Morgunblaðið - 14.11.1915, Side 3

14. nóv. 14. tbl.
MORGUNBLAÐIÐ
3
Chivers
fruit salad
(blandaðir ávextir, niðursoðnir)
er óviðjafnanlegt I
Biðjið nm það hjá kaupmanni
yðarl
Geysir
Export-kaffí
er bezt.
Aðalumboðsmenn:
0. Johnson & Kaaber
VÁTIiYGGINGAÍÍ
Vátryggið tafarlaust gegn eldi,
vörur og húsmuni hjá The Brithish
Dominion General Insurance Co, Ltd.
Aðalumboðsm. G. Gíslason.
Brunatryggingar,
sjó- og strlðsvátryggingar.
O. Johnson & Kaabor.
A. V. Tuiinius
Miðstræti 6. Talsími 254.
Brunatrygging — Sæábyrgð.
Stríðsvatrygging.
Skrifstofutími 10—ii og 12—3.
Det kgl octr. Brandassnrance Co
Kaupmannahöfn
várryggir: hns, hiisgögn, alls-
konar vðruíorða o. s. frv. gegn
eidsvoða fytir lægsta iðgjald. -
Heimaki 8~ 12 f. h. og 2—8 e. h
i Awstvirstr. 1 (Biið L. Nieisen)
N. 15. Niefsen.
Cari Finsen Laugaveg 37, (uppi)
Brunatryggingar.
Heima 6 s/».-7 Talsimi r < 1.
dogmknn
Bveinn Björnsson yfird.íögrr.
Frfklrkjuvag f9 (Staðastað), Simi 202,
Skrifstofutltni kl. 10—2 og 4—6
Sjálfur við ki. xr—12 og 4—6.
Eggert Claessen, yfirrétrarmák
flutningsmaður Pósthússtr. 17.
Vsnjuisga heima IU—I! og 4-5. Simi í£
Jóo Asbjðrnsson yfird.lögm,
Hverfisgötu 45 (hús Matth. Einars-
sonar læknis, uppi). Sími 435.
Heima kl. 1—2 og 5—6 síðd.
Guðm. Olafsson yfirdómsiögm.
Miðstr. 8. Sími 488.
Heima kl. 6—8.
Skúli Thorocklsen alþm. og
Skúli 8. Thoroddsen
yfirréttarmálaflutningsmaður,
Vonarstræti 12. Viðtalstimi kí. 10
—-n f. h. og 5—6 e. h. Hittast á
helgidögum kl. 6—8 e. h Simi 278.
Sjúkrasaml. Reykjavíkur
^íölgar meðlimum sínum óvenjulega
^rtúð um þessar mundir og enginn
s^i er í það gengur, vill úr því fara.
Hvalsaga.
I.
Hvalurinu er skemtileg skepna,
blóðheita dýrið, sem sigrað hefir
erfiðleika úthafsins. Hvað það lífgar
í langri sjóferð, að sjá einhvern
af þessum jötnum hvelfast upp
úr hinum gráa sæ, andandi frá sér
með krafti sem eimreið. Jónas
Hallgrímsson hefir minst á þetta
fróðlega í einu af dagbókarbrotum
sínum, en því miður á dönsku.
Tvo tíma þykjast menn vita að
sumir hvalir geti verið í kafi; eru
slíkt aflmikil andardráttarfæri, enda
eins og gos að sjá, er andað er frá
sér, áður en blásturholið er komið
alveg upp úr sjó. Og hvílíkur kraftur
býr í hvalshjarta. Svo hundruðum
punda skiftir getur það verið á
þyngd, og með fossnið knýr það
hvíldatlaust, hundrað ár eða meira,
blóðelfina um líkama, mikinn sem
hafskip. Ekki þurfa gufuskip að
reyna flýti við jötuninn, vg hafskip
getur hann brotið, ef hann rennir
sér á það. En það ber sjaldan við.
Og níðast þó mennirnir á þeim og
drepa þá, jafnvel með sprengikúlum,
til þess að vinna úr þeim slík efni,
sem mætti fá á annan hátt.
Hvalirnir méga fyrir afls sakir og
vaxtar heita konungar dýraríkisins,
og skíðishvalirnir lifa á smákvikind-
um, sem deyja þrautalaust eða þrauta-
litið.
II.
