Morgunblaðið - 01.04.1941, Qupperneq 2

2 MORGUNBLAfilfi Þriðjudagur 1. apríl 1941.
Úrslitakostir „Stærsta nætursjóor-
1 Þjói 5ve r j a t 11 mmJ../*- •tr._ *" i'í-- _ "iT-.TiL .. ustan síðan Skagerrak
ÍSgÓí ilak a í dfl orustan var háð“
Allir þýskir þegnar
farnir frá Júgóslafíu
FRJETTASTOFUFREGNIR frá Belgrad í gær-
kvöldi hermdu, a ðþýska stjórnin væri að
bíða eftir, að allir þýskir þegnar í Júgó-
slafíu hlýddu skipun hennar um að hverfa þaðan burtu,
en að því búnu — og gert var ráð fyrir að brottflutningi
Þjóðverjanna myndi verða lokið á miðnætti í nótt — ætl-
aði hún að setja Júgóslöfum úrslitakosti.
Úrslitakostirnir voru sagðir (fregn þessi er óstaðfest)
vera um það, að Þjóðverjar sendu þegar í stað her sinn
heim.
Sendiherra Þjóðverja í Belgrad, von Heeren, var í gær sagður á
lörum — eða farinn — til Berlín.
Sendiherra Júgóslafa í Berlín kom tii Belgrad í gær og ræddi
lengi við Simovieh forsætisráðherra.
Simovich gaf í gær út dagskipun til júgóslafnesku þjóðarinnar,
þar sem hann hvatti hana til að vera rólega, og bað almenning sjer-
staklega að flytja ekki að heiman frá sjer.
Ifalir misiu 5 skip
(e. t. v. 7)
FIMM ÍTÖLSKUM HERSKIPUM, þar af 3 beiti-
skipum og 2 tundurspillum, var sökt, svo vit-
að er með vissu, en auk þess er talið líklegt
að þriðja tundurspillinum og f jórða beitiskipinu hafi verið
sökt, í mestu nætur-sjóorustunni, sem háð hefir verið síð-
an að Skagerak-orustan var háð. Orusta þessi var háð I
Joniska hafinu, við strendur Grikklands, síðla dags um
kvöldið, síðastliðinn föstudag.
ftalir viðurkenna að hafa mist „3 meðalstór beitiskip
og 2 tundurspilla'*. En þeir segjast fyrir sitt leyti hafa
sökt einu bresku beitiskipi og tveim herskipum öðrum, en
taka það fram, að að öðru leyti hafi ekki verið hægt að
sjá greinilega, hvert tjón Breta varð.
En Bretar segja að þeir hafi ekkert tjón beðið, nema hvað
tvær flugvjelar flotans komu ekki aftur. Frjettastofufregnir frá
Alexandríu í gærkvöldi hermdu, að flotinn væri nú á leiðinni
þangað, og að ekki sæi svo mikið sem ,,skrámu á hinni gráu máln-
ingu skipanna“.
Sir Andrew Cunninghann, flotaforinginn, sem stjórnaði
breska flotanum í sjóorustunni, sagði í gær, að hann gerði ráð
fyrir að ítalir hefðu mist frá því að þeir fóru í stríðið 2/3 hluta or-
ustuskipastóls síns, helming 8 þumlunga beitiskipa sinna, fjórð-
ung 6 þumlunga beitiskipa sinna og tundurspilla og 20—30 % af
kafbátum sínum. Sumar fregnir breskar tala um að ítalski flotinn
sje nú í raun og veru úr sögunni.
Opinberlega var frá því skýrt í London í gær, hvaða skip
hefðu tekið þátt í sjóorustunni af hálfu Breta. Það var 30 þús.
smálesta orustuskipið ,,Warspite“ (sem tók þátt í Jótlandsorust-
unni í síðustu styrjöld og í Narvíkur-sjóorustunni í fyrravor) og
systurskip þess ,,Valiant“ og ,,Barham“. Ennfremur beitiskipið
,,Orion“ (systurskip ,,Ajax“ og ,,Achilles“), tundurspilla forystu-
skipið ,,Járvis“ og tundurspillarnir ,,Havoc“ (var einnig í Nar-
vik) og ,,Greyhound“.
Orustan hófst í raun og veru á fimtudag. Þá bárust Cunnig-
ham flotaforingja njósnir af ítölsku orustuskipi af ,,Littorio“ gerð-
inni og nokkrum beitiskipum í suðvestur frá Krít. Á föstudags-
morgun barst Cunnigham njósn af tveim orustuskipum, beitiskip-
um og tundurspillum í norður frá þeim stað, þar sem breski flotinn
var, og sigldu skipin með miklum hraða í vesturátt.
