Morgunblaðið - 31.05.1932, Blaðsíða 3

vi n.R O P.,N U \ \ fU *'»,
^YtorgunMaMd
Öteef.: H.f. Árvakur, Reykjarlk,
Rltstjðrar: Jön KJartanaaon.
Valtýr Stefánaaon.
Rltatjörn og afgrelSala:
Auaturatrætl 8. — Slaai 808.
AuarlýalnKaatjörl: H. Hafber*.
Augrlýaingraskrlfstofa:
Auaturatræti 17. — Slaal 780.
Heimaslmar:
Jön KJartanaaon nr. 74S.
Valtýr Stefánaaon nr. 1118.
E. Hafberg nr. 770.
Áakriftagjald:
Innanlands kr. S.00 A mAnuBl.
Utanlands kr. S.BO A aaAnuBL
t lausaaölu 10 aura elntaklB.
20 aura meB Leabök.
eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
Stiúrnarskiltin.
l’etta mál stóð þannig í gær, ett-
ír því sem Mbl. veit best, að alt
var í óvissu um það, hvað við tæki.
Þingflokkarnir sitja marga fundi
daglega og ráða ráðum sínum. —
Ýmsar sögur gengu um bæinn í
gær, um nýja leið út úr ógöngunum,
<en bvað hæft er í þeim veit blaðið
•ekki. f gær átti Mbl. tal við Ásg.
Ásgeirsson og sagði hann, að enn
væri alt í óvissu um. hvort honum
tækist að mynda stjórn, en vænt-
anlega yrði úr því skorið í dag
«ða á morgun.
Qnnur leikför
fil Rkureyrar.
fimtaröómurinn
úr öögunni.
Breytiug var gerð á hon-
um 1 Efri deild, svo nú
verður hann að fara í
sameinað þing; en þar
Kona deyr af brunasárum.
Olíuuppkveikja veldur
Siglufirði, FB. 29. maí.
S'iökkviliðið var kvatt í dag að
Hafnargötu 8. Hafði kviknað þar
geta Sjálfstæðismenn ráð- 1 er kona var að kveikia nPP !
eldavjel. Hafði hún skvett í eldinn
Eins og kunnugt er tók Leilc-
fjelag Reykjavíkur upp þá ný-
íbreytni í fyrra snmar, að fara til
ÍAkureyrar, og leika þar eitt af
,þeim leikritum, sem verið hafði á
leikskrá ársins.
Þá var það leikritið Hallsteinn
Og Dóra sem fjelagið SyncÍi á Ak-
"urey.ri við ágætar viðtökur og
geysilega aðsókn. — Þar sem þessi
ileikior hepnaði í alla staði svo á-
'gætayel, og var bæði iýorðlendíng-
ym og Leikfjelagi Reykjavíkur til
'liins mesta gagns og ánægju, liefir
nú áftur verið afráðið að gera
leikför til Norðurlandsins í júní-
mánuði.
f*að vill svo til að aftur er það
nýtt leikrit eftir E. H. Kvaran —
„Jósafat — sem orðið hefir fyrír
valinu. Þessi vinsæli kÖfundur, á
•svo mikil ítök í hugum manna
víðs vegar um land, að af þeim
leikritum, sem L. R. ræður yfir í
•svipinu eru það kans r'it sem eru
líklegust til að draga fólk að leik-
húsinu. Eindregnar áskoranir hafa
komið frá Leikfjel. Ak. og öðruin
liar í bæ, um að L. R. takist þessa
ferð á hendur. Stjörnendum fje-
lagsins mun ’þáð og fullljóst, að
-slíkar ferðir út um landið hljóta
að skoðast sem veigamikiil og
merkur þáttur ístarfi fjeiagsins, —
sem með því víkkar og auðgar
•starfsvið sitt til muna.
TJpphaflega var gert ráð fvrír
fiví. að sýna éinnig Imyndúnar-
veikina á Aknreyri í þessari ferð.
En þar sem éinn aðalleikandinn
(Arndís BjörnsdÖttir) ekki vildi
takast. þá ferð á hendur gat ekki
•orðið af því, að sá leikur vrði
isýndur norðanlands að þessu sínni.
Leikritið ,,.T6safat“ verður „sett
■upp“ á Akureyri nteð aðstoð leik-
fjelagsins þar, og hugsar L. R.
?gott til þéirrar samvinnu.
ið niðurlögum hans.
Fimtárdómsfrumvarpið var til
einnar umræðu í Efri deild í gær.
