Morgunblaðið - 29.12.1922, Page 2

MORGUNBLAÐIÐ

Tækifærisgjafir
Besta tækifærisgjöfin kemur fiestum saman um að
sje góð bók. — Hjer skulu talðar nokkrar, sem með
rjettu geta kallast góðar bækur:
Sálmabókin, (vasaútgáfan). j
Passíusálmarnir.
Barnabiblían, (bundin í skrautband).
Árin og eilífðin, (Haraldur Níelsson).
Brjef frá Júlíu, (lífið eftir dauðafm).
Á guðs vegum, (eftir Björnstjerne Björnson).
Ofurefli. — Gull.
Vestan hafs og austan.
Æskudraumar- Geislar- Bernskan I og II (Sigb. Sv.)
Draumar, (Hermann Jónasson).
Áfram, (bók allra ungra manna).
Ennfremur eru fallegu brjefsefnin í kössum og
möppum, sem seld eru á skrifstofu vorri með
50°|o afslæíti
mjöfj snotur tækifærisgjöf.
c—..
£3 U..

Moldarprentsm. h.f.
I
Lauganesspítalinn tók til starfa
1. okt. 1898. Tuttugasta og fimta
ár kans er því að telja út. Þessi
jól voru því tuttugustu og fimtu
jól stofnunarinnar, þótt Imn hafi
ekki starfað í tuttugu og fimm
ar fyr en fyrsta okt. 1923. Það
er því ekki rjett hjá sr. Þórði
Tómassyni í Jólahlaði Morgun-
blaðsins, að minst hafi verið 25
ára afmæli Lauganesspítalans í
sumar. Það sem m;m hafa átt
við var 25 ára aímæli Oddfellowa-
stúkunnar hjer á landi. Það var
haldið í suniar og komu danskir
Oddfellowar og þar á meðal
Store-sire reglunnar, dr. Peyer,
hingað til þess að vera við þau
hátíðarhöld.
Eins og kunnugt er, gáfu
danskir Oddfellowar Holdsveikra-
spítalann í Lauganesi. Þeir hafa
og sent sjúklingum jólatrje á
hverjum jólum og jólagjafir. Jóla-.
trje þau, er þeir hafa sent munu
vera stærstu' jólatrjen, er hingað
hafa flust.
Fjórir sjúklingar hafa verið 25
jólanætur í sjúkrahúsinu. Allir
aðrir sjúklingar, er komu fyrst,
eru nú dánir, að undanskildum
einum, sem fór sem læknaður.
Einn sjúklingurinn, Sigurður
Kristófer Pjetursson, er verið
hefir í spítalanum síðan 1898,
fiutti eftirfarandi erindi við jóla-
trjeð aðfangadagskvöldið.
' Jólin 1922.
Kæru samvistarmenn, sjúkir ög
heiihrigðir!
Jeg vil leyía mjer að vekja
athygli ykkar á því, að þetta er
í 25 sinni, að sjúklingar og starfs-
^menn Lauganesspitalans safnaist
hjer saman, til þess að syngja
og hiýða á jólasálma og bjóða
hverir öðrum „gleðileg jól“ við
jólatrjeð,
Engar stundir ársins eru eins
yndislegar og aðfangadagskvöld.
Og þegar við vorum böm, munum
við ílest hafa "brotið heilann um
það, hvernig gat staðið á því,
að jólin voru svo unaðslega frá-
brugðin öllum öðrum dögum. Og
fullorðnir menn hafa gert sjer
margvíslegar hugmyndir um jólin.
Eiim hefir lýst þeim sem ljósey
mitt í reginhafi myrkursins. Ann-
ar hefir skoðað þau sem gróður-
blett mitt á eyðimerkursöndum
lífsins o. s. frv. Dettur mjer í
hug ein samlíkingin ennþá.
Nú skulum við hugsa okkur,
að við sjeuin komin fram á regin-
fjöll. Þar tekur hver dalurinn
við af öðrum. En eftir þeim
rennur á ein mikil. Við göngum
ofan með ánni, þar sem hún
rennur langar leiðir í stokkum.
Hún stfeymir áfram .jafut og þjett.
Hr'ngur mótast í henni hjer og
hvar. En þegar við höfum gengið
lengi, sjáum við, að það er því
líkast sem vatnið sje farið að
hugsa um að hraða sjer. Það eru
farnar að mótast bláar straumrastir
i þvi og áður en varir, erurn við
komin fram á hamar, þar sem
vatnið steypist fram af. Fall þess
köllum við fóss. En er það ckki
sem þið sjáið gleðina ljóma á
andliti vatnsins, er það fer _ ofan
hamarinn?
Sjerhver jól eru foss í fljóti
tímans, þar sem hann renmir um
reginfjöll rúmsin3 og í dölum
jarðríkis. Og hafið þið ekki tekið
eftir því, að það er því líkast,
sem tíminn þuríi að flýta sjer,
eítir því sem nær dregur jólum?
