sínum
hjálparlaust, eins og stendur,
og sé þessi ákvörðun því hlið-
stæð því, er lierlið tekur stjórn
borgar eða héraðs i sínar hend-
ur að öllu leyti.
Annar lcippur kom í Los An-
geles kL 8.37 e. h., en sá þriðji
kl. 9,10 e. h.
Enn síðari fregn: Opinber-
lega tilkynt, að 52 hafi beðið
bana á Long Beach. Vafalaust
er talið, að margir fleiri hafi
farist, en vitað er um eins og
stendur.
Seinustu fregnir: /Opinber-
lega tilkynt, að 121 maður hafi
beðið bana, en búist við, að
nokkur hundruð manna hafi
farist, Tjónið af völdum land-
skjálftans nemur mörgum
miljónuin dollara, ekki aðeins
í Long Beach, þar sem við-
skiftahverfið hrundi í rústir,
heldur einnig víðar í Kali-
forníu.
Frá AlþÍngS
í gær.
Sameinað þing.
Þar voru tvö mál á dagskrá:
1. Till. til þál. um riftun
kaupa á Reykjahlíð í Mosfells-
sveiL
1. þingm. Sunnmýlinga (Sv.
Ól.) tók fyrstur til máls. Hann
fór nokkurum orðum um van-
traustsyfirlýsingu þá, sem Héð-
inn Valdimarsson bar fram á
fundi í sameinuðu þingi,
á hendur núverandi dómsmála-
ráðh. Taldi ræðumaður þetta
ekki næg sök til vantrausts,
þar sem málið væri úr sögunni
og kæmi ekkert til aðgerða
þingsins. Það þyrfti því frekari
rökstuðning fyrir vantraustinu.
Sagðist hann hins vegar ekki
vilja láta neyða sig óbeinlínis
til þess, að gefa ráðherra
traustsyfirlýsingu með því að
greiða till. ekki atkvæði, enda
ástæðulaust, þar sem tilefnið
fyrir till. væri týnt og því ó-
þingleg aðferð, að fara að bera
hana undir atkvæði. Hann lagði
síðan fram ldutlausa breyting-
artill. við till. H. V.
Jón Þorláksson sagði, að ef
1. þingm. Sunnmýlinga talaði
hér fyrir hönd alls Framsókn-
arflokksins um það, að vilja
ekki styðja dómsmrh., þyrfti
Sjálfstæðisflokkurinn að fá
fundarhlé til þess að ræða um
hvaða afstöðu hann tæki til
málsins.
Jónas Jónsson hélt alllanga
ræðu og vítti dómsmrh. harð-
lega fyrir það, að hafa gert ráð-
stafanir til þess, að kaupa jörð
þessa, sem hann taldi á allan
hátt óhæfa til þeirra nota, sem
ætlast var til. Hann fór einnig
mörgum ósæmilegum orðum
um Vigfús Einarsson skrifstofu-
stjóra og notaði sér þar greini-
lega, að liann var eigi viðstadd-
ur og hafði ekki tækifæri til
andsvara.
Sveinbj. Högnason vildi láta
bæta inn í till. Sveins Ól. skil-
yrði um það, að shkar stjórnar-
gerðir sem þessar kæmu ekki
fyrir aftur.
Dómsmrh. kvaddi sér næst-
ur liljóðs og sagði, að vantraust
þetta væri komið fram vegna
þess, að farið hefði verið eftir
því, sem Alþingi hefði óskað
eftir í þessu efni, og lítt skilj-
anlegt væri það, að. 2. þingm.
Rang. skyldi vilja láta sam-
þykkja bann gegn því, að fram-
kvæma það sem samþykt væri
á Alþingi. Þá vék hann að ræðu
Jónasar Jónssonar og sýndi
fram á, hversu illa honum fær-
ist að áfella sig fyrir þessa
jarðakaupaumleitun og þvi til
sönnunar las hann upp yfir-
lýsingu, sem J. J. hafði gefið
Vigfúsi Einarssyni síðastliðið
sumar, og er hún þannig:
„Eg vil að gefnu tilefni taka
það fram, að eg hefi skoðað
jarðeign Vigfúsar Einarssonar
skrifstofustjóra, Reykjahlíð í
Mosfellssveit, og virSist mér
jörðin hin prýðilegasta. Jarð-
hitinn mikill og góður, og
byggingar, sem eru miklar, vel
og traustlega gerðar. Og tel eg
að jörðin mundi vel fallin til
einhverra opinberra nota, svo
sem fyrtr gamalmennahæli eða
eitthvert slíkt hæli, ef til kæmi.