Jón í Stóradal flutti svohljóðandi
breytingartillögu við frumvarpið:
„Yið 8. gr. Tvær síðustu máls-
greinarnar orðist svo:
Leita skal álits aðaldómara fimt-
ardóms, er veita skal aðaldómara-
embætti, og skal síðan gera tillögu
til konungs um veitinguna sam-
kvæmt ályktun ráðherrafundar.
Er veita skal aðaldómara lausn
frá embætti, skal ályktun um það
sömuleiðis g.erð á ráðherrafundi.“
Hann kvað fyrir sjer vaka með
till. þessari, að reýna að tryggja
sem þest val dómara í æðsta dóm-
stóli landsins. Hann hefði verið
mótfallinn því, að afnema próf-
raunina. En þar sem eigi hefði
fengist samkomulag um að halda
prófrauninni, þá liefði hann við
2. umr. málsins í Ed. flutt brtt.,
þar sem lagt var til, að skipun
dómara í fimtardómi yrði tekin
til meðferðar á ráðherrafundi og
forseta ráðuneytlsins falið að gera
till. um veitinguna til konungs.
Nd. hefði felt þetta bnrt og væri
því þesssi till. einskonar miðlun
í málinu.
Jónas Jónsson kvaðst hafa tvent
við þessa till. að athuga. Hið
fyrra væri, að ef brtt. yrði samþ.
myndi afleiðingin verða sú, að
málið yrði að fara í sameinað
þing og þýddi það sama og að 111,1,11 •
úr olíubrúsa, en eldurinn læsti sig
í brúsann. Eldurinn varð fljótiega
slökktur og skemclist húsið lítið, en
konan, Sesselja að nafni, kona
Jóhanns tollþjóns, brendist allmik-
ið, því olíubrúsinn sprakk og
iviknaði í fötum konunnar. Einnig
brendist maður hennar, er hann
siökkti eldinn í fötnm hennar. Eru
oau bæði nndir læknis hendi.
Siglufirði, FB. 30. maí.
Sesselja Jónsdóttir, konan, sem
brendist í gærdag, ijest í dag af
irunasárunum á sjúkrahúsinu hjer,
en þangað var hún flutt þegar í
ær. — Þegar kviknaði í olíubrús-
anum hljóp hún með hann fram
ganginn og niður stigann, en þar
sprakk brúsinn í höndum hennar.
Logandi olían læsti sig um fötin
og stóðu þau og hár konunnar í
ljósum loga, þegar menn komn að.
Dóttir Sesselju og tveir karlmenn,
sem slökktu eldinn í fötum henn-
ar, brendust talsvert á höndum,
og annar karimannanna á andliti.
Ekkert þeirra brendist hættulega.
Sesselja var um fimtugt, mesta
dngnaðarkona, og vel látin. Hún
var gift Jóhanni Sveinbjömssyni
tollþjóni hjer, bróður Tryggva
sendiherraritara. — Tvær dætur
jeirra eru mí á sjúkrahúsum. Eld-
nrinn í húsinu varð þegar slökktnr
og skemdist húsið lítið, nema
málning sviðnaði og gólf á gang-
fella það, því % greidclra atkv.
þyrfti þar til þess að samþ. mál.
Hitt atriðið væri, að hugsunin bak
vifi brtt. Jóns í Stóradal væri ekki
rjett. Að okkar lögum bæri ráð-
herra ábyrgð á því sem bann gerði
og ljeti ógert, og væri því óhngs-
andi, að ráðh. væri ætlað að fram-
kvæma nokkuð gegn vilja sínum.
Ef till. Jóns vrði samþ. gæti svo
farið, að ráðherra sá, sem veit
ingarvaldið hefði í þessu máli yrði
ofurliði borinn á ráðherrafundi og
iiann látinn framkvæma verk sem
liann væri mótfallinn.
Jón í Stóradal kvaðst ekki geta
kent. sjer um þótt svo kynni að
fara, að þetta mál yrði að fara
í Sþ. Hann liefði stilt till. sinni
svo í hóf, að allir mætti vel við
una. Rjett væfi það hjá dóms-
málaráðh., að farið gæti svo, að
l áðherrafundur gerði aðra ályktnn
en einhverjum ráðherra líkaði, en
þá gæti sá hinn sami dregið sig
til baka frá sínu starfi, ef liann
teldi ágreiniginn stórvægilegan.
Kvaðst Jón leggja áherslu á að
till. sín yrði samþ., að öðrum kost.i
myndi hann varla sjá sjer fært að
greiða frv. atkvæði.