Er ekki sem við sjáum bláar
straumrastir mótast í elfu tímans,
t. d. á Þorláksmessu og aðfanga-
dag. Þá er einhver eftirvæntingar-
asi á flestum; atburðir gerast þá
örar, af því að allir, menn og
uiálleysingjar, berast á bárum tím-
ans. Og evo sjáum við, hvar elfa
tímans fellur fram af hamrinum.
Og er þá ekki sem við sjáum
gleðina ljóma á andliti tímans?
En livernig á því stendur veit
jfcg ekki. En ef hjer væri eitthvert
skáld inni, mundi það standa upp
og segja: „Jeg veit það. tíleðin,
sem ljómar á ásjónu tímans, kem-
ur til af því, að þegar hann er
staddur á hamrabrún hátíðarinnar,
sjer hann biána íyrir útsæ ei-
lífðar ytst við sjónbaug. En þang-
að er för hans heitið“. .
Þetta mundi skáldið segja. En
skáldin eru skygn á marga þá
liluti, er við hinir skoðum sem
dæmalausa draumóra. Og þó er
ekki óhugsandi að skáldin sjái
betur en meginþorri manna. Það
er ekki ólíklegt, að hugur skálda
endurspegli stundum veruleikann
að sínu leyti eins og heiðarvötnin
sýna okkur stundum rjettari
mynd himinhvolfisins en nokkurt
málverk. En hvað sem því kann
að líða, þá skulum við líkja
hverjum jólum við foss í fljóti
tímans. Og við erum hjer fimm,
er höfum farið ofan tuttugu og
fimm slíka fossa í þessu húsi. Það
er læknirinn okkar, prófessor
Sæm. Bjarnhjeðinsson og fjórir
sjúklingar, tvær konur og tveir
karlmenn. Aðrir hafa farið um
og yfir tuttugu og' sumir vitan-
lega færri. Og það má svo heita,
að við höfum öll sjeð gleðina
ljóma á ásjónu tímans, öll þessi
jól, — og meira að segja þau
okkar, er lífið hefir svift þeirri
ánægju að sjá birtuna ieggja af
jólatrjenu, — þessa ljóskveðju
fjarlægra vina, er hafa reynst
okkur sannir vinir og velgerða-
menn í nærfelt aldarfjórðung.
Jeg vil nota tækifærið, til að
votta þe'm öllum alúðarþakkir,
er hafa beinlínis eða óbeinlínis
orðið til að greiða götu gleðinnar
neðal okkar, öll þessi jól. Og
þeir eru margir. Það er ekki til
nokkurs hlutar að þylja upp nöfn
þeirra, enda mundi jeg ekki geta
það, nema með þeim mun meiri
undirbúning. En uokkra vil jeg
nefna.
Jeg vil auðvitað nefna dr.
Petrus Stor-sire Oddfellowa í
Danaveldi og bræður hans Odd-
feliowana dönsku. Það er kunnara
en frá þurfi að segja, að hann
og þeir hafa gefið hingað margar
og miklar rausnargjafir á hverj-
um jólum. Og allar hafa þær
haft einn og sama tilgang, —
að veita okkur jólagleði. Við
kunnum ekki að meta alt það
fje nje alla þá fyrirhöfn, er
danskir Oddfellowar hafa varið
tii þess að gleð.ja okkur öll þessi
jól; eu þó er alúð þeirra og trygð
eunþá meira virði. Sást það meðai
annars á stríðsárunum. Þá var
erfitt nm flntninga. En alt af
gátu þeir komið jólagjöfum til
okkar, af því að það mátti heita,
að þeir leituðu allra bragða, til
þess að koina þeim og gleðja
okkur.
Þar næst vil jeg þakka báðum
yfirhjúkrunarkonunum, sem hafa
unnið mest og best að því að
Lakk-dansskórnir
og
flóka-inniskórnir
margeitirðpurðu eru nú
komnir aftur.
Kaupmenn:
Til þess að búast við góðum
árangri af vörusýningu yðar,
þurfa gluggamir að vera vel hrein
ir utan og innan. Til að halda
gluggunum þurum og hreinum að
innan, þurfið þjer að hafa raf-
magns
gluggaofn.
Aðeins fá stykki eftir.
m. MmM Bifi s m
Laugaveg 20 B. Sími 830.
búa stofnun'na undii' jólin. Og
við viljum ekki aðeins þakka þeim
alla þá miklu fyrirhöfn, er þær
ijiafa haft af und,irbúningnum,
heldur og miklu fremur alla þá
alúð, er þær hafa lagt í verk
sín við hann.
Önnur þeirra, prófessorfrú
Bjarnhjeðinsson, vann að þessum
und'rbúningi fimm jól. Biðjum
við nú prófessorinn að flytja
hennj hjartfólgnar þakkir okkar
allra, er eftir henni munum, Og
höfum ekki gleymt því, hve mjög
hún ijet sjer uin það hugað, að
við öll nytum jólagleðinnar.
Hin yfirhjúkrunarkonan, frk.
Harriet Kjær stendur nú í 20
sinni hjá jólatrjenu, er hún hefir
skreytt fyrir okkur. Fyrirhöfn
hennar í öll þessi ár verður aldrei
fullþökkuð. Þó vil jeg ekki þakka
henni sjerstaklega, sökum þess, að
þakklætishug ykkar látið þið hana
verða vara við, er þið bjóð:ð
henni „gleðileg jól“ í kvöld með
handabandi, eins og þið eruð vön.
