Morgunblaðið - 05.10.1941, Blaðsíða 6

6
MORGUNBLAÐIÐ
Sunnudagur 5. október 1941
VÍnnilhBÍmili Dýrtiðarmálin
handaberkla-
slðklingum
I-v áf5 W áhwgnrtjál dagsins í dag.
* Fjelag ísl. herklasiúklinga
gengst fyrir fjársöfftnu til .yin^ra^*11
heimilis þess, sem fyrirhugað er
og þegar hefir verið safnað tals-
verðu fje til.
En meira má, ef duga skal —
margfalt meira, því heimilið þarf
að vera svo myíiciarlégt, að það
komi að veruiegu gagni.
Eins og kunnugt er, er berkla-
veikin í rjenun hjer á landi gíð-
ustu árin. Að minsta kosti fækkar
dauðsföllununj, en sarakvæmt
framtali læknanna fækkar sjúkl-
ingunum miklu síður, enn sem
komið er, ■ en þær töljir eru að vísu
ekki eins áreiðanlegar eins og
dánartölurnar.
Síðan berklahælin á Reykjum og
í Kópavogi voru tekin til annara
nota, eru aðeins tvö hæli eftir fyr-
ir berklasjúkljnga, á Kristnesi og
Vífilsstöðnm, og þar mun orðið
svo þröngt, að til vandrægg horf-
ir. Kemur' ]ietta fyrirhugaða hæli
sannarlega í góðar þarfir, því
fremur, sem fylla þarf í það skarð,
sem höggvið hefir verið 1 berkla-
varnagarð vorn.
Á þessu lieimili munjj væntan-
lega þeir dvelja, sem verið hafa
á sjúkrahælunum, en ekki vinnti-
færir til fulls, enf geta þó fengist
við Ijetta vinnu. Jþar æfa þeir
krafta sína og prófa sig áfram,
undir eftirliti læknis, þangað til
þeir geta fengið hæfilega atvinnu
annars staðar, sem er í samræmi
við getu þeirra. En oft verður þvi
miður leit að slíkri vinnu og er
þá aðsfoðar þörf, en ekki skal jeg
að þessu sinni ræða það vandamál,
en svo mikið er víst, að margir
slíkir menn eru á meðal vor, sem
eiga í vök að verjast og verða lítt
varir við þami peningasti*aum, sem
nú rermur í gegn um greipar
jnargra manna, en því greinilegar
finna þeir til dýrtíðarinnar og
seþnilega einnig til hilsnæðisvand
ræðanna.
Vel kæmi það sjer nú að eiga
þetta vinnuheimili og óskandi
vaéri, að ekki þyrfti að bíða lengi
eftir því!
' Að öðru leyti vísa jeg til tíma-
rits fjelagsins (Berklavörn 3. árg.
1. bl.), sem seít* verður á götun-
um í dag. Er þetta hefti hið
myndarlegasta og prýtt fjölda
mynda og eru þar fróðlegar og
eftirtektaverðar greinar eftir
nafnkendustu menn þjóðar vorr-
ar, svo sem ríkisstjóra, ráðherra
og aðra: stjóramálamenn, lækiia
o. s. frv. Þarf hver maður að lesa
ritið og eiga það.
Góðir Reýkvíkingar! Á stræt-
um Reykjavíkur verðið þjer í dag
varir við margar hendur, sem
rjetta að yður merki dagsins og
tímaritið „Berklavörn“.
Skyldi nokkur yðar ganga
framhjá, án þess að láta eitthvað
úr hendi rakna? Sig. Magnússon.
FEAMH. AF FIMTU SlÐT/.
fremst í því, að hún tók við til-
‘iógum viðskiftamálaráðh. og
sagði álit sitt um hvernig mýndi
reynast að framkvæma þær.
Nefndin áleit, að ýnaist væri
,,ekki fært“ eða „miklum örð-
ugleikum bundið“, að fram-
kvæma tillögurnar aðalefn-
im, og þetta hefi jeg leyft mjer
að nefna að nefndin hafi ekki
talið tillögurnar ,,hagkvæmar“.
★
Jeg tel óþarft að eltast frek-
ar við hagfræðinginn. Held að
þeir, sem fylgjast með deilu
ckkar, sjái hversu fyrir honum
hefir farið. Hann fór geyst á,
stað. Skaut strax úr öllum sín-
um fallbyssum. Eftir að jeg svq
þaggaði ’Qálítið niðri í þeim, hef-
ir hahn nú gripið til ítölsku að-
íerðarjnnar, reynt að hylja sig í
reyk og komast svo undan á
flótta.
Jeg hef nú látið dálítinn gust
fara um reyk hagfræðingsins.
Jeg held menn grilli í hann. Ein
hverjum sýnist kannske að
hann sje strípaður. Ekki skyggja
rök hans á hann, víst er um
það.
