Morgunblaðið - 05.10.1941, Blaðsíða 2

MORfrUNBLAÐIÐ
Sunnudagur 5. október 1941
16. vika styrjaldarinnar er að hefjast
Sókn Budennys að baki
5 Krím her Þjóðverja
Sókn Þjóðverja suð-
austan við Leningrad
Þjóðverjar setja
Norðmönnum
kosti
IRÆÐU, sem Terboven, landstjóri Þjóðverja
flutti í Oslo í gær, sagði hann m. a.
„Svíþjóð, Lichtenstein og Sviss njóta sjálfstæðis og
fullveldis, vegna þess að þau liggja innan áhrifasvæðis Þjóðverja.
Þegár Bretar voru að reyna að tæla Svía til þátttöku í stríðinu,
varð afleiðingin að Noregur dróst ijm í það. Þeir hafa nú fengið
að kenna á stríðinu og þeim afleiðingum, sem ósigur hefir í för
með sjer“.
„Það skiftir Þjóðverja í
raun og veru engu máli,
þótt þúsundir Norðmanna,
karlmenn, konur og börn,
já, jafnvel tugir þúsunda,
svelti, eða frjósi í hel. í
þjóðarjetti finnast engin á-
Hitler komiRR aftur
til viQStöðvanna
H
itler er nú kominn aftur
til austurvígstöðvanna. í
E
fkvæði, sem leggja sigur- fregn frá Berlín . nótt> var
vegara neinar skyldur á skýrt fpá því> að Hitler hefði j
neinar
herðar í þessa átt gagnvart
hernumdum þjóðum“.
En þó hafa Þjóðverjar undan-
farið hvað eftir annað rjett
Norðmönnum hjálparhönd í
pauðum þeirra. Hvað síðar
verður, er undir norsku þjóð-
inni sjálfri komið“.
„Lífshætta
Þjóðverja“.
Terbóven ságði ennfremur:
Þjóðverjar hafa einu sinni
verið í lífshættu, það var þegar
Bretar bjuggust til að leggja
undir sig Noreg. En foringinn
afstýrði þessari hættu, með leift
nrhröðu viðbragði. Þjóðverjar
munu sjá til þess, að þessi hætta
rísi aldrei framar. Hvort það
verður gert með því að hafa
herlið í Noregi á ókomnum tím-
um og afmá Noreg þannig úr
tölu sjálfstæðra ríkja, eða með
því að Norðmenn ákveði að
ganga hlið við hlið með Þjóð-
verjum samkvæmt þeirri stefnu,
sem Nasjóndl samlii|g fvlgir,
væri undir Norðmönnum sjálf-
um komið. Þeir yrðu að velja
eða hafna.
Terbovén kvað það rjett, að
norsku Þjóðinni væri gert grein
fyrir þessum sjónarmiðum nú,
svo að hún áttaði sig á þeim.
í fregn frá London í gær-
kvöldi var skýrt frá því, að
auk þessara hótana til norsku
þjóðarinnar hafi Terboven ráð-
ist á Hákon konung i ræðu sinni.
gær heimsótt von Brauchitsch
yfirhershöfðingja í bækistöðv-
Um hans á austurvígstöðvunum,
í tilefni af 60 ára afmæli yfir-
hershöfðingjans.
Loftárás á Álaborg
Breskar strandvarnaflugvjel-
ar vörpuðu í fyrrinótt
sprengjum á höfnina og flug-
völlinn í Álaborg í Danmörku
úr 100 metra hæð.
Þjóðverfar hafa ekki
krafisf atl fá Hess
F
kkert hefir frjest af hinum „mjög mikilvægu
hernaðaraðgerðum“, sem Hitler talaði um í
fyrradag, að öðru leyti en því, að þýska her-
Stjórnin endurtók þessa vísu hálfkveðnu vísu kanslarans í
gær. Rússneska herstjórnin tilkynti í nótt, að bardagar
hefðu haldið áfram meðfram allri víglínunni í gær.
Fregnir, sem borist höfðu til London í nótt, he'rmdu,
að Þjóðverjar væru komnir að syðri enda Perekop eiðisins,
en ekkert bendir til þess, að þeir sjeu komnir yfir á sjálfan
Krimskagann.
