Morgunblaðið - 24.09.1948, Page 5

Föstudagur 24. sept. 1948.
MORGU TSBL ÁÐIÐ
5
P I S T L A R
Skömmtun húsmæðranna.
Þ AÐ er víst áreioanlega eng-
ínn hægðarleikur að fram-
kvæma skömmtun þannig að
iallir sjeu ánægðir. Það var þó
íurða hvað góðu, gömlu hús-
nræðrunum tókst að gera það í
jgamla daga, þegar öllu fólkinu
yar skammtað í sinn ask eða á
ginn disk og mataðist svo sitj-
iBndi á rúmi sínu. En húsfreyj-
junni tókst að gera alla nokk-
Sirnveginn ánægða, ef fólkið gat
Sreyst því að hún væri rjettlát,
hjeldi ekki til sumra á kostnað
Bnnara, ljeti jafnt yfir alla
ganga, vissi hvað hún hafði að
jgkammta, svo að þeir fyrstu
íengu ekki of mikið og þeir síð-
justu sátu ekki við skarðan hlut.
I
Innflutning og skömmtun
Jiarf að samræma.
OKKAR skömmtunaryfirvöld
Jim hefur ekki tekist sitt hlut-
Verk eins vel og þessum for-
Sjálu og rjettlátu húsfreyjum í
gamla daga. Þau hafa crðið sek
tim þá yfirsjón að skammta
jekki öllum jafnt. Það hefur ekki
yerið með ásetningi eða af vilja
gert, heldur verið skammtað of
ríflega í byrjun; þessvegna
Verða þeir síðustu útundan. —
Það er þetta, sem hefur gerst
með því að gefnir hafa verið út
íleiri skömmtunarseðlar en vör
. Ur eru til fyrir. Það er þetta
pem veldur hinni almennu óá-
iiægju með jafn sjálfsagða ráð-
gtöfun og vöruskömmtun er,
þegar kaupgeta almennings er
ríflegri heldur en innflutnings-
geta þjóðarinnar. Vonandi eru
Jjessi mistök yfirsjónir, sem
gkömmtunaryfirvöldin læra af
Ög láta ekki koma fyrir aftur.
Ef ekki er hægt að sjá innflutn-
Ingsgetuna nokkurn veginn fyr
Ir í byrjun hvers skömmtunar-
íímabils, verður bara að
Skammta nógu smátt, þannig að
yissa sje fyrir að varan nægi.
!Alltaf má auka við, ef mögu-
leikar leyfa. Þetta er krafa al-
mennings og fyr en henni er
fullnægt er hæpið að skömmt-
Unin nái tilgangi sínum.
!
Tvæi' lýsingar á lífinu í
Reykjavík.
NÝLEGA hefur verið brugð-
Ið upp tveim myndum af lífi
fólksins hjer i Reykjavík, og
þeim svo ólíkum að ekki er úr
Vegi að stilla þeim upp hjer
hlið við hlið, svo að fólkinu gef-
Ist kostur á að bera þær saman,
yirða þær fyrir sjer við hliðina
á sjálfum veruleikanum og
finna hvor þeirra er í betra
Eamræmi við hann.
„Röddin úr vestri“.
Önnur lýsingin á Reykjavík
og fólkinu hjer er eftir prest,
íslenskan, úr Vesturheimi, sem
dvaldi hjerlendis-s.l. ár. Þegar
hann kom aftur vestur um haf
hjelt hann ræðu og sagði lönd-
lim sínum frá því í fáum orð-
um, hvernig honum kom hin
tinga og hraðvaxandi höfuðborg
heimalandsins fyrir sjónir. —
Hann sjer heil, ný borgarhverfi,
l>ar sem reisulegar hallir standa
hlið við hlið, eftir strætunum
tenna bílar af nýjustu og bestu
jgerð, við höfnina iðar allt af
lífi, nýsköpunartogararnir —
hin fullkomnustu fiskiskip —
koma og fara, strandferða- og
millilandaskip líða að og frá
landi og flugvjelarnar íslensku
bruna fram og aftur yfir borg-
inni. Búðirnar eru margar og
smekklegar og það sem mest
ber á í búðargluggunum eru
bækurnar,, sem eru prentaðar
og selj-ast í ótrúlega stórum
upplögum. Á heimilinu eru
hverskyns þægindi, sem hugur-
inn girnist —■ góð húsgögn,
kæliskápar, rafmagnseldavjel-
ar, útvarpstæki; og það sem er
dásamlegast, heita vatnið úr iðr
um jarðar streymir um húsið
og hitar það jafnt sumar og
vetur. Þetta allt og margt fleira
sannfærir gestinn um það, hver
fjarstæða það sje, að íslending-
ar hafi eytt mestu af stríðshagn
aði sínum í óhóf og munað. En
best líst honum þó á fólkið. Það
er auðsjeð að því líður vel, og
aldrei hefur þjóðin búið við hag
stæðari kjör. Aldrei hefur æsk-
an í landinu verið jafn frjáls-
mannleg og fögur og aldrei hafa
íslendingar trúað jafn fastlega
á landið sitt og nú, nje elskað
það heitar.
