Vísir - 13.03.1940, Blaðsíða 1

Vísir - 13.03.1940, Blaðsíða 1
Ritstjóri: KRISTJÁN GUÐLAUGSSON. Riiftstjórnarskrifstof ur: Félagsprentsmiðjan (3. hæð). Afgreiðsla Gjaldkeri Sími: Blaðamenn ) 1660 Auglýsingar 5 línur Ritstjóri 30. ár. Reykjavík, míðvikudaginn 13. mars 1940. 61. tbl. VOPNAHLÉ KL. If ARDEGIS Skömmu eftir að freg'oin um vo barisA9 var tilkynt í Helsingfors að friðar ^amningrar Iiefðu verið EINKASKEYTI frá United Press. — K.höfn í morgun. Inótt sem leið bárust fregnir frá Moskva, að samkomulag hef ði náðst milli finsku samningamannanna og sovétstjórnarinnar. Það hafði ekki verið opinberlega staðfest snemma í morgun, að þetta samkomulag hef ði verið gert, en útyarp- -lð í Moskva og margar fréttastofur birtu tilkynningar tiin samkomulagið eftír mið- nætti síðastliðið. Samkvæmt þessu samkomulagi haf a Finnar orðið að verða við mörg- um kröfum Rússa, en þó ekki öllum þeim, sem fregnir bánist um fyrir skömmu, að Rússar hefði lagt fram. Skilmálarnir eru sagðir vera þessir í höfuðatriðum: \ 1) Rússar fá alt Kyrjálanesið eða eiðið milli Kyrjálabotns og Ladogavatns og spildu með ströndum fram fyrir norðan vatnið svo að það verður alt innan rúss- neskra landamæra. Viborg fá Rússar einnig. 2) Finnar leigja Rússum Hangö á suðvesturodda Finnlands til 30 ára fyrir -8 miljónir finskra marka árlega, og er Rússum heimilt að hafa þar flotastöð. 3) Rússar falla frá kröfum sínum um Petsamo í Norður-Finnlandi, en Finnar leyf a óhindraðan f lutning á rússneskum vörum til haf na í Norður-Noregi og það- an. Finnar undirgangast að hafa engin herskip í Petsamo. Vopnaviðskifti, samkvæmt samkomulagi þessu, eiga að stöðvast á hádegi í dag. Sam- komulagsumleitanir um verslunarsamninga byrja þegar. Mannerheim marskálkur, sem stjórnaði hinni vasklegu vörn Finna. Guðm. Guðmundssyni og Bryn- jólfi Síefánssyni. Tómas Jónsson, Torfi Jó- hannssori, Gunnar Viðar og Skúli Tliorarensen gegn Herði Þórðarsyni, Einari Þorfinns- syni, Guðlaugi Guðmurndssyni og Kristj. Kristjánssyni. Óskar Norðmann, Kristín Norðmann, Jón Guðmundsson og Gunnar Pálsson gegn Einari B. Guðmundssyni, Stefáni Stef- ánssyni, Axel Böðvarssyni og Sveini Ingvarssyni. Áhorfendur eru margir og fylgjast af áhuga með spilun- um. Finska þingið kom saman á f und í nótt og tók málið til um- ræðu. Áður hafði verið tekið fram, að samningamennirnir gæti ekki gert bindandi sam- komulag fyi'ir Finnlands hönd, og yrði þingið að veita því sam- komulagi, sem gert kynni að verða, fullnaðarsamþykki. — Fregnin vakti mikla f urðu hvar- vetna, ekki síst í Helsingfors. Tilkynning Daladiers að Frakk- ar og Bretar hefði haft 50.000 manna her reiðuhúinn í hálfan mánuð, til þess að senda til Finnlands, ef þeir færi fram á það, þótti benda alveg ótvirætt til, að Bandamenn ætluðu að veita Finnum allan þann stuðn- ing, sem þeir gátu, og var talið að yfirlýsingar Chamberlains og Daladiers myndi hafa þau ,á- hrif, að Finnar gengi ekki að neinum afarkostum. Kl. 12.35 barst Vísi hraðskeyti frá Kaupmannahöfn svohljóðandi: Samkvæmt opinberri tilkynningu, sem gefin var út í Helsingíors hafa friðarskilmálar verið undirskrifaðir Samkvæmt hraðskeyti, sem Vísi barst árdegis í dag f rá Kaupmannahöfn, símaði Edouard Beattie, fréttaritari United Press í Finnlandi í morgun: Samkomulag hefir náðst um vopnahlé. Allar hernaðaraðgerðir stöðvast kl. 11. Samningamenn Finnlands í Moskva voru þeir Ryti forsætisráðherra, Paasikiivi ráðh., fyrv. sendih. Finn- lands í Stokkhólmi, Walden herf oringi og Voinomaa há- skólakennari. Bardagarnir héldu áfram í gær og sbgðust