Morgunblaðið - 31.08.1919, Side 1

Morgunblaðið - 31.08.1919, Side 1
6. árgangur, 278. tðlublað Sunnudag 31. ágúst 1919 Isaí oldarpr entsmiðj a mmm GAMLA BIO ■ Freistingar. Æfintýri gjálífs æskumanns. SjÓDleikur i 3 páttum, áhrifa- mikill og afarskemtilegur. Aðalhlutv. leika: Anton de Verdier, Hllen Rassow, Alfi Zmgenberg Chr. Mölbrck, Ebba Kjerulf. Land helgisvarn i r. Sjávarútvegsnefndir leggja til, að keypt sé strandvarnarskip. Sjúvarútvegissamvinnunefncl flyt bt' svo látaudi frv. um Jandhelgis- vöm, og er frv. borið fram í cfri 'leild. 1. gr. Landsstjórnin skal kaupa e®a láta byiggja, svo fljótt sem verða má, skip til landhelgisvarna ströndum ísllands, og hei'milast Heiuii að taka lán til þess. 2. gr. Kostnaður við útgerð straiidvarnarskipsins greiðis úr i'íkissjóði. 3. gr. Lög þessi öðlast gildi þegar 1 stað. G r e i 11 a r g e r ð . ,,Meðan Norðurálfu ófriðurinn stóð hefir af skiljanlegum ástæðum öð mestu lint um hríð yfirgangi út- lentlra íiskiskipa liér við land, og ffárir því mátt heita góður friðUr í landheilgi 0g á fiskimiðum vorum, enda mun öllum hera saman um, að þess haíi glögt séð stað á öllum afla Hrögðum landsmanna, sem lia'fa á þessum missirnm orðið í allra hezta ^agi bæði á stærri skipunx og smærri Uttihverfis land alt, til ómetanlegra H&gsmuna fyrir landið á þessum erf tímum. En fyrirsjáanlegt var, að þessi íriður muudi ekki haldast lengur, er fiskiskip ófriðarþjóðanna yrðu leyst frá iðju þeirri, er þau hafa Vc'rið látin reka á þessum árum. Hixda er ]>að nú þegar farið að koma 1 Ijós og mikill útlendur skipastóll ' ný tekinn af fiaka hér við land, sem vita má hlífist hann þá ekki ^ Jand héJginni, live nær sem færi sem kalla má að sé fyrirstöðu- l!tið, þar sem landhelgin cr því nær Vurnarlaus. Er þó enu ckki nema Svipur lijá sjón hjá því, sem verða ^ún innan fárra ára, þar sem vita lilu, að þessi erlendi skipa’stóll mun aXa hröðum fetum ár eftir ár. Er því öllum sjávarútvegi lands- ^^nxia bersýnilegur og bráður voði Ulnn, nema liér séu liafðar liraðar ^endur og' uiidinn bi'áður bugur að Vl> á uudan flestu eða öllu öðru, krefur á næstu árum fjárfram- ga> liag þjóðarimiar til eflingar, konm á landhelgisvörn, sem að Whílegum notum geti orðið, með i1 nð mál þetta cr svo vaxið, að I ’ þolir enga hið; af henni gæti % Hafað,, að útvegur landsmanna %t meira eða mimia, og þarf því að lýsa, hvert stjórtjón það 1 þjóðinni, þar sem sjáanlegt er, j^^varúvegurinn, nái hann að v, 'llit eins og nú eru horfur Dg lr drýgsta tekjulind ríkissjóðs, I^.iUUllu þá verða djúptækar af- L u^nruar, ef útvegurinn fer í ^^^^lr hafa þá líka þegar komið Ulíl það frá þeim, er útvegs- málin hafa með höndum, að þessu þingi megi ekki svo slíta, að eigi séu nokkrar tryggingarráðstafanir gerðar í þessu efni. Samvinnunefnd sjávarútvegsmál- anna hefir í einu hljóði orðið sam- mála um, að þessum