,,Það er ástæða til að ætla (segir í Lundúnafregninni), að
Budenny marskálkur hafi byrjað öfluga gagnsókn að norð-aust-
an, með það fyrir augum, að koma að baki eða á hlið við þýsku
hersveitina á Perekop-eiðinu. Takjst honum þetta, getur árang-
urinn orðið mikilsverður“.
I þýskum fregnum frá miðvígstöðvunum í gær var skýrt frá
því, að þýsk skriðdrekasveit hafði brotist gegnum herlínu Rússa,
og tilraunir rússneskra skriðdreka, til að stöðva sókn þýsku
skriðdrekanna hafi komið fyrir ekki.
Þjóðverjar segja, að Rússar sjeu nú orðnir svo aðþréngdir á
suðurvígstöðvunum, að hermenn þeirra hafi ekki allir einkennis-
búninga lengur, og að skriðdrekar þeirra komi beint úr verk-
smiðjunum.
í London var á það bent í gær,
að víglína Þjóðverja á austur-
vígstöðvunum sjé nú, í lok 15.
vikunnar, að því leyti frábrugð-
in því, sem hún hefir verið áður,
að hún er nú í aðaldráttum
bein. Þjóðverjar eiga nú enga
fleyga í herlínu Rússa, og rúss-
neskir herir eru því hvergi í
þeirri hættu, að verða innikró-
aoir, nema að Þjóðverjum tak-
ist að brjótast fram einhvers
'sfaðar að nýju, en þá verða þeir
orsíðufregnir í Englandi síðustu daganá hafa
verið hinir fyrirhuguðu flutningar á um 1500
stríðsföngum: særðum mönnum, læknum og
hjúkrunarkonum, frá Þýskalandi til Englands og á jafn-
stórum hóp frá Englandi til Þýskalands.
Tíðindi þessi eru merkileg vegna þess, að þau fela í sjer að
Bretar og Þjóðverjar verða að gera með sjer vopnahlje á einum
stað, á hinni löngu bardagalínu þeirra. Þýsku fangarnir verða
fluttir á breskum spítalaskipum frá höfn í Englandi, til hafna á
norðvestur-strönd Frakklands og þar taka skipin við bresku föng-
unum og flytja þá til Englands. Vegna þess hve marga menn
er um að ræða, hefir verið búist við að skipin yrðu að fara marg-
ar ferðir.
Það hefir verið svo ákveðið,
að fangaskiftin skuli fara fram
um miðjan dag, þannig, að spít-
aiaskipin leggi úr höfn frá Eng-
landi árla morguns, og komi
aftur til breskrar hafnar árla
næsta morgunn. Myrkvunarað-
gerðum verður að nokkru leyti
afljett í borgunum, þar sem
skiftin eiga að fara fram.
Ráðgert hafði verið, að flutn-
ingarnir byrjuðu á födtudags-
morgun. Fyrstu 100 þýsku
fangarnir voru fluttir um borð í
spítalaskipin, sem annast eiga
flutningana, á fimtudagskvöld
• Newhaven á suðurströnd
Englands.
En skipin lögðu ekki af stað
um morguninn, eins og til var
ætlast. Þetta olli eins og vænta
mátti miklum vonbrigðum í
Engiandi, en eina skýringin sem
breska hermálaráðuneytið, gaf
fyrst í stað á þessum drætti, vai
að snurða hefði hlaupið á samn-
ingana við þýsku stjórnina.
Nöfn fanganna, sem skifti
vorða gerð á, hafa ekki verið
fcirt almenningi, en margir eiga
ættingja og vini sem stríðsfanga
í báðum löndunum og er eftir-
væntingin því mikil.
Loks í gærkvöldi gaf breska
hermálaráðuneytið skýringu á
því, hvað hlaupið hefði á þráð-
inn. Þýska stjórnin hafði, er
samnnigum var að verða lokið,
vakið athygli Breta á því, að í
skiftunum væru fleiri breskir
rnenn, heldur en þýskir, og ósk-
í.ð eftir því, að Bretar ljetu koma
upp í skiftin nokkra þýska
FRAMH. Á SJÖUNDU 8ÉÐU.
nð taka upp áhlaup aftur beint
framan að varnarlinu Rússa.
ÁSTANDIÐ Á
VÍGSTÖÐVUNUM.