Og hið sama er að segja um
læknirinn okkar. Honum erum
við sjúklingarnir van'r að bjóða
gleðileg jól með handabandi. Og
í því handtaki er æfin'lega jnnilegt
þakklæti fólgið. Mjer hefði ekki
kom:'ð á óvart, þótt prófessorinn
hefði gripið fram í fyrir mjer
og sagst hafa átt lítinn þátt í
því að skapa jólagleðj hjer hjá
okkur. Starfsemi hans í þarfir
okkar hefir ekki síður en starf-
scmi hjúkrunarkvennanna verið
alveg eins og öllu fremur tengd
v:ð aðrá daga en jóliii, af því
af. allir eigum við auðvitað að
vera hressir á hverjum jólum. Og
þá þurfum við minst á hjálp hans
og hjúkrunarkvennanna að lialda.
Jeg vil þó ekki að við stærum
okkur af því, að hjúkrunarkon-
urnar þurfi lítið að hjálpa okkur
um jólin, þótt við sjeum nokk-
urn veg nn hress. Síður eu svo.
Læknirinn okkar hefir nú í öli
þes.si jól komið og sungið jóla-
sálma með okkur, -— nema einu
sinni. Þa'ð var í fyrra. Þá gleymdi
hann því, að læknar mega ekki
\era lasnir, og allra síst á jólum.
Honum hefndist og íyrir ‘þá
gJeymsku. Því að hann sagði mjer,
að sjer hefði leiðst að geta ekki
komið inn eftir til ökkar eins
og hann var vanur.
Þá er okkur skylt að minnast
presta okkar með þakklæti, er
hafa starfað hjer lijá okkur. Þeir
hafa gert sitt til þess, að jóla-
gieðin gæti lialdið innreið sína í
hugi okkar. Sjerstaklega vil jeg
þakka prestinum, sem nú er, Har-
aldi prófessor Níelssyni. Hann,
raun nú hafa verið hjá okkur
þrettán jólakvöld. En í tvö gkifti
hefir hann, sökum veikinda orðið
að fá aðra í staðinn sinn. Það
sem hann og starfsbræður hans
hafa gert, hefir verið okkur ó-
missandi þáttur í þjónustu jóla-
gieðinnar.
Og svo ber okkur að minnast
allra þeirra, er hafa verið hjer
hngur eða skemur og' gert sitt
til að gleðja okkui'. Og allra
þeirra, er glatt hafa sjúklingana
r eð jólagjöfum. Og þeir eru
margir, og sumir þeirra ár eftir
ár. Og meðal þeirra get jeg ekki
stilt mig um að nefna fyrst og
fremst: Jes Zimsen kaupmann,
lyfsalana Lund og ('hristensen og
Ingimund Jónsson úgerðarmann.
Frh.
------o—----
Nefndarskýrsla
Á fundi bæjarstjórnar 7. des-
ember 1922 var fjárhagsnefnd og
vatnsnefnd falið að athiiga horfur
á atvinnuleysi hjer 1 bænum, út
af erindi frá almennum alþýðu-
fiokksíundi um atvinnubætur.
Nefndirnar fengu til athugunar
skrá um atvinnulausa menn í bæn-
um, sem gerð hafði verið að til-
lilutun Alþýðuflokksins og voru
skráðir á alls 485 menn.
Eftir að nefndirnar höfðu ná-
kvæmlega yfirfarið og athugað
skrá þessa, komust þær að þeirri
niðurstöðu, sem hjer segir:
Á skránni éru menn, sem flutst
hafa til bæjarins eftir árslok 1916
alls 205; f jölskyldumenn 148;
einhleypir menn 97; menn, sem
nú eru í vinnu hjá bænum 33;
tvítaldir á skránni 2. Alls 485.
Að því er snertir þá menn, sem
flutst hafa til bæjarins eftir 1916,
þá tel.fa nefndirnar að bænum
bei'i engin skylda t'l að sjá fyrir
framfærslu þessara manna eða sjá
þeim fyrir atvinnu. Margir af
þessum eru og einhleypir.
Nefndirnar álíta heldur ekki, að
bænum beri að veita atvinnu ung-
um e'hhleypum mönnum, sem að
eins hafa fyrir sjálfum sjer að
»já.
Við rannsókn á fjölskyldumönn-
um kom í ljós, að 1) ómagalausir
voru 44; 2) fjölskyldumenn með
1 barn (þar af 14, sem virðast
eiga framfærslusveit í Reykjavík)
voru 32; 3) i'jölskyldumenn með
2 börnum 23; fjölskyldum, með 3
bÖrnum 24; fjölskyldum. með 4
börnum 7; fjölsk.m. með 5 börnum
4. 4) styrkþegar annara sveita 8.
5) styrkþegar bæjarins 6. Alls 148.
Við athugun á 58 fjölskyldu-
mÖnnum í 3. lið með tveimur eða