Morgunblaðið - 10.08.1917, Síða 2

2
MORGUMBLAÐIÐ
um og kom þá í ljós að fimm menn
af skipshöfninni vantaði og er ætlað
að tveir þeirra hafi beðið bana við
sprenginguna, en hinir druknað. —
Skipstjóri segii að »Vesta« muni hafa
sokkið á svo sem einni mínútu.
Þegar skipið var sokkið kom kaf-
báturinn í ljós og heimtaði skips-
skjölin. En þau voru sögð týnd.
Þá spurði hann um flntning skipsins
hver hann hefði verið og hve mikill.
Var því svarað. Segir skipstjóri að
meðan þessu fór fram hafi skipshöfn-
in á kafbátnum staðið á þiljum og
brosað að skipshöfn »Vestu« og alt
af hefði fallbyssu bátsins verið beint
að bátnum. En svo voru kafbáts-
menn kallaðir undir þiljur og síðan
stakk kaibáturinn sér.
í bát »Vestu« voru 20 menn og
var hann því fullhlaðinn. En 60
sjómílur voru til lands. Voru þeir
29 klukkustundir ,að ná landi og
hreptu kalt veður og hvast. Hefði
líklega enginn bjargast ef báturinn
hefði eigi haft drifakkeri og olíu.
Voru allir aðframkomnir af kulda og
þreytu er þeir náðu iandi í Sumbo-
bygð.
Lands spítala málið.
Fjárveitinganefnd neðrí deildar ber
fram svolátandi tillögu til þings-
ályktunar um skipun nefndar til að
ihuga og undirbúa landsspítalamálið:
Alþingi ályktar að skora á stjórn-
ina að skipa sjö menn í nefnd til
að íhuga landsspítalamálið og búa
það undir framkvæmdir. Má verja
alt að s°° kr. ^ *^r Jandssjóði
handa nefndinni til nauðsynlegra út-
gjalda, sem fyrir kunna að koma.
Greinargerð:
Þörfin á landsspitala, íslenzkum
ríkisspítala, með öllum nýtum og
nauðsynlegum lækningatækjum —
sú þjóðarþörf dylst engum lengur;
hún er orðin þjóðkunn.
Og nú hefir kvenþjóðin hafist
handa, vinnur nú af alhug, með ráði
og dáð, lofsverðum dugnaði og ágæt-
um árangri að þessu mikla nauðsynja-
máli. Hefir þeim konum þegar tek-
ist, á fáum misserum, að safna stór-
fé í landsspítalasjóð, og undirtektirn-
ar svo góðar um land alt, að ekki
er um að villast, að þjóðarviljinn er
þeim hollur — málinu víst fult þjóð-
arfylgi.
En allir, sem hafa fullan hug á
þessu málefni, jafnt konur sem karl-
ar, munu játa það gott vera, sem
landlæknir hefir lagt til um undir-
búninginn og gert skýra grein fyrir.
Telur hann þetta verk svo vanda-
samt, að brýn þörf sé á margra ára
ihugun og undirbúningsvinnu; sú
hafi reynslan orðið í öðrum löndum
um vönduðustu sjúkrahús; og þó að
íslenzki ríkisspítalinn verði miklu
minni en höfuðspítalar annara þjóða,
þá sé vandinn ekki þeim mun minni,
heldur ðllu meiri en annarsstaðar,
af þvi að hér verði að leita ráða til
að koma fyrir í miklu minni húsa-
kynnum öllum þeim margvíslegu,
stærstu lækningatækjum, sem enn
vantar hér á landi, oft til stórbaga
fyrir almenning, og ekki til að hugsa
að bæta úr þeirri þjóðarþörf hér,
nema með þessu eina móti — lands-
spitaia.
í þess konar nefnd verður að
skipa lækna (3), húsameistara, verk-
fræðing, fjármálamann og svo að
sjálfsögðu einhverja af þeim heiðurs-
konum, sem bera þetta mál fyrir
brjósti. Þarf ekki að efa, að sijórnin
vandi vel valið, né heldur, að hverjir
sem eru af beztu mönnum þjóðar-
innar muni fúslega taka að sér þetta
trúnaðarstarf, kauplaust.