Svona lýsir þessi Vestur-ís-
lendingur Reykjavík og Reyk-
víkingum eftir kynni sín af
þeim um eins árs skeið.
Röddin úr austri.
EN nú víkur sögunni heim
til íslands. Einn góðan veður-
dag, blíðviðrissumarið 1948,
bregður frómur Hvergerðingur
sjer til Reykjavíkur. Iíann er
skáld og rithöfundur,.enda vel-
launaður af ríkinu, sem slíkur.
Og því, sem fyrir augun ber í
Reykjavík þennan sumardag
lýsir hann í langri ritsmíð í
Þjóðviljanum. Hvað hefur hann
sjeð? Reykjavík og nágrenni er
„blífanleg herstöð, tollsvika-
bæli, svartamarkaðstorg“. Kjöt
ið, sem fólkið fær að kaupa á
20 kr, pr. kg. er hnútur af hor-
rollum, og kartöflurnar er hol-
lenskt svínafóður á 5 kr. tví-
pundið. íbúar höfuðborgarinn-
ar eru „fokreiðar hrygðarmynd
ir“, sem verða að standa í óend-
anlegum halarófum dag eftir
dag, skólausir, sokkalausir,
skyrtulausir, en auðvaldskerl-
ingar áka um í einkabílum og
hafa pilsaskipti 12 sinnum á
dag. Meðan stjórnin safnar
spiki og peningum, stendur ís-
lenskur almenningur í halaróf-
um, berfættur og japlar á hunds
mat og svínafóðri. Gjaldeyris-
yfirvöldin hafa gengið í lið með
þjófum, en lokar almúgann ber
rassaðan inni í landinu, bóka-
búðirnar springa utan af reyf-
ararusli, en tímaritin fjalla um
sportidiotisma og pyramída-
brjálsemi.
Þannig kom lífið í Reykjavík
fyrir sjónir þessu greinda og
góðhjartaða skáldi frá Hvera-
gerði sólarsumarið 1948.
Hvernig stendur á þessu?
HVAÐ veldur því, að frómur
og vel viti borinn rriaður legg-
ur sig niður við svona „bjána-
legt skriferí?" Hversvegna er
skáldið að búa til þessar brjál-
æðislegu myndir af daglegu lífi
Reykvikinga í sumarblíðunni,
þegar þjóðin býr við hagstæðari
kjör en nokkru sinni áður,
þrátt fyrir síldarleysi og vöru-
skömmtun? Það er vegna þess
(Framh. á bls. 12)
Islandsk Áarbog
Islandsk Aarbog 1946—
47. Udgivet af Dansk-is-
landsk Samfund. Red. af
Chr. Westergárd-Niel-
sen.
ÞESSI tvöfalda árbók er
rúmar 10 arkir að stærð.
Fremst er mvnd af sjera
Arne Möller og nokkur minning
arorð um hann eftir Niels Niel
sen prófessor. Síðan er grein
eftir Kristinn Ármannsson kenn
ara um dr. Arne Möller og
störf hans fyrir Dansk-islandsk
Samfund. Og enn eru minning-
arorð um hann eftir son hans
sjera Dag Monrad Möller.
Næst kemur ýtarleg grein eft
ir Mag. Chr. Westergárd-Niel-
sen um hag íslands á árunum
1946 og 1947. Er það yfirlit um
stjórnmálin og dýrtíðarráðstaf
anir, verslun, atvinnumál, húsa
byggingar, — samgöng-
ur á sjó og landi og í lofti, hafn
ai'mannvirki, rafveitur o. fl.
Þá kemur þýðing á ræðu
þeirra, er Sveinn Björnsson for
seti flutti á þjóðhátíðardaginn
1947.
Pálmi Hannesson rektor á
þarna grein um Heklugosið og
fylgja margar góðar myndir.
Er þetta fyrirlestur, sem hann
flutti í Kaupmananhöfn um
leið og hann sýndi þar Heklu-
kvikmynd Steinþórs heit. Sig-
urðssonar.
