Morgunblaðið - 23.06.1921, Blaðsíða 3

MORQTJNBLAÐIÐ
f
tátt og goðmennin gefið sér and-
ann o ; efnið í hana. Hdn átti þvi
að vera óskeikul bók.
Hinn nafnkunni Austorlandafræð-
iognr próf. W. E. Coleman varði
þrem árum æfi sinnar til þess að
ranrsaka »Is's Unveiled* og heim-
ildir að henni vísmdaiega, svo og
önnur guð pekisrit. Útkoman af
tannsókninni var sii, að bókin væri
sett saman úr c: ioo bókum, frönsk-
utn og enskum, flestum frá 19. öld.
Bkvstsky kvaðst nafa stuðst við 1400
rit. En Coleman fann þessi 1300
rit ekki í neinum bókasöfnum. Að
■visn sa'gði Biavatsky sum þeirra vera
aðeins til i »leynibókasafoi« i Tibet,
ú Smskrit, Tibetmáli, og fleirum
verald'rinnar málum, sum margra
tuga þúsund ára gömull
Próf. Coleman sýndi fram á að
Blavatsky hefði ýmist tekið mest
efni bókarinnar úr 100 bókum, 01 ð-
tétt, eða þá hugsunina (plagieret),
in þess að geta þess. — Aðeins
lítið eitt vitnað sumstaðar í þær.
Hann hefir skrifað upp langan lista
úr bókinni með röngum orðum,
oiðasambönduro, orðmyndunum cg
orðatiltækium i Tibetmáli og Sans-
krit. Baekntnar, sem magDaðasta dul-
spekin er í og guðmennin kunna
Og lesa, eru á þe^snm málum að
vitni Blavatsky. Guðmennin kunna
þá ekki móðurmálið sitt né Sans-
kritl! En ensku og frönsku kunnu
í>au nákvæmlega eins vel og Blavat-
sty, sómasamlega.
Um 600 stórvitleysur fann Cale-
fflan í bókioni, viðvíkjandi trúarsög-
unni, einkum Gyðing?, Búddha,
Hindúa og kristinni trú. Einnig við- [
vikjandi fornspeki Egifta! — Hann/:
segir, að i »Isis Unveiled* sé öll-
um viðurkendum visindastaðreynd-
nm neitað, sem komi í bága við
Irngarburðarkenningu Blavatsky, en
oý visindi eða ný fræðikerfi búi hún
til eftir sínu höfði.
VII.
Annað aðalrit Blavatsky: »Secret
Doctrine*, útg. 1880, rannsakaði
próf. Coleman á sama hátt og »Isis
Unveiled, og útkoman varð eigi
hetti. Blavatsky segir frá þvi i inn-
gangi bókarinnar að efni hennar sé
frá guðmennum i Tibet. Það hafi
om þúsundir ára legið í gleymsku,
en komi nú fram fyrir almenning
(bls. XXI).
Bókin, austur i Tiber, sem þessi
visdómur er tekinn úr, kallar Blavat-
sky »Dzyans«. Hún á að vera ein
af elstn bókum veraldarinnar. (Ýog-
ar telja »Maríual-lögbók« 2 miljarða
^ra gamlall) —Guðmennin »Morya«
°8 »Koot-Hoome« sendu Blavatsky
efnið úr bókinni á vængjnm vind
anna. Bókin er nú aðal trúar- og
ífæðilind guðspekinga ásamt »Isis
Dnveiled. Þeim svipar mjög saman
a^ efni.
• Þessi endurfædda »Dzyans«, eða
*Secret Doctrine*, segir Coleman,
a^ sé soðin upp úr 20 bókum, ensk-
Un3, frönskum og þýzkum frá 19.
^ld. Hann nefnir þessi rit og hvar
oitt eður annað finnist i þeim, ann-
a^ hvoit orðrétt tekið úr þeim eða
W hugsunin. Hann fann t. d. 13.
otriöi orðrétt tekið úr: »Wilsons
Ýishnu Purana*, og 70 úr »Win-
cells World Live«, án tilvitnunar.