En tilkostnaðarlaust verður það
ekki unnið. Þó verður kostnaðurinn
fráleitt mikill fyrst um sinn, meðan
ekki er svo langt komið, að unt sé
að byrja á fullnaðaruppdráttum og
áætlunum.
Það er álit landlæknis, að eins og
nú standa sakir megi búast við, að
undanvinnunni að þessu merka þjóð-
virki verði ekki lokið á skemri tíma
en 4 árum. Erlendis hefir oft þurft
8—10 ár, þegar áformið hefir verið
að vanda alt sem allra bezt.
Frá alþingi.
Nýungar.
Bajarstjórn á Akureyri.
Frá allsherjarnefnd Ed. er komið
framhalds-nefndarálit um frv. Magn-
úsar Kristjánssonar um bæjarstjórn
á Akureyri.
Segii svo í áliti þessu:
Eftirað nefndin hafði gengið frá máli
þessu til 2. umr., hefirhenni borist skjal,
þar er ýmsir gegnir og góðir borgarar
á Akureyri fara fram á, að frum-
varpinu sé breytt í verulegum atrið-
um. Teljum vér rétt að taka þess-
ar óskir að nokkru leyti til greina.
Breytingartillögur nefndarinnar eru
á þá leið, að
1. kosningarrétt til bæjarstjórnar
hafi karlar og konur, 25 ára að aldri,
sem fullnægja að öðru leyti skilyrð-
um fyrir kosningarrétti til Alþingis.
2. að leynileg atkvæðagreiðsla
kjósenda fari fram um það, hvort
bæjarstjóri skuli kosinn i stað bæj-
arfógeta.
Úr efri deild i gter
7 mál á dagskrá.
1. Frv. utn breytinq á löqum 1891
um útmalinf’ verzlunarlöða o. fl.; 3.
umr.
Enginn tók til máls.
Frv. samþ. og afgreitt til Nd.
2. Frv. um eiqnarnám eða leiqu
brauðgerðarhúsa; 3. umr.
Afbrigði frá þingsköpum (of skamt
frá 2. umr.) leyfð og samþ.
Frv. samþ. umræðulaust og endur-
sent Nd., með þvi að það hefir
orðið fyrir breytingum.
3. Frv. um ábyrgð landssjóðs á Jé
hins almenna kirkjusjóðs; 2. umr.
Framsögum. mentamálanefndar,
hgqert Pálsson, gerði grein fyrir á-
liti nefndarinnar, sem vill láta sam-
þykkja frv. óbreytt.
Að því loknu var frv. aamþykt
og visað til 3. umr.
4. Frv. urn ábyrgð fyrir að gefa
saman hjón, er standa í skuld jyrir
peginn sveitarstyrk; 2. umr.
Framsögmaður mentamálanefndar,
Guðmuudur Olafsson, taldi frv. sann-
gjarna réttarbót fyrir prestana og á-
kvæði þess eðlilegri og réttlátari en
núgildandi lög um þetta efni. Mælt-
ist hann til, að frv. yrði samþykt ó-
breytt.
Enginn mælti í móti og var frv.
samþ. með 9 shlj. atkv. og vísað
til 3. umr.
5. Frv. um málskostnað einkamála
(komið frá Nd); 1. umr.
Frv. vísað umræðulaust til 2. umr.
og allsherjarnefndar.
6. Frv. um breytmg á og viðauka
við lög um notkun bijreiða (frá Nd.);
1. umr.
Visað orðalaust til 2. umr. og
allsherjarnefndar.
7. Þingsál.till. um konungsúrskurð
um Jullkominn siglingajána fyrir Is-
land; hvernig ræða skuli.
Ein umræða var ákveðin.
Fundurinn stóð ekki nema 2o
minútur.
9. Frv. um bæjarstjórn ísafjarðar;
1. umr.
Frv. vísað til 2. umr. og til alls-
herjarnefndar í e. hlj.
10. Frv. um að verkamönnum
hins íslenzka ríkis skuli reikna kaup
í landaurum; 1. umr.