Rússar þá vera búnir að umkringja Víborg. Þessu neituðu Finnar. Loftbardagar voru tíðir og skutu Finnar niður nokkur- ar flugvélar fyrir Rússum. f morgun var enn barist á öllum vígstöðvum. • Sjaldan munu Finnar hafa hlustað eins alment á útvarps- fregnir, eins og í nótt og morg- un. Á öllum opinberum stöðum, þar sem hátölurum hafði verið komið fyrir, stóð fólk í hópum, auk þeirra, sem hlustuðu heima hjá sér. Örvæntingarsvipur er á öll- um og enginn vill fallast á að rétt hafi verið að semja frið- inn. Finnar hafi ekki verið sigr- aðir, þótt aðstaða þeirra hefði versnað nokkuð. Þanníg var hljóðið í öllum, sem fréttaritar • ar United Press í Finnlandi hafa talað við. * I skotgröfunum hlustuðu hermennirnir einnig á fréttirn- ar og langmestur hlutí þeírra er á móti öllum friðarsaniningum. Kl. 11 Qsígur Bandamaona segja Bretar. - Bresk MöS ráðast á Svía. Einkaskeyti tíi Vísis Londoh i morgun; * Hafið þér gert yður ljóst, hversu margir örlagaríkir atburð- ir hinna síðustu áratuga hafa gerst klukkan n? 28. júní 1914: Franz Ferdinand erkihertogi myrtur í Serajevo. 28. júlí 1914: Serbar fengu af- henta úrslitakosti Austurríkis. 4. ágúst 1914: Breta segja ÞjóS- verjum strítS á hendur (kl. 11 síöd.) 11. nóvember 1918: Vopnahlé á Vesturvígstöövunum. 3. sept. 1939: ÓfriSur brýst út mílli Breta og Þjóoverja. 13. mars 1940: Vopnahlé millí Fínna og Rússa. Almenningur í Bretlandí lít- ur á friðarsamninga Finna og Rússa sem ósigur fyrir stefnu Bandamanna. En þessi ósigur sé aðeins um sinn og Banda- menn muni vinna þetta upp von bráðar. Skoðun Breta er í fám orðum þessi: „Áhrif Rússa við Eystra- salt munu aukast allverulega og hin opinbera ofbeldisstefna, sem Bandamenn berjast gegn og hafa ásett sér að uppræta, hefir unnið sigur — að minsta kosti um sinn." Friðarsamningarnir og skil- málar þeir, sem Finnar hafa orðið að ganga að, hafa orðið Bretum hið mesta áhyggjuefni. ,,Hin hetjulega vörn Finna hef- ir þá orðið til einskis," segja menn. En blöðin, sem ræða þetta mál, ráðast harðlega á Svía fyr- ir af stöðu þá, sem þeir haf a tek- ið gagnvart hjálparráðstöfunun- um, sem Bandamenn höfðu ráðgert fyrir Finna. Pásksiferðir fjallanmuna., Páskaferðin er ákveðin á Tindafjallajökul og verður lagt af stað fimtudaginn 21. mars ld. 6 f. h. frá Skólavörðustíg 43. Hver þátttakandi hafi með sér allan skanitað'an mat, (sykur, brauðm&t, kaffi og einiiig við- bit). Heitur maítir verður sam- eiginlegur. Köstnaður er ásétlað- ur 35 kröriur; Þátttákendiir tiáfi meðferðis sterk tjöld, húðfat (svefnpoka), hlífðarföt og mat- arilát. Þátttaka tilkynnist í síma 2223 eftir kl. 20 fyrir næsta sunnudag, en þa Vérða! tjöld og annar ferðaútbúnaður reyndur aðKolviðarhóli (Thule- mótið). Kennari félagsins dr. Leutelt verður með i förinni og kennir skiðatækni á jökli og byggingu snjóhúsa. Almenn þegn- skaparvinna ungra manna. Á fundi Stúdentafélags Siglu- f jarðar 19. f. m. var eftirfarandi tillaga samþykt með samhljóða atkvæðum allra fundarmanna: „Stúdentafélag Siglufjarðar lýsir yfir eindregnu fylgi við vinnuskóla-hugmynd Lúðvígs Guðmundssonar og skorar á Al- þingi að samþykkja frumvarp það um almenna vinnuskóla ríkisins, er lá fyrir síðasta Al- þingi. Telur fundurinn að hér sé um mikilsvert frumvarp að ræða fyrir uppeldi æskunnar í landinu, þar sem henni, — nái frumvarpið fram að ganga, — er séð fyrir hagnýtum verkefn- um og þegnlegu uppeldi, en með þvi er stórt spor stigið til aukinnar mentunar og athafna ungra manna. Hinsvegar telur félagið, að með framkvæmd vinnuskóla- hugmyndarinnar sé aðeins