í dagssbipuninni talar hann um
frjettir um hættur, sem dreift hafi'
ver.ið af 'erlendurn áróðursmönn-
um til þess að skapa ókyrð meðal
þjoðarinnar. Hann segir, að engin
ástæða væri til kvíða, stjórnin
yildi haldá frið við alla nágranna
sína, og ráðstafanir hennar mið-
uðu að því að halda vináttu við
þessa, mágranna.
Hann biður þjóðina þess vegna
að vera rólega, og bætir því við,
„að herinn, flugherinn og flotinn,
sje viðbúinn að gera skyldu sína“.
Sjerstaklega hvetur hann opin-
bera starfsmenn og starfsmenn
bæja- og sveitastjórna til að vera
kyrra í stöðum sínum og hindra
alla mannfundi, sem ekki sjeu
nauðsynlegir.
Einnig hvetur haíin þá til að
vinna gegn dreifingu æsifregna.
Hve horfurnar eru ískyggilegar,
verður sjeð af ummælum fulltrúa
í þýska sendiráðinu í Belgrad, en
hann sagði á sunnudaginn, ao
hprfurnar væru mjög slæmar, en
í gær sagði hann, að ástandið
væri í raun og veru vonlaust,
(Fnlltrúi þýsku stjórnarinnar
spgði í gær, að Þjóðverjar hefðu
sýnt Júgóslöfum þolinmæði, en
menn yrðu að gera sjér ljóst, og
þá einnig júgóslafneska stjórnin.
að einhverntíman hlyti þolinmæð-
inni að verða ofboðið.
Því var þó "enn haldið fram í
Berlín og Róm í gær, að engrar
sjerstakrar staðfestingar þyrfti á
undirskrift Júgóslafa undir þrí-
veldasáttmálann, því að sáttmál-
inn hefði þegar í stað gengið í
gildi, en þó væri nauðsynlegt að
júgóslafneska stjórnin gerði grein
fýrir afstöðu sinni. Þykir þetta
benda til þess, að enn sje talin
nokkur von um að Júgóslafar „sjái
sig um hönd“.
í London var skýrt frá því í
gær, að tilraunir Þjóðverja til að
skapa misklíð milli Serba og Kró-
ata hafi engan árangur borið.
Fulltrúi dr. Matsjeks hafi verið
í Belgrad og rætt við Sunovich
og að algert samkomulag hafi orð-
ið með þeim.
En í fregn frá Berlín í gær-
kvöldi var þessari fregn mótmælt
og því haldið fram að dr, Matsjek
hefði engan samning gert við
stjórnina í Belgrad. Hinsvegar
hefir frelsishreyfing Króata hvatt
dr. Mats.jek til að ganga í lið
með sjer.
í London er því haldið fram, áð
engin „frelsishreyfing Króata“ sje
til. Króatar og Serbar standi sem
einn maður á bak við stjórnina.
Fyrstu þýsku flóttamennirnir
frá Júgóslafíu komu til Þýska-
lands í gærkvöldi.
Allir ítalskir þegnar í Júgóslafíu
voru einnig sagðir komnir til Ítalíu
í gær.
Fregnirnar frá Júgóslafíu, sem
birtar voru í Þýskalandi og Ítalíu
í gær, voru á þessa leið:
Italska útvarpið skýrir frá því, að ít-
alska ferðaskrifstofan í Belgrad hafi
verið gjöreyðilögð. Dýrmast húsgögn
hafi verið brotin og verðmæt listaverk
og dýrar bækur eyðilagðar.
Ennfremur skýrir ítalska útvarpið
frá því að serbneskur lýður hafi safn-
ast saman fyrir utan ítalska sendi-
,sveitarbústaðinn í Belgrad og hafið á
hann steinkast. Hemaðarsjerfræðingur
við bresku sendisveitina í Belgrad, er
sagður hafa verið meðal Serbamia.
Þýska útvarpið segir frá vaxandi of-
sóknum af hálfu Serba og Slóvena á
hendur Þjóðver.jum. Segir útvarpið frá
óeirðum í Banat og Barcha og eru Gyð-
ingar sagðir vísa Serbum leiðina til
þýskra bargara.
Þýska blaðið „Angriff“ skýrði frá
því í gær, að Serbar hefðu gert atlögu
að þorpi einu í Júgóslafíu, þar sem bú-
settir em eintómir þýsku mælandi menn
og kveikt í því; brann þorpið til kaldra í
kola.
Þá er skýrt frá því, að kveikt hafi
erið í sveitabýlum þýskra bænda í
Júgóslafíu.