Reykjavík, 21. júlí 1932.
Jónas Jónsson.
Þegar ráðherrann hafði lesið
upp þessa yfirlýsingu, varð
skellihlátur um alt liúsið. Dóms-
málaráðh. benti á, að vottorð
þetta gæti vel orðið til þess, að
menn ályktuðu, að J. J. hefði
verið búinn að lofa skrifstofu-
stjóranum að kaupa jörðina fyr-
ir rikisins hönd, enda hefði ræða
hans borið með sér, að þeir
hefðu rætt meira en lítið um
þetta mál. En þegar J. J. hefði
frétt, að til samninga gæti kom-
ið milli núverandi dómshiála-
ráðh. og Vigfúsar um kaup á
þessari jörð, hefði hann heimt-
að vottorðið af skrifstofustjór-
anum að viðlögðum úiissi æru
og embættis!!
Að lokum gat liann þess, að
hann myndi óhræddur mæta
J. J. til samanburðar á verkum
þeirra í stjórninni, bæði hvað
ráðstafanir á fé opinberra sjóða
og annað snerti.
Héðinn Valdimarsson heimt-
aði, að M. G. læsi upp samn-
inginn um kaupin á Reykjahlíð
og bar dómsmálaráðh. á brýn
sömu svívirðingu, eins og hann
hefir áður gert í þessu máli, en
viðurlcendi þó, að stjórninni
hefði verið falið að gera þær
ráðstafanir, sem hún tcldi nauð-
synlegar í þessu efni.
M. G. kvað ekki nauðsynlegt,
að lesa upp samninginn, þar eð
H. V. hefði sjálfur lesið frum-
ritið uppi í stjórnarráði og
sama gæti J. J. fengið að gera,
hvenær sem hann vildi, og
myndi hann þá sjá, að þar væri
greinilega tekið fram, að það
væri alt undir vilja fjárveitinga-
nefnda þingsins komið, hvort
hann næði fram að ganga eða
ekki.
Sveinbj. Högnason stóð enn
upp og vítti mjög harðlega, að
ráðherra skyldi hafa ætlað að
kaupa jörð þessa, þar sem hann
hefði ekkert haft fyrir sér um
það, hvort hún væri nothæf til
þess, sem ætlað var. Þá varð
aftur skellihlátur!
1 „Nopwalk“ 1
æ yy æ
88 Mfreiöagúmmí, 32x6, fyririiggjandi. 88
88 88
1 Þóröur Svemsson & Co. 1
M. G. kvaðst aldrei hel'ði trú-
að því á þenna trygga postula
Jónasar frá Hriflu, að hann
myndi geta viðhaft slík orð, eft-
ir að hafa lieyrt vottorð það,
sem J. J. hefði gefið skrifstofu-
stjóranum, og á þann hátt, eins
og einn þingmannanna skaut
inn í, „afneitað meistaranum“.
Sveinbjörn varð fár við og
þagði það sem eftir var fundar-
ins.
J. J. gerði tilraun til þess, að
klóra yfir framkomu sína, en
varð til almenns athlægis, bæði
meðal þingmanna og annara
áheyranda.
6. landskj. Guðr. Lárusdóttir
kvaðst ekki geta talið vitavert,
þótt framkvæmdar væru sam-
þyktir Alþingis og kvaðst von-
ast til, að stjómin héldi áfram
að vinna að þessu nauðsynlega
málefni (þ. e. stofnun fávita-
hæhs).
Forseti gat þess nú, að ekki
myndi vera hægt að Ijúka um-
ræðum um málið, á þessum
fundi og tók það því út af dgg-
skrá. Héðinn heimtaði, að fram-
haldsumr. yrðu hafðar um
kveldið, en forseti ansaði þvi
engu, tók seinna máhð, tilL til
þál. um skýrslugerð opinberra
sjóða út af dagskrá og sleit
fundi.
Þá hófust .deildarfundir:
Efri deild.
Þar voru þrjú mál á dagskrá.
1. málið, frv. til laga um leið-
sögu skipa, var tekið út af dag-
skrá. Hinum tveimur, um versl-
unarnám og atvinnuréttindi
verslunarmanna, var vísað til 2.
umr. og nefndar.
Neðri deild.
Þar vom 7 mál á dagskrá:
1. mál, frv. til 1. um sjúkra-
hús, 3. umr, var samþykt út
úr deildinni umræðulaust.