röddum verði að sinna, og megi ekki bregða sér við, þótt hér sé um mikinn kostnað að ræða, því að hitt getur þó kostað enn meira að liaíast að lítið eða ekkert. Fyrir því ber nefndin upp fram- anskráð frumvarp, og' þ.arf það að vísu ekki frekari greinangérðar við. Eins og kunnugt er, er í sam- bandslögunum svo um samið, að Danir, í notum rétinda þeirra, er þeir njóta liér, haldij uppi þeim landhelgisvörnum, sem þeir ihngað til hafa gert, og ekki frekar. En hitt er jafnkunnugt, að sú vörn er allsendis ónóg og að miklu leyti sama sem engin vörn, þar sem liana brestur einatt þar og þá, er mest þarf við. Er þetta í sjálfu sér eðli- legt, því að ekki er unt að eitt skip geti leyst þetta starf af liendi, og ekki íná heldur vænta, að úttlend- ingar sjái mcð sömu augum hag vorn, sem vér mundum sjállfir gera, og mætti þó, ef til vil), vera nokkur bót í þessari vörn um siun, til við- bótar, ef vér kæmum sjálfir upp vörn jafnhliða, sem um munaði. Að vísu bryddi á þeirri skoðuu í nefndinni, að trygg verði vörnin áldrei, fyr en vér að öllu leyti tök- um liana sjálfir í vora li'önd, en til þess mundi engan vegiuu nægja það eina skip, sexn í írumvarpinu er farið fram á að kaupa. En að öWu athuguðu áræddi nofndin þó ekki að telja fært né i'ramkvæmanlleg't að sinni að fara lengra en ráðgert er í þessu frumvarpi. Að minsta kosti muni eigi meiru verða í fram- kvxemd komið áður en Alþingi kem- ur aftur saman og gefst kostur á að auka, ef fært þykir, það, sem hér er il stofnað. Nefndin hefir aflað sér þeirra upplýsinga, er hún átti kost á, um rekstrarkostnað væntanlegs varn- arskips og er sú áætluu á þessa leið : 1. Skipstjóri .. .. 10000 kr. 2 2 stýrimenn .. . 8000 — 3. 1. vélameistari . 6000 — 4. 2. véTameistarar. 4500 — 5. 2 kyndarar .. . 6000 — 6. Matsveinn .. . 3600 — 7. 2. Matsveiim .. . 1200 — 8. 5 liásetar 15000 — 9. Kol 96000 — 10. Olía, tvistur .. . 2000 — 11. Vátrygging .. . 16000 — 12. Viðhald 8000 — 13. Vistir 20000 — 14. Fyrning 60000 — Samtals 256300 kr. Alþingi. Nefndarálit. Sala Hvanneyrar í Siglufirði. Allsherjarnefnd fer svo feldum oi’ðum um frv. þingmanna Eyfirð- inga um sölu á prestsetrimu Hvann- eyri og' kirkjujörðinni Leyningi í i^iglufirði. „Nefndin hefir athugað þetta frv. og þau skjöl, sem þar að lúta, og er Jarðarför fósturmóður minnar sál, Rebekku Tómasdóttnr, fer fram næstkomandi þriðjudag kl. 1 e. h. frá þjóðkirkju Hafnarfjarðar. Húskveðja fer fram sama dag kl. 10 f. h. á heimili minu, Mið- stræti 10. Halldór Hansen. Ustvinafélag Islands Fyrsta almenn islenzk listasýning iefst í Barnaskólanum sunnudaginn 31. ágúst kl. 3 sd. Sýningin verður ivern dag frá kl. 10 árdegis til 7 síðdegis. Aðgangur 1 kr. Aðgöngu- miðar fyrir allan sýningartimann kosta 3 kr. Sýningarnefndin. á einu máli um að legg'ja jxað til við hv. deild, að máJi þessu verði vísað til stjórnariunar. Aðalástæða