Tónlistarfjelagið og Leikfjelag
Reykjavíkur sýna óperettuna
,.Nitouche“ annað kvöld
EDEN
OGDILL
í AÞENU
Mr. Anthonv Eden, og Sir
•Tohn Dill, eru nú komnii'
aftur til Aþenu og „eru byrjaðir
undirbúningsviðræður við gríska
stjómmálamenn undir samninga,
sem miða að því að hindra að-
styrjöldin breiðist út á Balkan-
skaga“.
Orustan um At-
lantshafið; For-
usta Roosevelts
T> oosevelt forseti gaf sjálfur
^ fyrirskipun um það um helg
ina, að löghald skyldi lagt á 65
ítölsk, dönsk og þýsk skip, sem
legið hafa í höfnum í Bandaríkj-
unum. Skip þessi eru samtals 295
þús. smálestir (28 ítölsk, 2 þýsk
og 35 dönsk).
Þjóðverjar og Italir hafa mót-
mælt „þessari nýju stríðsráðstöfun
Roosevelts“.
Ahafnir skipanna hafa verið
kyrsettar, og 178 mönnum verður
vísað úr landi. Danir fá þó betri
meðferð en Þjóðverjar og ítalir.
og fær skipstjóri og 6 manna
áhöfn að vera um borð í skipunum.
Hvaí! stríðið
kostar Breta
275 milj. krónur
ó dag - alt
órið sem leið
Dagleg útgjöld Breta síðasta
fjárhagsár námu 10y2 milj.
sterlingspunda (ca. 275 miljónum
króna). Frá þessu var skýrt í
London í gær, en fjárhagsárið er
á enda í dag.
Samtals námu útgjöld ríkisins
um 4 þús. miljón stpd., en tekj-
urnár námu iy2 þús. miljón stpd.
Mismuninn, 2y2 þús. milj. stpd.,
hefir orðið að jafna upp með lán-
um.
Þrátt fyrir hin miklu útgjöld,
reyndust þan 116 milj stpd. lægri,
heldur en fjármálaráðherrann
hafði gert ráð fyrir, síðast er
hann lagði f.járaugalög fyrir þing-
ið í byrjun þessa árs; en sam-
þykkja hafði orðið 3 fjáraubalög
á fjárhagsárinu.
Breskar flugvjelar hófu þegar
loftárásir á ítölsku skipin og vörj)-
uðu hverju tundurskeytinu af öðru
yfir þau, og tókst flugvjelunum á
þenna hátt að tefja ferð skipanna,
þar tii bresku herskipin komu á
vettvang.
Stóð eltingarleikur þessi í 12
klst., og fóru skipin á þessum
tíma 200 mílna leið.
Svo Virtist á fregnum, sem bár-
ust til London í gærkvöldi, að
breska beitiskipið „Orion“ hafi
verið notað sem agn, á beitiskipin
þrjú, sem sökt var, því að það
er sagt hafa tælt ítölsku skipin
4 klst. siglingu í áttina til breska
flotans.
En u.m seinan (segir í fregn frá
London) áttuðu ítölsku sltipin sig
á því, hve öflugan flota Bretar
höfðu þarna. Um kl. 9 á föstu-
dagskvöld hóf breska orustuskipið
„Warspite“ skothríð úr 3y2 km.
fjarlægð á beitiskipin „Fiume“,
„Pola“ og „Zara“. Eitt skipið er
álitið hafa verið hæft með 7 15
þumlunga byssukúlum samtímis, .
Skipin urðu þegar í stað ósjó-
fær, og nokkru síðar var þeim
sökt með tundurskeytum frá bresk
um tundurspillum.
En nokkru síðar heyrðist skot-
hríð í nokkurri fjarlægð, þar sem
ekki var von nokkurra breskra
herskipa. Bresk flotayfirvöld álíta
að þarna hafi ítölsk herskip verið
að skjóta hvert á annað, og er
þetta talið vel hugsanlegt, vegna
myrkursins og þess glundroða, sem
ríkti um börð í ítölsku skipunum.
Frjettaritarar um borð í bresku
skipunum lýsa því sem mikilli sýn,
að sjá ítölsku skipin löskuð, og
logandi í ljósvarpinu frá or-
ustuskipum Breta og mennina í
sjónum, ýmist á flekum, eða á
sundi.
FRAMH. Á SJÖUNDU SÍÐU,
„FISKFLUTNINGAR FRÁ
ÍSLANDI TIL ENG-
LANDS STÖÐVAÐIR“
Utvarpið í Osló skýrði frá því
í gaji’kvöldi, að þýskir kaf-
bátar hefðu nú stöðvað flutninga
á fiski frá íslandi til Englands.
/