Sagan af afdrifum eins af hinum
minni skíðishvölum hefir staðið i
blöðum hér nýlega. Það vai inni í
Hvalfirði, sem réðust á hann þessi
grimmu rándýr meðal hvalanna, há-
hyrningar. Höfðu háhyrningar þessir
líkt og menniruir, hina mestu lítils-
virðingu á lífi og velgengni þessa
frænda síns, litu eingöngu á hann
sem átu. Urðu þar harðar svifting-
ar, er háhyrningarnir bitu sig í hrefn-
una. En svo fórn leikar, eins og
við var að búast þar sem margir
votu utn einn, að meinleysinginn
fekk þar hinn versta dauðdaga sem
hvalur getur fengið, og var lifandi
jetinn, það af honum, sem háhyrn-
ingarnir gáfu um.
III.
Slíkt einkennir of mjög lifið á
jörðu hér. Sigur eins er of oft ósig-
ur annars, efling og ánægja eins of
oft kvöl og dauði annars. Þar sem
vel vegnar, rís lifið fram eins og
eiuhver furðuleg alda, og sigur eins
er aldrei þar annars þjáning. Hinni
líflausu náttúrn er þar snúið til lifs,
óþrotleg er sú aff-lind, þegar vald
hefir náðst á henni. Og hið fullkomn-
ara líf hefst æ hærra og lengra fram
til fullkomnunar á undirstöðum hins
ófullkomnara, styðst við það og
veitir því aftur. Fagurómar lífsins
hljóma betur og betur saman, hærra
og hærra, dýpra og dýpr.a. En á
hinum verri stöðum, eins og á jörðu
hér, er meira um óhljóð og misym
(disharmoni). Miljónir alda hefir hér
verið sótt í horfið til vitsins, sem átti
að laga og bæta, og stilla til samræmis
við hinar furðulegu myndir lífsins,
þar sem vei vegnar. En sú fram-
sókn hefir ekki verið sigursæl enn-
þá. Maðurinn er hið þjáðasta dýr
jarðarinnar og hið fjandskaparsam-
asta. Misymurinn er hvergi meiri
en í mannheimum. Framrás lífsins
hefir hér ekki náð hinni réttu stefnu.
Og það viiðist tvísýnt hvort nokk-
urn tíma tekst að samþætta þennan
jarðlífsþátt, meginmagni heimslífsins.
Háflóð dýralifsins á jörðu hér, er
þegar um garð gengið, og
niannlífið hefir naumastfyltskarðið,og
sizt nógu vel. Ef til vill líður mann-
kyn jarðar þessarar undir lok, án
þess að hafa náð til fullkomnari
lífmynda, og hinar skynminni skepn-
ur munu aftur fá að eiga sig einar
á jörðu hér. En þó ræðir hér um
þá hluti, sem lengi eru að gerast,
og ekki að vita hvað verður.
II. uóv.
Helqi ‘Pjeturss.
0 —----
„Það er hann Herbert“.
Einkennilegt mál var ekki alls fyrir
löngu fyrir dómstólunum á Englandi.
Það vakti svo mikla athygli að jafnvel
stórblaðið »Times« varði heilum dálki
til þess að segja frá því og flytur þó
á þessum tímum nær eingöngu stríðs-
fróttir. Svo var, að kona nokkur, Mrs.
Herbert að nafni, bar allþungar sakir
á mann að nafni Kobinson og reyndist
hann sekur. En það sem kærandi
bar á hann kemur bezt í ljós með því
að skyra frá róttarhaldinu í málinu og
skal það þess vegna gert.
Réttarsalurinn í Langley þorpi —
sem er bær nokkuð stærri en Reykja-
vík — var troðfullur af forvitnum
áheyrendum þegar dómarinn, Kobson,
skipaði róttarþjóninum að leiða Mrs.
Herbert fram í vitnastúkuna, svo hún
Blindu heimennimir
og angu miskunnseminnar.
Eftir Johan Bojer.
Paris í októbermánuði.
Klaustrið hefir verið gert að sjúkra-
húsi. Hin gamla og gráa stein-
bygging er full af ungum mönnum,
sem hafa mist sjónina á vígvellin-
um. En alt um kring klaustrið —
inni í miðri Parisarborg — er gríð-
arstór garður með vínviðarrunnum
og eplatrjám, blómum og runnum.