úr 18 öðrum bókum var tekið
°r^rétt eða »plagieret«, án þess að
væri frá því. Eitt guðmenna
er í bókinni, en það er nú
reyndar orðréttur kafli úr »Wincells
World LiVe«l!
j ^ver má nú trúa þvi sem vill,
^ekur Blavatsky séu guðmenna-
I
S.s. „Castle Town“
Reikningar til s.s. „Castle Town“ yerða greiddtr í h.f.
Kveldúlfur. Verða að vera komnir fyrir kl. 3 á föstudag
24. júní, Öskast Bendir i þrennu lagi, 1 frumrit og 2 afrit.
H.ff. Kveldúlfur,
visdómur eða innblásin rit heigra
manna! Þá ern þessi guðmenni
verstu ritkvinnar og samviskulausir
loddarar. — Hr. S. Kr. P. 1 Það tel
eg »heilaga einfeldni* að trúa þvi,
að helgar mannverur leiði breyskar
manneskjnr á villigötnr, eða þá hitt,
sð trúa á tilveru guðmenna. Guð-
mennin eru fædd í heilabúi Blavat-
sky á sama hátt og »Isis Unveiled*
og »Secret Doctrine*.
Blavatsky er kjörin á unga aldri
til þess, að stofna guðspekisfélög og
flytja heiminum ný sacnindi. Þessi
manneskja lifir þó siðlitlu lífi mik-
inn hluta æfi sinnar. Hún gleymir
guðspekisköllun sinni þar til 1875.
Og þá veit hún ekkeit um guð-
meuni og trúir ekki á endurholdg-
ud, þnngamiðju guðspekinnar. En
hún kuklar við hjátrú, og gerist for-
kólfnr andatrúar, sem hún svo hætt-
ir við 1876, og smánar á allalund!
— Til þess að vera í samræmi við
kenningu sina og annara um gyðj-
nna »Isis« og til þess að fullnæpja
kröfu guðspekinnar til þeirra, sem
guðmenni velja til þess að fræða og
siða mannkynið, sagði hún guðspek-
ingum það 1885, að hún væri hrein
»jómfrú», hefði aldrei haft holdleg
mök við karlmannll Hafði hún þó
átt 2 menn og skilið við báða, og
ank þess fylgt manni í nokkur ár
og átt son með honum. Við það
hefir systir hennar kannast. (A Mo-
dern Priestess of Isis, b!s. 8—10).
Hér læt eg staðar numið að sinni.
Vona til þess, að hr. S. Kr. P. gefi
mér tækifæri til þess að segja meira
um guðspekina og leiðtoga hennar,
þvi mikið er eftir.
S. Þ.
-------0-—
Erl. símfregnir
frá fréttaritara MorgunblaCsina.
Khöfn. 17. júúí.
Viðskifti Breta og Rússa.
Bráðum verður opinber verslunar-
nefnd send frá Englandi til Rúss-
lands.
Islenska lánið.
Blaðið Nationaltidende segir, að
samningatilraunir íóns Magnússonar,
forsætisriðherra, við fjármálaráðu-
neytið og höfuðbankana (um lán-
tökn) hafi engan árangur borið, en
þeim sé ekki lokið enn og þyki
sennilegt, að ráðið verði fram úr
láotökubeiðninni á einn eður annan
hátt, Forsætisráðherrann íslenski á
nú að láta framkvæma ýmsar rann-
sóknir. I næsta mánuði kemur hann
hingað (til Kh.) á ný til þess að
semja um lántökuna og sennilega
leiða hana til lykta.
(Aths. Skeyti þetta kom í fyrra-
kvöld; hefir verið fjóra sólarhringa
á leiðinni).
Nýtt verkfali á Bretlandi.
Khöfn. 15. júni.