★
Að lokum þetta:
Jeg bjóst ekki við að ádeilu-
laus skýrsla mín um áhrif farm-
gjjfelda á jdýHÚðina myndi
verða mætt með harðvítugum
árásum á mig. Jeg fagna þó,
að svo varð. Fyrir bragðið fest-
xst áreiðanlega miklu betur í
hugum lesenda, að ádeilan á
mig út af þessum málum er með
óílu tilhæfulaus. Ef jeg hefði
farið að óskum viðskiftamála-
ráðherra, hefði það lækkað
vísitöluna um:
6/7. hluta úr einu einasta
stigi, af þeim nær 70 stig-
um, sem hún hefir hækkað
um.
Þetta er kjarni málsins, svo
beiskur sem hann er á bragðið,
þeim er minn veg vilja sem
minstan.
Víða fara íslendingar. —
Fokker flugvjelasmiður var
giftur íslenskri konu.
Listsýningin
FRAMH. AF ÞRIÐJU SÍÐU.
vegg myndir frk. Nínu Tryggya-
dóttur og frú Agnetu Þórarinssón.
Og á gaflvegg stórar sjávar og
dýralífsmyndir Finns Jónssonar.
Þarna eru líka nokkur málverk
Jóns Jónssonar og málverk og
höggmyndir Guðm. Einarssonar
frá Miðdal. Sveinn Þórarinssoi
sýnir að þessu sinni aðeins vatns-
litamyndir.
Er tíðindamaður blaðsins leit inn
í skálann x gærkveldi, var sýning-
arnefndin í óða önn að hengja
upp myndirnar og koma þeim fyr-
ir. Alt verður þetta komið í lag
í dag. En ef mikil úrkoma verður
þá mega sýningargestir eiga
von á því, að ekki sje með öllu
úrkomulaust í skálanum.
Þó sýningin verði opixi % mán.,
þá er rjettast fyrir bæjarbúa að
koma og skoða sýningu þessa strax
í dag. Þeir, sem ánægju hafa af
að kynnast íslenskri myndlist,
koma á sýningu þessa óftar en
einu sinni, því þar er margt að
sjá og margt að læra.
Dys fornmanns
FEAMH. AF ÞEIÐJO SÍÐb
tíma, eii komnir þetta niður \'egn.i
sgndfoks. Breidd grafarinnar efst
hefir því verið um 1,15 m., en
mjög hefir hún þreiigst niður. Um
leiigdina Arerður ekki sagt með
yissu, vegna kartöflugryfjunnar.
Þegar lengra kom niður, skar
gröfin sig enn betur frá óhreyfða
jarðveginum umhverfis. Eink-
um kom þetta glögt í ljós 15—20
em. undir steininum, því að í
þeirri dýpt er 0,06 m. þykt, gult
öskulag, sem gröfin hefir bersým-
iega verið grafin í gegnum. Klump
ar af þessu lagi sáust hjer og þar
í pjold þeirri, sem mokað hafði
verið ofan í grÖfiiia. Undir þessu
öskulagi kemur 0,15 m. leirlag, þá
0,Q2 m. gult öskulag og er þá öy-
skamt ofan á klöpp (0,12 m), ög
á henni lá beinagrindin. Dýpt graf
arinnar hefir upphafléga verið um
l, 00 m. í gröfinni miðri, nokkru
neðar en rauðsteinarnir, en nokk-
uð ofan við beinagrind, voru
ateinar allmargir saman (sjá
njynd) og nokkra hafði Hjeðinn
tekið upp. Annað grjót en nú
hefir verið talið, er ekki að finna.
í sömu hæð og steinar þessir
fór að brydda á svörtum röndum
meðfram báðum hliðum grafarinn-
ar, og kom í Ijós, að þetta voru
trjeleifar af borðum á rönd. Hjer
og þar sást að spýtur hofðu stað-
ið lóðrjett líkt og okar á borð-
unum. Borð hafa því serinilega
verið lögð innan í gröfina, en
hvorki sáust trjeleifar ofan á nje
undir, neðan beinagrindar.
Þegar allur jarðvegur hafði ver-
ið tekinn burt, kom beinagrindin
mjög skýrt í ljós. Er hún af
karlmanni, ca. 1,7Ö m. háum. Ligg-
ur á bakinu, snýr hún frá
norðri til suðurs, en þó lítið eitt
frá norðvestri til suðausturs. Veit
höfuðið í suður. Gröfin hefir verið
þröng neðst, svo að ekkert hefir
leift af rúminu, þegar /maðurinn
hefir verið látinri niður. Höfuðið
lá upp við suðurgaflinn, líkt og
hægindi væri undir því. Hægri
handleggur er kreptur um oln-
boga og liggur höndin á brjóst-
inu upp undir höku. Vinstri upp-
handleggur liggur niður með síð-
unni, en framhandleggur um þver-
an hrygg. Af vinstri hönd sáust
ekki örmul. Fætur eru krosslagð-
ar og lá vinstri fótur ofan á
þeim hægri. Bein úr fótum fund-
ust ekki, því að þau höfðu týnst
við kartöflugröftinn. Hægra megin
við fótlegginn lá spjótsoddur 0,35
m. langur og hafði spjótskaftio
legið upp með líkinu. Við hægra
mjaðmarbein lá eineggjaður hníf-
ur, og , snjeri oddur upp á við.