Milli þeirra eru breiðir gangstigar
sandi stráðir. Þar eru blindu her-
mennirnir á gangi. En sólin skín
i heiði og fagurblár himininn hvelf-
ist yfir þeim, en þeir sjá hvorki
sólina né himininn. Þó brosa þeir,
reykja vindlinga og eru í bezta skapi.
Eg fylgist með læknunum milli
sjúkrastofanna í klaustrinu. Nokkrir
sjúklingarnir eru svo reifaðir um
höfuðið að það sézt varla i höfuð
gæfi skyrslu sína um athæfi það, er
hún bar á Robinson. Frúin var mið-
aldra kona, mjög feitlagin og ekki fríð
sýnum. »Þór hafið« mælti dómarinn,
»borið sakir á ákærða, Robinson. Viljið
þér gera svo vel að skýra kviðdómend-
um með nákvæmni frá málavöxtum«.
»Já, það veit guð að eg vil, herra
dómari. Og eg skal skýra eins ná-
kvæmlega frá því eins og með minstu
sanngirui verður heimtað af jafn ólukku-
legri og sárt útleikinni konu á bezta
aldri og blómaskeiði lífsins með fimm
krakka innan fermingu og eitt á brjósti;
það veit drottinn«. Og Mrs. Herbert
tók upp vasaklút sinn og þurkaði af
sór tárin, sem í stríðum straumum
runnu ofan kinnarnar. »8tillið yður,
Mrs. Herbert«, sagði dómarinn, »sefíð
geðshræringu yðar og innið frá mála-
vöxtum«. »Já, hávelborni herra dóm-
ari og gófugu kviðdómendur, eg skal
reyna það. En sá almáttugi veit, að
hver sem væri í mínum sporum mundi
finna hjarta sitt klökna og bráðna f
brjóstinu eins og smjör og flot á pönnu.
Og það veit hann, sem alt veit, að eg
hefi varla sofið dúr og varla getað
horft framan i nokkurn mann síðan eg
fekk vissuna — — —
------Sjáið þór, herra dómari, þarna
stóð eg í búðinni minni fyrir réttum
tveim mánuðum á laugardaginn kemur
og var að setja bollur út í gluggann
og skrafa við hana Mrs. Jonas urta-
kramarakonu um tíðina og alt þetta,
sem er að gerast. Só eg þá ekki hvar
stendur maður úti á götunni í her-
mannabúningi og er að tala við hana
Mrs. Dobson í kjallaranum á horninu.
»Mrs. Jonas« segi eg rótt sí sona alveg
eius og gengur, »Mrs. Jonas; hver er
það, sem er að tala við kerlingarræfil-
inn hana Mary Dobson þarna úti. Eg
held nú bara að það sé nú fínn herra
— guð láti gott á vita-------« segi eg
rótt si svona eins og í spaugi, því eg
er hálfnærsýn, en dettur ekki í hug
að nota gleraugu, sem óprýða mann
svo. eins og allir vita. — — —
»Það er ekki von þú þekkir hann«
sagði Mrs. Jonas þegar hún var búin
að gægjast út. »Það er ekki von þú
kannist við hann. Það er sem só
þeirra. Aðrir standa við rúmgaflinn
og reyna að bera sig hermannlega.
Sumir þeirra hafa bundið fyrir ann-
að augað aðeins, en sumir fyrir
bæði. Þeir eru rjóðir í andliti og
frjálsmannlegir og segja frá því er
þeir þeir urðu fyrir áfallinu, eins
og þeir væru að tala um afmælis-
dag ömmu sinnar.
Kúla hafði hitt einn þeirra i
vinstri |vangann og komið út aftur
hjá hægri augabrúninni og sleit úr
honum annað augað um leið. Það
er svo sem ekki mikið. Hann þarf
ekki að kvarta. En sprengikúlur
hafa tætt sundur andlitið á flestum
þeirra. »Les obus, monsieur*. Hvar
var það? — »0-0 eg fór svona
hjá Charleroi*. — »Og eg hjá Arras*.
— »Og eg misti bæði augun hjá
Ypres*. — En í einu rúminu liggur
friður unglingur, og horfir fram
undan sér með tindrandi augum.
Hvers vegna er hann hér? — Jú,
segirf læknirinn, þegar hinar stóru
kúlur springa, þá geta þær drepið
mann þótt engin flisin hitti hann.
Þessi maður hefir mist sjónina við