Ástandið á vígstöðvunum var
í gær, að því er frjest hafði i
London, i stórum dráttum þetta :
MURMANSK. Rússar segjast
fcafa gert gagnáhlaup og hrak-
ið Þjóðverja yfir fljótið Litza,
um 75 km. fyrir norð-vestan
Murmansk. Rúsrneska blaðið
„Rauða stjarnan" segir, að
manntjón Þióðverja hafi verið
geysimikið, um 1000 manns
hafi fallið og þar af hafi marg-
ir druknað á flóttanum í Litza-
fljótinu.
FINSKU VÍGSTÖÐVARN-
AR. Finnar segjast hafa tekið
nú í vikunni borgina Petroza-
vodsk, við Mui'mansk-brautina,
um 300 km. fyrir norð-austan
Leningrad og auk þess nókkur
orkuver Leningradborgar við
fljótið Swir.
LENINGRAD. Það er ástæða
til að ætla, að Þjóðverjar hafi
náð á sitt vald mestum hlutan-
FRAMH. Á SJÖUNDU IÍÐU
Hvers vegna
Bretar gera ekki
Innrðs
Halifax láyarður,' seudiherra
Bretá, ságði víð' Ma4menn
viS-komu sína til Bandaríkjanna i
gær, að það sem Bretar þyrftu
fvrst.og frémst nú, væri sþrengju-
flugvjelar. Hann sagði að ein flug
vjel, sem Bretar fengju í ár, ,jafn-
giiti e. t. v. tveimur eða þremur
fiugvjelum, sem þeir feng.ju næsta
ár.
Hin sama levti og Halifax ljet
þessi orð falla við blaðamenn,
var tilkynt í Washington, að fram
leiddar hefðu verið í Bandaríkjun-
uni í septembermánuði 1914 herii-
aðarflugvjelar, en frá því í árs-
byrjun, 12650 flugvjelar. í septem-
ber ’voru framleiddar 60 fleiri flug
vjelar heldur en í mánuðinum
áður.
Hálifax lávarðui: sagði við blaða
mennina, að á þann eina hátt, að
liaida uppi, stórfeldum loftárásum
á Þýskajand, yærj hægt að skapa
þar það ástand, að stríðinu yrði
fljótt lokið. En þar að auki Aræru
stöðugar loftárásir Breta á Þýska-
iand Rússum mjög fcil hjálpar, og
þær hefðu ennfremur í för með
sjer að Þjóðverjar yrðu stöðugt
að fækka flugvjelum sínum á
Austurvígstiiðvumim.
Halifax gaf þá skýringu: á því,
að Bre.tar gerðu ekki innrás á meg-
inlandið. að tii þess hefðu Bretar
ekki, eins og stendur, nægilegan
skipakost, eða annan útbúnað.
Hann sagði að mál þetta liefði
verið rækilega rannsakað af sjer-
frseðingtim og herforingjum. Én
hann npplýsti, að ráðgert væri að
setja her á lancl á meginlandinú
síðar, en neitaði að svara spurn-
ingum um, hvar eða hvenær. Hann
sagði að Hitler myndi sennilega
telja það æskilegt, að Bretar
reyndu að setja lítinn 50 þús.
manna her einhvérsstaðar á land
nú, því að hann gæti þá Tirakíð
þenna her burtu á sama hátt. ög
r /
hann gerði í Hollanai og Belgíii.
Páfinn, Roosevelt,
Rússar 09 trðin
Roosevelt forseti dvelur um
heigina að heimili sínu í
Hvde Park og bíðuí þar eftir
skýrslu Harrimanns, um samtal
hans í Moskva um trúarbragða-
frelsi Rússa.
Bozovsky, fulltrúi rússnesku
stjórnarinnar, sagði í gær, að skiln
ingur sá, sem Roosevelt legði í
stjórnarskrá Rússa, væri rjett. Mál
efni ríkis og kirkju væru að-
skilin í Rússlandi og rússneska
ríkið veitti engri kirkju styrk.
Trúin væri einkamál, sem ríkið
skifti sjer ekki af, að öðrti leyti
en því, að ekki mætti nota, inina
til fails ríkiim.
Fulltrúi Roosvelts í Páfaríkinu,
Marion Taylor, kom til Bandaríkj-
anna í gær, og sagði við komu
sína þangað, yið blaðamenn, að
hann hefði mikilvæg skilaboð til
Roosevelts frá páfanum.