Alþýðublaðið - 29.05.1929, Blaðsíða 2

B
ALÞÝÐUBLAÐIÐ
j JlLS»Ý®UBLA©SÐ [
| kftmur út á hverjum virkum degi. E
Í í. igr@lösla i Alpýðuhúsinu við ►
J Hverösgötu 8 opin frá ki. 9 árd. ►
\ tíl kl. 7 síöd. ►
j Skrlfttiofa á eama staö opin kl. t
i 9Vj~ÍOJ/s árd. og kl. 8—9 síðd. i
15 Sitmars SSS (afgrelðslan) og 2394 t
(skriistofan). [
Ýsff®lags Askriftarverö kr. 1,50 á l
mástuöi. Auglýsingarverðkr.0,15 ►
hver mm. eindálka. »
J pjeatamiðla: Alpýöuprentsmiöjan j
5 (í gaxna húsi, simi 1294). [
4________________________ *
Þorvaiður Þorvarðsson
kjörinn heiðursfélagi í Prentara-
félaginu.
á sextugsafmæli Þorvarðs Þor-
varðssonar prentsmiðjustjóra hélt
alt starfsfólk p rents miðjuninar
Gutenberg honum heiðurssam-
sæti. Þá færði og stjörn Hins
íslenzka prentarafélags honum
skrautritað ávairp, undirriitað af
félagsmönnum, þar sem honuim
var tilkynt, að félagið hefði
kjörið hann heiðursfélaga.
Þorvarður var einn af aðal-
hvatamönnunum að stofnun
Prentarafélagsins, sem mun vera
elzta stéttarfélag i landinu, og
lengi formaður þess. Hann var
■og hvatamaður að stofnun Sjúkra-
samlags prentara. Þegar pren-tarar
stofnsettu Gutenherg, var Þor-
varður einn helzti forgöngumaður
þess, og hefir hann verið fram-
kvæmdastjóri hennar frá upphafi.
SamíéiaBS-jarörækí.
Að Höfn í Hornafirði eru nú
ráðgerðar miklar jarðræktarfram-
kvæmdir. Ríkið átti jörðina og
var hún í gamalii ábúð og gátu
þ.orpsbúar því ekk'i fengið land
tii ræktunar. Nú dó ábúandinn í
fyrra og sóttu þorpsbúar þá urn
að fá land jarðarimnar til ræktun-
ar. Ræktunarskilyrði eru þatrna á-
gæt og landið við þjóðveginn.
Voru það 30 menn úr þorpinu,
sem sóttu um að fá land til
ræktunar. Hafa þeir fengið loforð
fyrir alt að hundrað hekturum
lands, um þriggja hektara spildu
hver, og auk þess bithaga. Menn
þessir hafa myndað með sér fé-
lagsskap, eins konar ræktunarfé-
iag. Þeir ætla að vinna að rækt-
unimni í félagi. Vinna þej'r saman
að því ab koma upp girðingum
og að jarðvinslu allri, hafa keypt
dráttarvél og eru loks einnig >
félagi um útvegun á fræi, áburði
og öðru, sent til ræktunarinmair
þarf. Þá eru þeir og í félagi um
leiðbeiningar og hafa tekið lán í
félagi, sem svo aftur skiftist hliut-
fallslega niður, eftir því hve mik-
ið er starfað á bietti hvers ein-
staks félagsmanns. Fyrirkomuiag
þetta er nýtt hér. Með svona fé-
Jagsskap verður ræktunin langt-
um auðveldari, séu skilyrði fyrir
bendi.
Pálmi Einarsson ráðunautur fer
austur til Hornafjarðar bráðlega,
til þess að mæla upp landið, og
segja fyrir um ræktun þess. (FB.)
ísland í erlendmn biöðum.
„Berllnske Tidende" gefa út eitt
suranndagsblað eingöngu um is-
lenzkt efni fyrir hátíðahöldin
1930.
Joe Josephson, eiinm af frarn-
kvæmdastjörum blaðsins „Ber-
lingske Tidemde" í Kaupmanna-
höfn, kom hingað til bæjariins
með „Drottningunni“ á sunnudag-
inn. Hefir hann skýrt Alþýðu-
blaðinu frá þvf, að áunnudágsblað
„Berlingske Tidemde“, sem út
kemur næsta sunnudag fyrir há-
tíðahöldin bér 1930, verði um
íslenzk efni eingöngu. Er erindi
indi hans himgað nú að undirbúa
útgáfu biaðs þessa, semja við
menn hér um að rita greiniir i það
o. s. frv.