Frá London er símað að á morg-
un (þ. e. á fimtudaginn var) byrji
vinnnlaunalækkun vélavinnumanna.
Er búist við, að i1/* miijón manna
leggi þá niður vinnu.
Tyrkir og bolsevlkkar.
Frá Berlín er símað, að 50 þús.
bolsevikkar séu á leiðinni suðnr 1
Kákasus, til þess að veita Mustafa
Kemal gegn Grikbjum.
Islenska ríkislánið.
•Berlingske Tidende* birtir sim-
skeyti sem þvi hefir borist með út-
drætti af ummælum »Tímans« og
fleiri blaða um ríkislánið og hnýtir);
þessum athugasemdum við:
»Oss er það eigi kunnugt, að af
Dana hálfu sé gefið nokkurt tilefni
til hinnar óvægilegu árásar íslensku
blaðanna, sem skeytið ber vott um,
og hafi miður vel yfirvepuð um-
mæli komið fram i merkari blöðam
hér og gefið tiiefni til óánægjunnar þá
viðurkennum vér að þetta er i!la
farið. Hins vegar er vonandi, að
Jóni Magnússyni forsætisráðherra,
sem nú er á leiðinni heim til sín,
veitist létt að gera mönnum það
ski.janlegt, að við meðfetð lántöku-
málsins hér, hefir ekkert það komið
fram er gefur ástæðu til óánægju
af Islendicga hálfu.
---—0------
HDAGBÖLr-
□ Edda 592162467* — 1.
I. O. O. F. — H 1036238-0.
Blandaða-kórid. Samæfing
í kvöld kl. 8 standvíslega.
D&narjregnir. í fyrradag lést á
Landakotsspítala, Sigurður Ó’afsson
bóndi frá Akranesi, mesti dugnaðar-
maðnr. Hann var föðurbróðir Ólafs
verkfr. Þorsteinssonar.
Sama dag lést einnig á Landa-
kotsspitala Gaðbrandur Þorkelsson,
gamall maður, sem flestir bæjarbúar
munu kannast við. Hann var faðir
Vigfúsar klæðskerameistara og bróðir
dr. Jóns og Páls gullsmiðs og þeirra
systkyna.
Gullfoss kom hingað í gærmorg-
un snemma. Meðal farþega vorn
Sveinn Björnsson sendiherra frú hans
og sonur, Jón Sveinbjörnsson kon-
nngsritari, Jón Stefánsson listmálari,
Lárus Jóhannesson, Oddur Rafnar
kauptn., Pétur Jónsson operusöngv-
ari, Emil Nielsen framkvæmdarstjóri
og frú, Guðm. Thorsteinsson list-
málari, Hallgrimur Davíðsson versl-
unarstj. og frú, Jón Kristjánsson
læknir, Johs. Kjrrval, Ludvig And-
ersen kaupm., Kristjin Kristjánsson
skipstj., Páll Stefánsson stórkaupm.,
Magnús Sigurðsson baDkastj., Guðm.
Vilhjálmsson erindreki, Þórarinn Þor-
láksson og frú, Sveinn M. Sveins-
son framkv.stjóri, Einar Benediktsson
skáld og frú hans, Anton Christen-
sen docent við Landbúnaðarháskól-
ann, Guðm. Hallgrimsson læknir,
Asgeir Pétursson kaupm. og frú,
Guðm. Kristjánsson skipamiðlari,
Guðm. Asbjörnsson kaupmaðnr,
Geo. Copland stórkaupm., Hallgrím-
ur Tulinius stórkaupm., Ragnar Ól-
afsson kaupm. og frú, Pétur Bjarna-
son skipstj. og frú, Hallur Þorleifsson
kaupm. og frú, Arboe Clausen, Hró-
mundur Jósefsson skipstj., Sophia
Thorarensen, Ásta Bjarnason, Hall-
dóra Flygenring, frú Anna Gunn-
laugsson, frú Maria Kristinsson,
unnfrú Sigriður Björnsdóttir, frú
Ellen Sveinsson og 2 börn, Júlíana
Sveinsdóttir, frú Ellen Einarsson, frú
Margrét Zoega, frú Geirþrúður Zoega,
ftú B. Arnason.