2. mál, frv. til 1. um bann
gegn jarðraski við sjó o. s. frv.,
var tekið út af dagskrá.
3. mál, frv. til 1. um kjötmat,
var einnig tekið út af dagskrá.
4. mál, frv. til 1. um samþykt-
ir um mat á heyi til sölu, 2. um-
ræða, var umræðulaust vísað til
3. umræðu.
5. mál, frv. til L um bann
gegn dragnótaveiðum í land-
helgi, var tekið út af dagslcrá.
6. mál var frv. til 1. um sérsL
heimild til þess að afmá veð-
skuldbindingar úr veðmálabók-
um, 1. umr.
Dómsmálaráðh. fór nokkrum
orðum um efni frv., sem getið
hefir verið áður hér í blaðinu,
þegar það var til umræðu i efri
deild, og var því síðan visað til
2. umr. og allsherjarnefndar.
7. mál, frv. til 1. um landa-
merki Borgarhrepps í Mýra-
sýslu, 1. umr. Flutningsmaður
(B. Ásg.) gerði stutta grein fyr-
ir frv. og var því síðan visað
til 2. umr. og allsherjamefndar.
Kjðrdætnamálið.
Blöðin hafa nú skýrt frá efni
frv. þess um breytingu á stjóm-
arskránni, sem ríkisstjómin
hefir lagt fyrir Alþingi.
Höfuðbreytingarnar eru
tvenns konar. Hin fyrri er sú,
að reynt er að laga kosninga-
fyrirkomulagið svo, að góður
jöfnuður fáist. Eg held að þetta
hafi tekist þolanlega og að ekk-
ert vit geti verið i því, að hafna
frumvarpinu, þó að það fuH-
nægi ekki allra fylstu kröfum.
Eg liefi lengi verið þeirrar
skoðunar, að besta lausn kjör-
dæinaskipunarmálsins væri sú,
að'gera alt landið að einu kjör-
dæmi og kjósa þingmenn í einu
lagi lilutbundnum kosningum.
Með því fyrirkomulagi yrði efa-
laust komist mjög nærri full-
komnu réttlæti, þó að vitanlega
náist það aldrei svo, að ekki
skeiki einliverju ofurlitlu í raun
og veru.
En þetta fyrirkomulag er ger-
samlega ófáanlegt og verður
ófáanlegt um langa framtíð og
kannske altaf. — Það er því
alveg gagnslaust, að vera að
heimta það ár eftir ár. —
Það fæst ekki í tíð þeirra
manna, sem nú lifa — það er
áreiðanlegur hlutur. Og hví ætti
menn þá að vera að eyða orku
sinni í það, að heimta hið áfáan-
lega, en neita öllum umbótum?
Þeir, sem heimta það, sem vissa
er fyrir, að ekki getur fengist,
og hafna öllu, er i áttina stefn-
ir, eru í raun og veru mótfalln-
ir öllum breytingum. Þeir vilja
að alt sitji i sama farinu. Þeir
eru kyrstöðumenn þjóðfélags-
ins. Þeir eru afturhaldsmenn.
Samkvæmt frv. stjórnarinnar
mega þingmenn vera alt að 50.
Landkjörið er lagt nlður. — Nú-
verandi kjördæmaskipun er lát-
in halda sér, og 32 þingmenn
kósnir óhlutbundnum kosning-
um utan Reykjavikur. Reykja-
vík fær 6 þingmenn, og er það
að vísu lítið, en jafnað verður
til milli flokkanna með alt að
12 uppbótarþingsætum, eftir
föstum reglum og þannig, að
sem næst komist þvi, sem hverj-
um flokki ber, samkvæmt tölu
greiddra atkvæða á kjördegL
Þetta er spor í rétta átt og ekk-
ert vit að hafna slílcu, þó að
annað hefði að vísu verið æski-
legra. Menn verða að gæta að
því, að hér er um mikla réttar-
bót að ræða. Hér er yfirleitt
sanngjarnlegú á haldið af hálfu
stjórnarinnar og eg get ekki
annað sagt, en að mér þyki for-
sætisráðherra hafa komið vel
fram í þessu máli — enn sem
komið er.
En „ekki er sopið kálið, þó
að í ausuna sé komið“. Forsæt-
isráðherra verður að fylgja mál-
inu fast eftir, og segja af sér,
ef flokksmenn hans bregðast
nú illa við. Hér er enginn gam-
anleikur á ferð, sem einu tnegi
gilda livernig fari.