Kristinn Ármannsson ritar
grein um aldarafmæli Menta-
skólans og fylgir mynd af skóla
húsinu.
Þá kemur ferðasaga til Geys
is sumarið 1836, eftir Nic.
Lange, sem var verslunarmað-
ur hjá P. P. Schmidt, sem rak
Flensborgarverslunina í Hafn-
arfirði og Keflavík. Fylgja
myndir af nokkrum teikning-
um eftir höfundinn og eru
merkastar þeirra myndir af
kirkjunum í Skálholti og á
Þingvöllum. Annars er frem-
ur lítið á ferðasögunni að
græða. Jakob Benediktsson hef
ir skrifað stuttan formála og
nokkrar athugasemdir til skýr-
ingar.
Þá eru ritdómar: 1. um
bók dr. Sigurðar Nordals ,,ís-
lensk menning I“, eftir Viggo
Zadig, og 2. um bók Sigfúsar
M. Johnsen bæjarfógeta „Sögu
Vestmannaeyja“, eftir Ólaf
Gunnarsson.
Þá eru skýrslur um starfsemi
fjelagsins og reikningar þess.
Þá er þess og getið að fje-
lagið hafi tekið að sjer útsölu
á bókum Menningarsjóðs og
Þjóðvinafjelagsins.
Árbókin er snotur að öllum
frágangi og með íallegri kápu-
mynd af Heklugosinu.
Miklð mannfall
grískra uppreisnar-
manna
Aþena í gærkveldi.
GRÍSKI herinn tilkynti í
kvöld, að 668 skæruliðar hafi
frá mánaðarmótum fallið í or-
ustum við stjórnarhersveitir í
Mourgana og Kastoria i Vestur
. Makedoníu. 266 hafa verið tekn
ir til fanga. — Reuter.
m
ifreiða
■ Ákveðið hefur verið að láta fara fram athugun á ]jósa-
■ útbúnaði allra bifreiða i lögsagnarumdæmi Reykjavíkur
; til þess að staðreyna, hvort ljósin sjeu rjett stilt, þannig
; að þau blindi eigi vegfarendur, sem á móti koma.
■ Hafa öll bifreiðaverkstæði bæjarins fengið tæki til
■ þess að mæla hæðar og hliðarstillingu bifreiðaljósa og
; munu taka að sjer að færa ljósin í rjett horf, eftir þvi
: sem þörf krefur.
• \
m
; Ber öllum bifreiðaeigendimi að láta athuga ljósa-
; stillingu bifreiða sinna samkvæmt framansögðu, bdð
: allra fyrsta.
m
m
; Lögreglustjórinn i Reykjavik, 23. sept- 1948.
; Sígurjón Sigurðsson-
AUGLYSI
m [jósaútbúnað b
■
| Lækningastofa mín
er flutt i Kirkjuveg 4 (niðrí). Viðtalstimi minn verð r
framvegis kl. 3—5-alla virka daga, sími á læknint: i-
stofunni er 9099.
Í3janii
S>nœty{öi
yornááon
Herbergi óskast
til leigu sem næst Miðbæjarbarnaskólanum. Til sreina
koma skipti á herbergi við Klappastig. Tilboð merkt:
„Herbergjaskipti — 529“ óskast send afgr. Mbl fyrir
laugardagskvöld.
iivmntsrKOi

Stúlka
■
■
| Ábvggileg stúlka óskast í vist. öll nýtísku þægindi. —
■
; Gott sjerherbergi. — Há'tt kaup. Simi 5858.
IMiðursuðuvörur:
■ ■;
z 3
■ Eigiun fyrirliggjandi: ?
; SARDfNUR, Fiskbollur, Grænax |
: baunir. PICKLES, SAVOY SAUCE ; ■ ■ • j C^^ert —Knátjdnááon JJ do. hJ. : ■ * ■
Gæfa fylgir hringunum / SIGVRÞÓR * ReykjaMk. Margar gerSir. Sendir gegn póstkröfu hvert á land sem er. — Sentkð nákvœmt mál —
\ )7fa<gnúiS ttJhorlac. :i j hæstarjettarlögmaCur.
Eiiiar ÁsmuHtíssnn hæ»taréttarlögmoðu,r Skrtfataf»» T]*riuirr(ta U — £tmJ
RAGNAR JÓNSSOF I bæstariettarlögmaðva j t-augavegi 8. Sími 77M | I Liigfræftfstörf og et|» a- 1 sndrysl*.
AVGLÝSIISG ER GL LLS IGILD 1