Jón Bald. lýsti yfir því, að hann
greiddi atkv. á móti till. Jóns í
Stóradal, en fylgdi frv. óbreyttu
Atkvgr. fór þannig, að brtt. Jóns
í Stóradal var samþykt með 8:6
atkv. (Með till. voru allir Sjálf
stæðismenn, Jón í Stóradal og
Guðmundur í Ási). Frv. var því
næst samþ. með 7:6 atkv. (Sjálf
stæðismenn á móti, en Jónas Jóns
son greiddi ekki atkv. — taldi
■sama hvort frv. yrði drepið strax
•eða í Sþ.).
Fær Catalonía sjálfstjórn?
Deilan í Bolungarvík.
Mannflutningar.
Madrid, 28. maí.
TJnited Press. FB.
Azana forsætisráðherra hefir
haldið ræðu á þjóðþinginu í til-
efni þess, að lagt hefir verið fram
frumvarp, sem veitir Kataloníu
rjettindi til sjálfstjórnar. Hefir
ríkisstjórnin fallist á frumvarp
þetta. Sagði Azana m. a., að það
mnndi verða lýðveldinu til mikill-
velferfiar, ef það frjálslyndi
ríkti með spánversku þjóðinni,4 að
landshlutar gæti fengíð sjálfstjórn
innan lýðveldisins, án þess að
þjóðin sundraðist. Spánverjnm
mun nú skiljast, sagði Azana, að
hin sanna þjóðrækni hlýtur að
byggjast á því, að Spánverjar
livar sem þeir eru búsettir í land
inru, geti fengið að ráða málum
sínnm að eigin geðþótta og lifa
lífi sínu þannig, að þeir gæti hald-
ið þjóðernislegum einkennum sín-
um innan vjebanda lýðveldisins. -
Ræða Azana fekk góðar nndir-
tektir og er búist við, að þessi
stefna stjórnarinnar verði til efl-
ingar hinum ýmsu lýðveldisflokk-
um og lýðveldinu yfirleitt,
ísafirði, FB. 30. maí.
í gærdag fór söngflokkur frá
ísafirði til Bolungavíkur og með
honnm allmargt manna hjeðan, m.
a. Hannibal Valdimarsson, til við-
tals við verkalýðsfjelaga í Bol-
ungavík. Þegar Hannibal hafði
sest að kaífidrykkju í Bolungavík
ásamt öðrum, gerði Högni Gunn-
arsson boð fyrir hann, og kvaðst
ásamt nokkrum mönnum hafa á-
kveðið að flytja Hanníbal til ísa-
fjarðar nauðugan, ef hann vildi
ekki fara sjálfviljugur. Gengn þeir
síðan inn fyrir Hanníbal í anddyri
liússins og leiddu hann nauðugan
til skips. Var það flokkur 20—30
manna. Einn maður reyndi að veita
viðnám, er þeir fórn með Hanníbal
um götuna, og nokkrar sviftingar
urðn með Högna og Hanníbal, en
að öðru leyti ryskingalaust.
Finnur Jónsson, formaður verka-
lýðssambandsins, fór ásamt lög-
regluþjóninum 4 vjelbát á móts
við þá Bolvíkinga, Fylgdust þeir
að bryggju og ljet lögregluþjónn-
inn þá fjóra Bolvíkinga, sem á
vátnnm voru, Högna Gunnarsson,
Guðjón Jónsson, Guðbjart Þórar-
insson og Jón Halldórsson í fanga-
húsið. Hanníbal bauðst til og fór
inn líka. Fulltnii bæjarfógeta, sem
settur er í fjarveru bans, var ekki
í bænum, en kom eftir stutta stnnd,
og ljet hann þegar sleppa mönnnm
þessum, og fóru þeir síðan heim.
Fulltrúinn segir, að kæra hafi ekki
borist á skrifstofu embættisins enn
þá. —
í gærkvöldi fóru ýmsir forkólf-
ar verkalýðsfjelaganna hjer, þar á
meðal Hanníbal, alls rúmir 20, til
Bolungavíkur, og hjeldu þar al-
mennan fund. Var þar hark nokk-
urt, en að öðru leyti ryskingalaust.
Engin álvktun tekin.
Vinnudeilan í Bolungavík er
milli Verkalýðsfjelags Bolungavík-
ur annars vegar og Bjarna Fann-
bergs og Högna Gunnarssonar og
svo sjómanna á þrem vjelbátum,
er þeir kaupa eða taka fisk af
hins vegar. Kauptaxti verkalýðs-
fjelagsins er annar aðalatvinnu-
rekandinn hefir ritað undir, er 80
aurar fyrir karlmenn, 50 aurar
fyrir kvenmenn, en þeir Bjarni og
Högni vilja færa kaupið niður í
70 aura og 45 aura. — Vinnustöðv
un kefir ekki verið framkvæmd
lijá þeim fjelögum, en verkamála-
ráðið liefir lýst afgreiðslubanni á
báta þeirra.
t
Frú Hgústa Sigiðsdöttir.