skref stígið í áttina til almennrar þegnaskaparvinnu ungra manna, er stefna beri að." Frá hæstarétti Skaðabætur fyrir ásiglingu.1 Bridgrekepnin í kvelfl. Næstsiðasta umferð bridge- kepninnar hefst á Stúdenta- garðinum kí. 7 i kvöld. Keppa þá eftirfarandi sveitir: Árni Danielsson, Gísli Páls- son, Benedikt Jóhannsson og Pétur Halldórsson gegn Pétri Magnússyni, Lárusi Feldsted, í dag var í hæstarétti kveðinn upp dómur í málinu Eigendur b.v. Garðars gegn eigendum v.b. Lúðu. Urðu úrslit málsins þau, að staðfestur var dómur sjó- og verslunardóms Hafnarfjarðar, þar sem eig. b.v. Garðars höfðu verið dæmdir til þess að greiða eig. Lúðu kri 748.00 og kr. 300.- 00 í málskostnað. Þá voru þeir og dæmdir til þess að greiða kr. 300 í málskostnað fyrir hæsta- rétti. Málavextir eru þeir að 15. nóv. 1938 var v.b. Lúða i róðri. Voru þeir að draga linu og höf ðu ljós uppi. Sáu þeir þá alt í einu að togari stefndi á þá. Héldu þeir þá ljósluktinni, eins hátt uppi og þeir gátu, en togarinn, sem var b.v. Garðar tók ekki ef t- ir þeim og lentu þeir á stjórn- borðskinnungi togarans og brotnaði báturinn nokkuð. Kröfðust þeir bóta fyrir skemd- ir og aflatjón vegna tafar af við- gerð bátsins í landi. Eágendur b.v Garðars töldu hinsvegar að þeir bæru ekki ábyrgð á tjóninu vegna þess að Lúða hefði ekki haft löglegan og fullnægjandi ljósaútbúnað, og hefðu þeir ékki séð ljós Lúðu fyrr en árekstur- inn varð. Talið var upplýst að Lúða hefði haft Ijós á þeim tíma er máli skif ti í þetta sinn og að ekki væru fram kömnar sæmilegar líkur fyrir því að ljósið hefði ekki getað sést af v.b. Garðari. Yrði að telja orsök árekstursins þá, að skipstjórnarmenn b.v. Garðars hefðu ekki veitt ljósinu athygli i tæka tíð og yrðu þeir þvi að bera ábyrgð á tjóninu er af árekstrinum hlaust. Hrm. Th. B. Lindal flutti málið af hálfu b.v. Garðars, en hrm. Sveinbjörn Jónsson af hálfu v.b, Lúðu, Þríðji fyrírlestur dr. Einars Ól, Sveinssonar I þessu erindi gerði ræðu- maður mög skihnerkilega grein fyrir fjármálum Sturlungaaíd- arinnar, auðsöfnun og örbirgð, ráðstöfunum þjóðfélagsins til þess, að allir kæmust af og kost- um þeirra ráðstafana og löst- um. Bændur og höfðingjar voru auðmenn þeir'rar tiðar og efna- menn, og var þá svo, að helst muni bver búandi bafa átt sina jörð, enda voru öll pólitísk rétt- indi og skyldur bundnar við eign. Öreigalýðurinn var hins vegar lausafólkið og gongu- menn, sem lifðu á ölmussum góðra manna. Hann lýsti nokkuð þeirri and- úð, sem rikisvaldið hafði á lausafólki, af ótta við, að það inundi gjörast óinagai;, og t beim ráðstöfunum, sem það íiafði upPÍ: til þess að knýa þetta fólk inn , í búandmannastétt, þar sém ör- uggara þótti utó afkonni þess, og svó því, hve gjorsam- lega haldlausar þessar ráðstaf- anir reyndust. Þá fór hann nokkrum orðum um viðhorf landsmanna til auðs og örbirgðar, og lýsti því hversu heilbrigt það var, þar sem manngildi var metið auði betra, og nurl og okur var fyr- irlitið. Þá lýsti hann nokkuð þeirri breytingu,sem varð eftir að land var gengið undir konung. Auð- ur minkaði, skattbændum fækkaði, kirkjan fór að gerast auðmaður og ringulreið komst á skiftingu fjármuna i landinu. Hann benti á kreppu, sem kom- ið hefði og skýrði hana með falli íslensks gjaldeyris — vað- málsins — á erlendum mark- aði, en breytingin, sem varð á verðmæti hundraðs, er þó naumast fullskýrð með þessu, enda mun það ekki hafa verið skoðun hans. Búalög sýna það glögglega, að allmiklar gengis- sveiflur voru á ýmsum öðrum Frh. á 4. síðu.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.