nefnd arinuar fyrir jxessu er sú, að ríkis- sjóður á lóðir í állmörgum kaup- túnuin á landinu og káupstöðum, og þykir jiví rétt, áður en nokkuð af slíkum eignum er selt, að athug- að sé í heild, hvort rétt sé að selja þær, því að ef ein slík eigii er seld, liggur nærri að ætla, að eins verði farið með aðrar slíkar eigiiir, cf um kaup er beðið af kauptúnunum sjá'lfum. Þessareignir ríkissjóðs eru margar allverðmætar, og er því í þessu efni eigi um óverulegt fjár- hagsatriði að ræða. Því verður og eig'L neitað, að nokkuð brestur á góðan undirbún- ing þessa máls; þannig vantar t. d. umsögii kirkjustjórnarinnar og n'á- kvæma skýrslu um lóðarg-jöld af Siglufirði 111. m. Það sést og eigi, að það geti skift Siglufjörð nokkru, þótt þetta mál dragist til næ'sta þings, sérstaklega þar sem bærinn hefir Leyiiing til nytja. Ef stjóruin kems't að þeirri niður- stöðu, að rétt sé að selja eignir þessar, gerir nefndin ráð fyrir, að hún legigi fyrir næsta þing frv. um það. Samkvæmt þessu leggur nefndin ti'l að frv. verði vísað til stjórnar- inuar.“ Maguús Guðmundsson hefir fram SÖgll. 3 í V ., iL.v. .jfi usíL'-. Reglugerðir um eyðing refa. Landbúnaðarnéfnd efri deildar felst á frv. það, er landbúnaðar- nefnd neðri deildar hefir flutt og gengið hefir gegn um þá deild, um löggiltar reg'lugerðir sý'slunefnd'a 11111 eyðing refa 0. fl. Frv. þetta gerir þær breytingar á gildandi lögum, að skýrSiur skuli árlega gefnar um eyðing refa og kostuað við hana, er birtar séu í laiidlmgsskýrsluiiuni, og s'ektir hækkaðar fyrir brot á reglugerðum þessiuu. Framsögumaður Guðmuiidur 01- afsson. Fingfundir í gœr, Efri deild. Frv. tii laga um ákvörðun verzl- unarfóðar í Ilafnarfirði var afgr. ti'l neðri deildar. Frv. til laga um eignarrétt og afnotarétt fasteigiia, saniþ. til 3. umr, og samþ. brtill. við það einar sex brá allslierjaniefnd. Frv. tii laga um samþylctir um akfæra sýslu- og hreppavegi samj>. til 3. umr. Frv. til fjáraukalaga fyrir 1916 og 1917 og frv- til laga um samþ. laiidsreikninganna, hvorttveggja 'Samþ. óbreytt tii 3. umr. Till'ögur út, af aths. yfirskoðun- armanna landreiknhiganna 1916 og 1917, vísað til síðari umr. Fundur var örstuttur. Neðri deild. Frv. til laga um heimild fyrir landstjórnina til að leyfa Islands- banka að auka seðlaupphæð sína, var vísað til 3. umr. nær umræðu- laust. Næst var þingsál. till. um Þing- völl. Jörundur mælti með friðun þingstaðarins forna, en taldi skorta á undirbúning málsins. Vildi fela stjörninni þann undirbúning. Einar Jónsson mælti móti því að till. næði fram að ganga, ekki vegua þess, að ekki væri Jiörf þcss er hún færi fram á,, heldur vegna þess, að kostnaðurinn bægði öðrum fyrir- tækjum frá, cr þó síður þyldu bið. Forsætisráðli. var till. meðmæltur Einar Arnórsson tálaði næstur og vítti stranglega al'lau þann ó- sóma er Þingvöllum væri