„Berlingske Tidende“ hefitr
fréttaritara víða um heim o g
stendur í sambandi við mörg
stórblöð vestan hafs og austan.
Ætlar blaðið að hafa hér sérstak-
an fréttaritara við hátíðahöldin að
sumri.
Herra Josephson liefir kornið
hér til lands áður. Finst homium
mikið til um framfarir þær og
breytingar, sem hér hafa orðið, og
vorhug þann, sem liaran alls
staðar segist verða var við.
Khöfn, FB„ 28. maí.
Kosningar í Belgíu.
Frá Briissel er símað: Kosuing-
ar til beggja deilda þingsins fóru
fram í fyrra dag. Fulinaðarúir-
slit eru enn þá ókunn. Samkv.
úrslitum, sem enn eru kunn, hafa
Frjálslyndir unnið 6 þingsæti,
flæmski flokkurinn þrjú, jaínaö-
armenn tapað 5 og kaþólskj
flokkurinn þremur í neðri deilid
þingsins.
Met í þolflugi.
Frá Forth Worth í Texas eir
símað: Amerískir flugmenn, Rob-
bins og Kelly, hafa flogið hvíld-
arlaust í rúmlega 172 khikfcu-
stundir, og setitu þeir heimsmet
í þolflugi. Þeir fengu benzin frá
öðrum fiugvélum á fluginu.
Leiðangur til Suðurskautslanda.
Frá Lundúmum er simað: Skip-
ið „Discovery" fer héðan í byrj-
un ágústmánaðar með þátttakemd-
ur í Suðurheimskautsleiðangri
Douglas Mawsons til Höfðaborg-
ar í Afríku, þaðan til Suður-
skautsLandanna. Tólf vísindammn
taka þátt í leiðangrinium.
Mentaskóiar
eg ppfræðaskólar.
Áður hefir Alþýðublaðið (13.
apríl) birt ítarlega frásögn af
frumvarpi um mentaskóla og
gagnfræðaskóla í Reykjavík og
á Akureyri, ,sem tveir rnentamála-
niefndarmienn í efri deild, Jón í
Stóradal og Erlingur Friðjönisson,
fluttu á alþingi eftir ósk kensliu-
málaráðherrans (J. J.). Eins og
áður hefir verið sagt, náði frv.
fullnaðarsamþykki efri deildar, en
í neðri deild kom það ekfci tii
umræðu. Skal nú getið helztu
breytinga, sem ;gerðar voru á því
við 2. og 3. umræðu í efri deild.
Það álwæði var felt úr frv., að
í Mentaskólanuin í Reykjavík
skuli jafnan vera 8 bekkir og
ekki fleiri. I þess stað skyldu
þeir vera svo margir, sem þörf
krefur. Þó var svo ákveðið, að
„meðan .skólinn er haldinra í nú-
verandi skólahúsi tekur hann eigi
á móti fleirl nemendum en svo,
að í hverri árscieild séu tveir
bekkir, fulLskipaðir við kenslu í
sameiginlegum námsgreinum
máladeildar og stærðfræðideiílda'r.
Nú verður nemendatala deild-
anna svo misjöfn, að eigi rúm-
ast allir nemendur annarar deifd-
arinnar í einum bekk við kensl-
una í sérfræðnm þeirrair deild-
ar, og skal þá aukreitis halda
uppi .sérkenslu fyrir þá nemiend-
ur, er umfram eru.“ Þetta síðar-
talda ákvæði hefði komiið í veg
fyrir, að fleiri en þess óska væru
knúðir til að fara í stærðtfræði-
deild skólans, af því að þeir
kæmust ekki í máladeildina.
I upphaflega frv. var ákveðið,
að fastir kennarar skólans skyldu
vera 8. Þvj var breytt jisnni j, að
þeir yrðu 8—10.
Ákveðið var, aö inntökupróf
yrði sett í fyrsta bekk gagnfræða-
deildar Akureyrarskólans í ís-
lenzku, reikningi' og dönsku. Einn-
ig var heimilað að ákyeða í
reglugerð Gagnfræðaskólans í
Reykjavík, að inntökupróf til
fyrsta bekkjar yrði sett í einstök-
um námsgreinum.