Sterlinsr var á ísafirði í gær. Ætti
að geta orðið hér i dag.
Island mun að öllutn Hkindum
hafa komið til Leith 1 gær. Enn-
fremur kemur skipið við í Færeyjum.
Botnia’ mun llklega hafa komið til
Færeyja f gær.
Póstur var lítill með Gullfoss.
Hafði hann verið sendur með Be-
skytteren sem kom hingað kl. 4 i
fyrradag. En eigi skilaði skipið hon-
um í land fyr en eftir hidegi 1 gær
og er það skeytiogarleysi, meira en
góðu hófi gegnir.
Bcskytteren kom hingað færandi
hendi í fyrradag. Hafði hann með-
ferðis tvo þýska botnvörpunga og
einn enskan, er staðntr voru að veið-
um i landhelgi skamt frá Ingólfs-
höfða. Fóru ptófin fram 1 fyrrakveld.
Var enski togarinn og annar sá þýski
sektaðir nm 10 þús. kr., en hinn
þýski togarinn var sektaður um 15
þús. kr. og er það hæsta sekt sem
skip hafa fengið hér. Kom það til af
því, að skipstjórinn bar það i rétt-
innm, að varpan hafði slitnað frá
skipinu fyrir vestan Ingólfshöfða, en
varð seinna að játa, að hann hefði
látið höggva á strergina og hafði
hann falsað siglingaskýrsluna, svo
hún varð samhljóða hinum fyrra
vitnisburði. Afli og veiðarfæri allra
skipanna var gert upptækt.
Embœttisprófi í læknisfræði hafa
lokið hér við háskólann þessir 5:
Niels Dungal, Egill Jónsson frá Eg-
ilsstöðum, Eggert B. Einarsson,
Daniel Féldsted og Guðni Hjör-
leifsson.
Utn lsafjarðarsýslu sækir Oddnr
Gislason lögfræðingnr í Khöfn.
Norski yfirraðismaðurinn, hr. Bay,
biður alla þí, sem tekið hafa mynd-
ir af fimleikasýningu Norðmanna á
íþróttavellinum, að gera svo vel og
láta sér f té eitt eintak af hverri
mynd.
Samsœti var norsku fþróttamönn-
unum haldið í Nýja Bfó 1 fyrrakveld
og sátu það 120 manDS. Yfir borð-
um talaði fjöldi manna, af íslendinga
hálfu dr. Helgi Péturs, A. V. Tulin-
ius, Sigurður Eggerz, Matthias Þórð
arson og Pétur A. Óiafsson en af
gestanna hálfn Sigurd Nielsen, Larsen
ritari félagsins, Sverre Gröner og
Walby. Ennfremur yfirræðismaður
Norðmanna. íþróttamennirnir norsku
færðu í. S. í. að gjöf stóran silfur-
bikar mjög fagran og vandaðan og
á bann j«fnan að vera eign besta
fimleikafélags Islands Má telja þetta
hinn vandaðasta verðlaunagrip, sam
til er hér á landi. í. S. I. gaf íþrótta-
mönnum útskorið horn til minja um
förina og auk þess fékk hver þeirra
heiðurspening úr silfri. Að loknu
borðhaldi var haldið í Templarahús
ið og útbýit þar verðlaunum þeim
sem unnin voru á mótinu og siðan
hófst dans, sem stóð langt fram á
nótt. Iþróttamennirnir fóru héðan
kl. 10 í gærmorgun til Hafnarfjarð-
ai, en þaðan var haldið í gærkveldi
norður um land.
Scesiminn komst loks í lag aftur i
gærmorgun og ganga nú sim-
skeytin sína gömlu leið. E«
sagt að lofskeytamennirnir hafi
heitið á Strandakirkju ef sæsíma
samband næðist aftur fyrir hádegi í
dag. Það hefir hrifið.