sýndur. Nefndi hann veginn um Almanna- gjá, timburkofana 0. fl. Pétur Ottensen mótmælti því að leggja í eyði jarðir þær, er næst iigg-ja Þingvöllum. Tók hann svari sauðkindaiina og trúði ]iví tæplega upp á þær, að þær bitu kvist og spiltu gróðri að ójiörfu. Aftur virt- ist hann ve’l trúa Reykvíkingum til þessa. Þeir Jörundur, E. J. og P. 0. töluðu allir aftur og loks hélt Sig- Sigurð'sson snjalla ræðu- Var mál- inu síðan vísað til 2. umr. Þá komu til umræðu laun embætt ismanna. Hafði Þórarinn framsögu f, h. samvinnunefndar launamála. Gerði hann ljósa grein fyrir frv. og brtill.12 að tölu er nefndin flutti Voru þær flestar til liækkunar. Næst tók til máls Sveinn í Firði af hendi sparnaðarmamia. Flutti liaiin fýrst viðkvæm eftirmæli eftir látna sparnaðartillögu er lmim kvaðst liafa getið við Hákon í Haga en hún háfði andast við 2. umr. Sagði hann sér nú fædda aðra dótt- manna. Tók hann þm. alvarlegan manna. Tók hann þm. alvarlegum vara fyrir því að búa jafn óvægi- lega að henni og' systur hennar sál. Siieri hann sér einkum að þm. Strandam., er oss skildist að vegið hefði að Sveini „dauðum“ við 2. umræðu og væri þar á ofan mjög sóunargjarn. Hákon fylgdi fast Sveini sínum. Sagði hann meðai atuiars, að hann hei'ði ekki heyrt livað þm. Strauda- manna hefði sagt, en það Jiefði væg- ast sagt verið ósannindil Brosti þá þingheiimur, og þótti Hákoui segj- ást vel. Sig. Sigurðsson flytur brtill. sem fara fram á að lækka laun lækna. Voru dýralæknar teknir með. Færði Sig. Sig. rök að því, að þeim væri gert hæst undir höfði með launa- hæk'kun. Vildi hann láta klippa 500 kr. af hvorum enda launanna: lág- marks og hámarkslauna. Var lítill rómur gerður að þessum till. Þá hélt E. Arnórsson langa ræðu Var þar margt viturlega mælt. Mæiti hann meðál annars með brtill frá sér, er nefndin hafði flestar tekið til greina. Talaði síðan hver af öðrum. Bar yfirleitt meira á eyðslumönnunum, hvort sem var af því, að þeir væru fleiri cða að þeir töluðu af meiri sannfæringarkrafti. Undir lok ræðanna stóð fram- sögum. upp. Hrakti hann méð ljós- um rökum athugasemdir þm. við frv. og till. nefiidiaTÍiinar; sneri' liann máli sínu aðallega að sparu- aðarmönnunum og’ sparaði þá livergi, skildi hann svo við þá, að rök jieirra voru að litlu eða engu orðin. Kl. 11 var umræðum slitið, en at- kvæðagreiðsiu frestað til mánu- dags. Dagsferár á morgnn. í efri deild. kl. 1 miðdegis. 1. Frv. um niat á saltkjöti; ein umr. 2. Frv. um um breyting á lögum nr. 18, 22. máí 1890, urn hundaskatt og flcira; ein umr. 3. Frv. til fjáraukalaga 1916 og 1917; 3. iiinr. 