Allsherjarverkfall í Sevilla.
Sevilla, 30. maí.
TJnited Press. FB.
má segja, að fimt-
sje úr sögunni að
Þar með
ardómurinn
þessu sinni, því að hann verður
að fara í sameinað þing, en þar
geta Sjálfstæðismenn einir ráðið
niðurlögum lians. Er það vel farið,
að þessu óhappaverki bins fráfar-
andi dómsmálaráðherra slrali þar
með afstýrt.
Allsherjarverkfall hófst á mið-
nætti. Hætti þá öll umferð leigu-
bifreiða, sporvagna o. s. frv„ en
brauðgerðarhúsum var lokað. Alls-
herjarvérkfallið á að standa tvo
sólarhringa og var boðað að fyrir-
skipun deildar syndikalista í Se-
villa. Upphaflega hafði verið ráð-
gert. að verkfallið stæði vfir frá
26. maí til 2. júní. — Hjeraðs
stjórinn í Seviila liefir tilkynt, að
herlið haldi uppi nauðsynlegum
samgöngum. — Tilraun var gerð
til þess að kveikja í Santa Cata-
lina kirkjunni, en slökkviliðið kom
í veg fyrir það.
Frú Ágústa Sigfúsdóttir, ekkja
Sighvatar Bjarnasonar banka-
stjóra andaðist í Landakotsspítal#.
í gærmorgun. í fvrrasumar kendi
hún sjúkdóms þess. er dróg kana
til dauða, innvortismeínsemdar. —
Lá liún rúmföst í vetur, var skorin
upp fyrir fáum dögum, versnaði
snögglega í fyrradag.
Frú Ágústa var fædd að Tjörn í
Vatnsnesi þ. 9. jan. 1864. Var
hún dóttir sr. Sigfúsar Jónssonar,
síðar prests á TJndirfelli.
Ung fluttist bún hingað til
Reykjavíkur. Þ. 29. okt. 1886 gift-
ist hún Sighvati Bjarnasyni, sem
þá var bókari í Landsbankannm.
Þeim varð 9 barna auðið. Tvö dóu
ung. En sjö náðu fullorðins aldri.
Tvær dætúr mistu þan hjón síðar,
Þorbjörgu fyrri konu Magnúsar
Pjeturssonar læknis og Jakobínu
konu Georgs Gíslasonar. F'imm
sy.stkinin eru á lífi: Frú Emilía
kona Jóns Kristjánssonar læknis,
Bjarni verslnnarmaður, frú Sigrið-
ur Trybom í Stokkhólmi, Ást.a,
kenslukona á Blöndnósi gift Karli
HeIgasV>i póstmeistara og Sigfns
vátryggingarforstjóri hjér í Rvík.
Mestan lilúta æfi sinnar dvaldi
frú Ágústa hjer í Reykjavík, stýrði
stóru gestkvæmu heimili, þar sm
menn komu svo að segja af öllum
laudshornum til styttri og iengri
dvalar.
Hvenær sem var og hvernig sem
á stóð, var húsmóðirin hin sama
glaðværa gestrisna rausnarkona, er
allra götu vildi greiða. Hún var
kona djörf og stórliuga höfðingi í
lund, eins og hún átti kyn til. Ljet
hún sig skifta ýms mál utan heim-
ilisins, var t. d. í fremstu röð
þeirra sem vildu vinna heimilisiðn-
aði gagn, með Thorvaldsensbazar og
gjaldkeri Landsspítalasjóðsnefndar
var liún langa t.íð. Fleiri málefni Ijet
hún sig skifta, enda var hún kona
einbeitt og framtakssöm, með vah-
andi álraga fyrir öllit því er hún
hafði afskifti af. Alt sem hún tók
sjer fyrir hendur, smátt sem stórt,
leysti hún af hendi með skörnngs-
skap. Hún var mikilhæf kona, er
mikil eftirsjá er að fyrir alla sem
henni kvntust.
Nazistar vinna í Oldenburg
Oldenburg, 30. maí.
TJnited Press. FB.
Nazistar nnnu 24 þingsæti af
46 og liafa því meiri hiutavald á
þingi fríríkisins. Jafnaðarmenn
fengu 9 þingsæti, Miðfl. 7, NationV-
istar 2, Kommúnistar 2, Stjómar-
skrárflokkurinn 1. Landvolkfl. 1.
Unnu Nazistar á, í baráttunni við
alla hina flokkana.