Frv. vísað til 2. umr. og til fjár-
hagsnefndar i *einu hljóði.
11. Frv. um heimild fyrir lands-
stjórnina til að leyfa íslandsbanka að
auka seðlaupphæðina; 1. umr.
Frv. visað til 2. umr. i e. hlj.
12. Frv. um heimild handa lands-
stjórninni til að skipa nefnd til að
ákveða verðlag á vörum; 1. umr.
Frv. vísað til 2. umr. i einu
hljóði og til bjargráðanefndar.
13. Frv..um misærisskatt af tekj-
um; 1. umr.
Visað til 2. umr. í einu hljóði og
til fjárhagsnefndar.
14. Frv. um veðurathugunarstöð •
í Reykjavík; 1. umr.
Visað til 2. umr. í e. hlj. og til'
mentamálanefndar.
ij. Tillaga til þingsályktunar um
ásetning búpenings; ein umr.
Till. samþ. með 17 : 3 atkv. og
afgr. til efri deildar.
16. Till. til þingsályktunar um
smið brúa og vita úr járni og stofn-
un smiðju i Reykjavik; fyrri umr.
Till. vísað til siðari umr. í e. hlj-
Þingvfsur.
(Karlamagnús reifst við sjálfan sig.
i þinginu á þriðjudaginn).
Úr neðri deild i gœr.
1. Frv. um fyrirhleðslu fyrir
Þverá og Markarfljót; 3. umr.
Frv. samþ. i einu hljóði og afgr.
til efri deildar.
2. Frv. um afnám laga um skýrsl-
ur um alidýrasjúkdóma; 3. umr.
Frv. samþ. i e. hlj. og afgr. til
efri deildar.
3. Frv. um stefnubirtingar; 3.
umr.
Frv. samþ. í e. hlj. og afgr. til
efri deildar.
4. Frv. um að skipa Guðmund
Finnbogason kennara i hagnýtri sál-
arfræði við Háskóla íslands; 3. umr.
Frv. samþ. með 13 : 10 atkv. og
afgr. til efri deildar.
5. Frv. um hjónavígslu; 3. umr.
Frv. samþ. í e. hlj. og afgr. til
efri deildar.
6. Frv. um framlenging á frið-
unartíma hreindýra; 3. umr.
Frv. samþ. i e. hlj. og afgr. til
efri deildar.
7. Frv. um lýsismat; 2. umr.
Frv. samþ. og visað til 3. umr. i
e. hlj.
8. Frv. um heimild fyrir stjórn-
arráð íslands til að setja reglugerðir
um notkun hafna o. fl.; 1. umr.
Frv. vísað til 2. umr. i e. hlj. og
sjávarútvegsnefndar.
Kailamagnús klofnaði,
kærleikurinn dofnaði.
Mangi sagði: »Kalli’ er kálfur«.
Kalli mælti: »Jett‘ ann sjálfur*.
(Um hvarf Guðj. Guðl. af þing-
fundi þegar Ed. hafði stútað aðal-
atriðunum i fasteignamatsfrv. hans)v.
Er Guðjón dilkinn drepinn fann,.
deildinni varð til ama,
að frumvarpsslátrið hirti hann
og hoppaði burt með sama.
Afmenn
Meiri hluti bjargráðanefndar neðri
deildar ^4 menn af 7) flytja svolát-
andi frumvarp til laga um almenna
hjálp vegna dýrtiðarinnar.
1. gr. A meðan Norðurálfuófrið-
urinn stendur er landsstjórninni heim-
ilt að veita sýslufélögum, bæjarfé-
lögum og hreppsfélögum lán, til þess
að afstýra almennri neyð af dýrtið
og matvælaskorti. Lán þessi veitast
til alt að 10 árum frá þvi er ófriðn-
um lýkur.
Landsstjórnin setur nánari ákvæði
um lán þessi, úthlutun þeirra og
notkun. Skal leitast við að verja þeim
meira til atvinnubóta en hallærisstyrks
beinlinis, og hvergi skal veita lán
þessi nema full þörf sé sýnileg.
2. gr. Ennfremur er landsstjórn»>"