Af námsgreinum var þýzku
bætt við það, sem áður var á-
kveðið í frv. í 3. bekk gagn-
fræðaskólanna, Norðurlandamáli í
mentadeild Akureyrarskólans og
trúarbragðafræði í mentaskólania
báða. Ákvæði um hvernig skóla-
ráð skuli skipa og um tiilhögun
umsjónar kennara meö nemendum
voru gerð að reglugerðaratriðum,
en feld úr sjálfu frv.
I upphaflega frv. var svo á-
kveðið, að innanbæjamemeradur í
Gagnfræðaskólaraum í Reykjaivík
skyldu ekki greiða kensliugjaiid.
Þessu atriði var spilt þannig, að
þeim var gert að greiða skóla-
gjald eftir ákvæðum skólanefnd-
ar, en þó skyldí eigí færri en
fjórðungur þeirra vera undanþeg-
inn gjaldirau.
Framlag ríkisins til húsbygg-
ingar hanida Gagnfræðaskólanura
í Reykjavík var hækkað úr alt að
60 þúsund kr. í alt að 90 þúsiunid,
en hlutföUin skyldu haldast ó-
breytt milli þess og tiilags
Reykjavikurbæjar.
Einnig var það ákvæði sett í
frv., að „svo fljótt sem ástæður
ríkissjóðs leyfa skal koma upp
heimavistum fyrir 40 tii 50 nem-
endur“ Mentaskólans í Reykjavik
„og búa þær nauð.synlegustu hús-
göignum á kostnað ríkissjóðs. f
heimavistarhúsinu skal vera íbúð
fyrir kennara til umsjónar og
samkomusaliur. Svo skal og heiim-
ilt að ætla húsrúm og nauðsynleg
áhöld sameiginlegu mötunaytí
heima vi s tar nemen da.
Flestar breytingarnar voru
gerðar samkvæmt tillögum
mentamálanefndar efri deildar, en
Erlingur gerði ágreiningsatkvæðí
um skólagjöldin og fléiri einstök
atriði og skrifaði því undir
nefndarálitið nieð fyrirvara þar
um, en ekki tókst að kippa því
í lag.
Þessa frumvarps er nú getið,
þó að það dagaði uppi, sökum,
þess, að ekki er ólíklegt, að svip-
að frv. komi aftur fyrir næsta
þing.
Knattspyrnnfélag Reybjavikur:
Knattspyrnuæfiögar verða í
isumar í 1. fl. á þriðjiud. kl. 9, á
fimtudögum kl. 73/2 og laugard,
ki. 71/2. 1 2. fl. á mánud. kl. 8,
miðvikud. kl. 9 og föstud. ki.
9V2- í 3 fl. á sunraiud. kl. 10—11,
mánud. kl. 9, þriðjud. kl. 8, mið-
vikud. kl. 8, fimtuid. kl. 8 og
föstud. kl. ' 8V2. 4- fl- æfir á
mánud. kl. 7—8 og á fimtud.
kl. 6V2—71/2.
Hlaup og frjálsar íþröttaæfing-
ar verða á þriðju- og fimtu-dags-
kvöldum og eimnig á suruniud'ags-
morgnum kl. 10.
Tenmis er byrjaður fyriir nokkru.
Nokkrum stundum er enra óráð-
stafað.
Surad og vatrasknattleikur verð-
ur sérstaklega æfð í sundlaug-
unum á miðvikudagskvöldum kl.
8V2. Auk þess hefir K.-R.-fólk ó-
keypfs aðgang að sundlaugunumi
alla aðra daga óg fær ókeypis
isundkenslu, en það þarf að sýna
isundskírteini félagsáns, seml má
fá hjá stjórn þess. Enn frem-
ur mun verða æft surad við sund-
skálanra í Örfirisey og við surad-
laugina á Álafossi. Róður verð-
ur æfður frá sundskálaraum í Ör-
firisey á bátum Sundfélags-
ins. Nánari upplýsiragar því við-
vikjandi fá mierara bjá stjóm, K. R.
Æfingar í frjálsum útiíþróttum
kvemna hefjast í þessari viku
og verða náraar tilkyntar; upplýs-
ingar því viðvíkjandi er eiranig
áð fá hjá stjórn félagsins.
Vonamdi notar íþróttafólk nú
vel sumartímamn, til áð æfa úti-
íþróttir. Hið íslenzka sumar er
stutt og því er að noía það vel.