Hljómlcikar Haraldar og Dóru
Sigurðsson, sem frestað var á minu-
daginn verða haldnir annað kvöld
k'. 7r/a i Nýja Bio. Viðfangsefnin
verða öll önnur en seinast og leik-
ur Haraidur Mondscheinssónotu
Beethovens, sem alla töfraði í fyrra
og »Carneval« eftir Schumann en
frúin syngur lög eftir Hugo Wolff,
Schubert, Grieg og nokkur eftir
Arna Thorsteinsson.
Þarf eigi að efast um að sami
snildarbragurinn og áður verður á
þessum hljómleikum bjónaona, og
muno margir halda þangað annað
kveld, þrátt fyrir kaaltspyrnu og
konungsannir.
----- 0 -j J 3—
TiniiD wiir 1 Hi.
Undarlegt var það með tunglið í
gærkvöld, hvað mörgum hamaskift-
um það tók. Eg ætlaði að fara að
kveykja á lampanum minum, en þá
heyrði eg að einhver sagði; »Tungl-
íð veður í skýjum i kvöld*. Eg
hætti við að kveikja á lampanum og
leit út um gluggaon og si undur
bjarta ásjónu hátt i skýjum á austur-
loftinu. Á kolli þessara ásjónu sat
dökk skýhúfa brydd björtu kögri.
Það var eins og dökka húfan gerði
ásjónuna ennþá bjartari og tilkomu-
meiri. Niður af ásjónunni mótaði
fyrir hálsi með ljósri slæðu, og á
kafla skein á bylgjuþrungið brjóst.
Birta var mikil að skýjabaki, sem
klauf skýjadökkvann hér og þar og
myndaði ljósár og læki, sem liðuð-
ust f björtum bugðum fram um víða
velli eða í gegnum dökk hamragljúf-
ur eða meðfram háum hlíðum. A
einum stað kom stór elfa fram úr
skuggalegu og hrikalegu gljúfri. Þar
sem elfan kom út úr gljúfrinu, skift-
ist hún i tvær kvislar, sem aftur
féllu saman og mynduðu stóran
hólma. Litlu neðar kom afar hár og
tignarlegur foss og lagði hátt upp
frá honum undurfagran Ijósúða. Upp
frá syðri kvísliöni, tóku við dökk
hamraþil með björtum sillum, Hitt
uppi hömrum ofar sist bjartur kringl-
óttur blettur með dökt op i miðju,
og var sem sæji þar ofan í hyl-
dýpis gig. Hér og þar siust Ijós-
fættir skuggar teygja sig upp eftir
hengibrðttum hllðum. Fjall eitt sást
i hádyngjum uppi; það var klofið
niður fyrir mitti og í gegnum hlið
þess gengu skrúðbúnir herskarar með
friðarfina.
Ásjónan hafði nú tekið ofan húf-
una og sett npp svört gleraugu, en
þá brá svo undarlega við, að svartir
hraðfættir skuggar siust fara skríð-
andi eftir jörðinni. Svo breytti ásjón-
an sér í skipsmynd með logaljósum
seglum og sigldi nú i gegnum ský-
in með miklum hraða. Stundum
komu svo þykkar öldur, sem virt-
ust hafa fært skipið i kaf; en þegar
minst varði skant þvl í gegn um
þykku og þungu öldurnar og sýndi
um leið hvernig þær vorn litar á
bakið. En þá þótti skýjunum nóg
komið af þessum leik, því þeim er
ekkert um það gefið, að láta það
sjást, hvernig þau eru lit á bakið.
Þau drógu sig þvi saman og mynd-
uðu þétta samsteypu af ljóslansnm
skuggum. Og engri Ijóssklmu hleyptu
þau i gegn um sig fyr en eftir mið-
nætti, að allir vorn sofnaðir.
Olajur Isleifsson.
--------0—------