4. Frv. Lim samþykt á landsreikn- ingnum 1916 og 1917; 3. umr. 5. Tillaga út af athugasemdum yfirsko&unarmianna landsreikning- anna 1916 og 1917; síðari umr. 6. Frv. um breyting á símalög- uin; 3. umr. 7. Frv. um breyting a sveitar- stjórnarlögum; 2. umr. 8. Frv. um forkaupsrétt á jörðum 2. umr. 9. Frv. um landhelgisvörn; l.umr. 10. Frv. iLin breytiug á logum um friðun fug'La og eggja; 1. umr. 11. Frv. um breyting á lögurn um húsaskatt; 1. umr. 12. Frv. um sölu á prestsmötu; 1. umr. í neðri deild. I. kl. 10 árdegis. Frv. nm laun embættismanna; frh. 3. umr.; atkvæðagreiðsla. II. kl. 1 miðdegis. 1. Frv. til fjáraukalaga 1918 og 1919; eiu umr. 2. Frv. um breyting á lögum um laun háskólakeiiuat’a (prófessors- embætti í sögu íslands); 3. umr. 3. Frv. um seðlaauka íslaiids- banka; 3. umr. 4. Frv. Lim stofnun lífeyrissjóðs fyrir emhættismenn; 2. umr. 5. Frv. um ekknatrygging embætt ismanna; 2. umr. 6. Frv. til stjórnarskrár konungs- ríkisins ísland. 7. Frv. um hæ'kkun vitagjalds; 2. umr. 8. Til. til þingsál. 11111 undirbún- ing skilnaðar ríkis og kirkju; frh. einnar umr. 9. Frv. uni lækiiisliérað í Hóls- hreppi; 2. umr. 10. Frv. um Bakkafjarðarlæknis- hérað; 2. umr. H NYJA BIO m Armbandið eða Kona læknisins, Ljómandi fallegur ástarsjónleik- ur i 3 þáttum, leikinn af ame- riskum leiknrum og sérstaklega vandaður að ölium frágangi. 11. Frv. til hafnarlaga fyrir ísa- fjörð; 1. umr. 12. Frv. uin skrásetning skipa; 1. umr. Erl. símfregnir. Khöfn. í gær. Rumenar nppvöðslusamir. Frá París er símað, að yfirgangur Rúniena í Úngverjalandi hafi vald- ið því að friðarfundurinn í París hafi sett þeim úrslitakosti. Khöfn í gær. Pfalz lýðveldi. Uppreistnarmemi í Ludwigbhafen hai'a auglýst Pfalz sjálfstætt lýð- veldi. Khöfn í gær. iOsköpin í Rússiandi. Frá Helsingfors er síinað að blóð- ugir bardagar séu í Kronstadt. Bolsjevikar hafa dregið saman 40 þúsund mamia her til þess að verja Petrograd. Slys. Bitreiðarstjóri bíðnr bana. f fyrrakvöld vildi það sorglega siys til austur á Kambabrún, að bif- reið valt um koll á vegiiium og varð 'bifreiðarstjórinn undir henni og meiddi'st svo að iiann beið bana af. Hét hann Einar Kristinsson frá Hafnarfirði, ógiftur maður 24 ára gamall. Aunar maður var með hon- um í vöruflutningabifreiðinni, Sig. Jónsson bóndi í Hrepphólum, eu hann meiddist töluvert mikið, svo að flytja varð hann til bæjar nærri meðvitundarlausan. Eigi vita menn með vissu hvern- ig siys þetta hefir viljað til. Sá fyrsti maður sem kom á vettvang var Kristján Siggeirsson. Sá hami bifreiðina á hvolfi á vegiimm og Einar þenna undir henni. Við hjálp 2 annara tókst þeim að ná Tíkinu undan bifreiðinni og var Jiað 'síðan flutt hingað í fyrramorgun, inn á líkhúsM'ranska spítalans. Sigurður Jónsson meiddist tölu- vert, en þó ekki svo að liætta sé á lífi hans. Hann hafði meiðst tölu- vert á h'Öfði. Slys þetta gefur tilefni til alvar- legrar íhugunar. Þetta er fyrsta slysið sem skeður á Kömbum, en þar háttar svo til, að búast má við á liverri stuudu að þar komi fyrir slys. Vér skuium siðar athuga þetta nánar. 0 ' : 1 .

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.