Eggin vissi upp. Lengd blaðsins
er 0,08 m. Skaft er nú 0,07 m., en
var að sjá í gröfinni um 0,10 m.
Jjítill járnhringur um einn cm. í
]ivermál var hjá hnífnum. Aðrir
munir fundust ekki.
Nýr dohtor
FRAMH. AF ÞRIÐJU SÍÐU
og dvalið á berklaspítala í Dan-
mörku. Hann er nú læknir berkla-
stöðvarinnar hjer í Reykjavík.
Doktorsritgerð hans er allstór
bók, um 250 bls., og hefir nú ver-
ið prentuð hjá Levin og Munks-
gaard á dönsku, með enskurn og
þýskurii útdrætti.
Ný bök
Ævisaga
ævintýramanns:
,íR.T!
FOKKER
flugvjelasmiður
Saga œTÍntýramannsins og snillingsips Fo^cker, sem fann upp og
smíðaði orustuflugTjelina, sem hafði mest áhrif á sííustu heimsstyrj-
ÖW. — • /
; ý,:' • »
Fokker var hollenskur að ætt, fæddur j Java, nýlendu Hollend-
inga. Hann segir í upphafi bókarinnar: „Meían jeg var óstýrilátur
strákur og naut frelsisins metSal hinna hörundsdökku leikbræ'Öra
minna í Blítar, fanst mjer sá staÖur bestur á jarÖríki. ,,Eyjar hinna
grunnu hafa“ voru paradís mín. Malayarnir klifu upp trjen, eins og
apar og notuÖu tærnar jafn fimlega og fingurna. MóÖir mín ljet mig
einnig ganga berfættan, og jeg hermdi eftir Malayunum, svo aÖ fætur
mínir og öklar urÖu ótrúlega liÖugir- Jeg gat næstum því hlaupiÖ upp
trjástofnana, tekiÖ upp nagla meÖ tánum og leikiÖ aÖ jeg hefÖi ilsig**.
hefÖi ilsig“.
Fokker fluttist ungur heim til Hollands. Þar átti hann aÖ ganga
í skóla. En hann var lítiÖ hrifinn af bóknámi. Hugur hans var allur yi)
smíÖi og tilraunir. Hann smíÖaði sjálfur öll sín leikföng, og eru ótrú-
lega skemtilegar margar tiltektir hans á þeim árum.
En hann langaÖi mest til aÖ fljúga. Og nú byrjaÖi barátta hans
og frægÖarbraut. Eins og jafnan áÖur, vildi hann sjálfur ráÖa gerÖ
þeirra hluta, er hann hafÖi meÖ höndum. Hann smíÖaÖi því sjálfur
flugvjelina sína. Og hún tók öllum öÖrum fram, sem þá voru til. Hann
fór með flugvjelina heim til Hollands, til aÖ sýna hana. ,,FlugvjeIin
mín var sú fyrsta, sem flaug þarria í borginni. Og þegar mannfjöldinn
sá mig fljúga í hring umhverfis turn hinnar frægu dómkirkju, sem
er frá 16. öld, ætlaði alt um koll aÖ keyra. Næsta dag sögÖu blöÖin, aÖ
eldabuskurnar hefÖu látiÖ matinn eyÖileggjast, sporvagnaumf erÖin
hefÖi stöÖvast, og sjúklingar stulast út aÖ gluggunum í herbergjum
sínum, — því aÖ allir vildu sjá og vera vitni aÖ þessari einstöku og ótrú-
legu sjón“.
Fokker var í Þýskalandi, þegar ófriÖurinn mikli braust út. Hann
var þá á hátindi frægÖar sinnar. Og nauðugur viljugur varÖ hann aÖ
smfÖa flugvjelar fyrir ÞjóÖverja allan ófriðinn* Englendingar buÖu
honum þó tvær míljónir sterlingspunda, ef hann vildi smíÖa flugvjelar
fyrir bandamenn, en þau boÖ komust aldrei í hans hendur.
Fokker var tvígiftur. Síðari kona hans var íslensk.
Hjet hún Violet Austmann, fædd í Ameríku. For-
eldrar hennar voru hjónin Snjólfur Austmann frá
Krossi á Berufjarðarströnd og Sigríður Jónsdóttir,
ættuð úr Skagafirði.
Bókin er svo skemtileg, aÖ engin skáldsaga tekur henni fram. Hún
er jafnt fyrir unglinga sem fullorÖna.
Fæst í öllum bókaverslunum og kostar í góÖu bandi a Ö e i n s
10 krónur.
r
Isafoldarprentsmiðja h.f.
SIGLINGAR
milli Bretlands og íslands halda áfram,
eins og að undanförnu. Höfum 3—4
skip í förum. Tilkynningar um vöru-
sendingar sendist
€ulliford & Oark Ltd.
BRADLEYS CHAMBERS,
LONDON STREET, FLEETWOOD.

SpmwHKhRmÍ