Morgunblaðið - 31.07.1992, Page 6

6 D
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 31. JÚLf 1992
Irfitt er að af la $ér vin-
or á einu ári en auövelt
að móðga hann á einni
klukkustund.
KÍNA
ALLIR íslendingar, sem ein-
hvern tímann hafa farið til út-
Ianda, hafa komið við bæði í
Frihöfninni og íslenskum
markaði í Flugstöð Leifs Ei-
ríkssonar. I þessum verslunum
er að finna vörur allt frá vel-
lyktandi erlendum snyrtivörum
til vellyktandi íslensks saltfisks.
Mikil sala er í þessum verslun-
um, sem selja allar sínar vörur
tollfrjálst og án virðisauka-
skatts.
íslenskur markaður var stofn-
aður árið 1970 í þeim tilgangi að
selja erlendum farþegum sem hér
millilentu íslenskar vörur og
minjagripi. Á þessum tíma voru
Loftleiðir með stærri hlut á Norð-
ur-Atlantshafssvæðinu. Síðan
hefur margt gerst og breyttum
tímum fylgja breyttar áherslur og
íslenskur markaður laðar nú ekki
síður til sín íslendinga en útlend-
inga.
Fyrir ekki svo löngu voru það
ullarvörur sem voru meira en
helmingur af allri sölu en nú selst
jafnmikið af ullarvörum og mat
og þar á eftir koma minjagripir
og lestrarefni. Matur er sú vara
sem langmest aukning hefur orðið
á í sölu og að sögn Loga Úlfars-
sonar, verslunarstjóra íslensks
markaðar, virðist sífellt meira um
að fólk geymi sér það að kaupa
mat þangað til það kemur út á
flugvöll. Allur íslenskur matur
selst mjög vel, t.d. lýsi, skyr, harð-
fiskur auk þess sem reyktur og
grafinn lax, ostur og fleira ganga
mjög vel út. Annað af tvennu sem
landinn kaupir mest er einmitt
matur en hitt er lestrarefni.
íslenskur markaður hefur und-
anfarin ár selt boli sem á voru
allskonar hálf rugluð skilaboð eða
myndir. í ár var skipt um stefnu
og byrjað að hafa bolina með text-
um sem kitla þjóðarvitundina eða
segja eitthvað. í kjölfarið á þessu
seldust þeir bolir upp í byrjun júlí
sem áætlað hafði verið að selja í
allt sumar.
Ein eftirtektarverð nýjung er
val íslensks markaðar á lista-
manni sumarsins sem var í fýrsta
sinn valinn í sumar. Að þessu sinni
er það Inga Elín Kristinsdóttir og
er ýmiskonar glermunum eftir
hana stillt upp til sölu og að sögn
Loga hefur það gengið mjög vel
og mun betur en búist var við.
Á milli Fríhafnar og íslensks
markaðar eru skýr mörk hvað
má selja og hvað ekki og er skipt-
ingin sú að Fríhöfnin selur erlent
en íslenskur markaður innlent
með örfáum undantekningum eins
og t.d. lestrarefni.
Árið 1958 var Fríhöfninni kom-
ið á fót. Þetta var á þeim tíma
þegar flugvélar gátu ekki flogið
til Bandaríkjanna án þess að koma
við hér á landi í millitíðinni og fá
eldsneyti. Það þótti því tilválið að
selja útlendingunum einhverjar
tollfijálsar vorur og í upphafí var
áherslan lögð á áfengi og tóbak.
Núna eru breyttir tímar og á síð-
asta ári velti Fríhöfnin 1.800 millj-
ónum og skilaði 477 milljóna
króna hagnaði.
Gagnstætt því sem margir
gætu haldið eru áfengi og sæl-
gæti ekki mest seldu vörurnar í
Fríhöfninni. í fyrra seldust í fyrsta
sinn snyrtivörur fyrir meira en
áfengi og bjór til samans, þar á
eftir koma svo allskonar tæki og
af söluhæstu vörunum rekur sæl-
gætið lestina. Af sælgæti og víni
er langmest keypt í komufríhöfn-
inni, þ.e. fríhöfnin fyrir þá sem
eru að koma til landsins, en hún
er svolítið sérstök því í heiminum
öllum eru innan við 10 fríhafnir
af þeirri tegund.
Á milli Fríhafn-
ar og íslensks
markaöar eru
skýrmörk
hvaö mó selja
og hvað ekki
og er skipting-
in sú að Frí-
höfnin selur
erlent en ís-
lenskur mark-
aöur innlent
Fyrir stuttu voru tollamörkin
hækkuð þannig að núna má taka
með sér vörur inn í landið fyrir
32.000 kr. og hver einstakur hlut-
ur má ekki kosta meir en 16.000.
Er nú byijað að selja gasgrill og
reiðhjól þar sem verð þeirra er
komið undir tollamörkin.
Á erlendum flugvöllum eru oft
allskonar sértilboð í gangi en að
sögn Guðmundar Karls Jónsson-
ar, framkvæmdastjóra Fríhafnar-
innar, er sá munur á Leifsstöð
og flestum öðrum alþjóðlegum
flugvöllum að hér fara allar vélar
á sama tíma og fólk staldrar því
aldrei við það lengi í flugstöðinni
að það geti gefið sér einhvern tíma
til að kynna sér sértilboð. Erlend-
is þurfi fólk oft að bíða á flugvell-
inum í 2 til 3 klukkutíma en það
gerist sjaldan hér. Þó væri núna
sértilboð á sígarettum.
Það hefur verið farin löng leið
frá því að þessum tveim verslun-
um var komið á fót en vafalaust
var stærsta skrefið stigið þegar
þær fluttu yfír í Leifsstöð. Þar
fengu þær betri aðstöðu til að
koma vörum sínum á framfæri
auk þess sem allt umhverfi varð
meira aðlaðandi fyrir viðskipta-
vininn. ■
Sigurjón Pálsson
Árni J. Elíasson, formaður atvinnumálanefndar blaðar í skýrslunni.
Stærri skyndibitastað
þarf í Skaftárhreppi
SKORTUR á stærri skyndabitastað, þörf á meiri afþreyingu, skortur
á gistirými yfir hásumarið og ekki nógu góðar samgöngur eru helstu
veiku púnktarnir í ferðaþjónustu Skaftárhrepps en þar var nýlega
kynnt skýrslan „Stefnumótun í ferðaþjónustu í Skaftárhreppi".
Áning mót Hraundröngum
Hópur hagsmunafulltrúa og áhuga-
manna hefur unnið sl. ár að þessari
könnun ásamt atvinnuráðgjafa Suð-
urlands og Iðntæknistofnunar. Meg-
inmarkmiðið var að fjölga í framtíð-
inni arðbærum störfum í ferðaþjón-
ustu og lengingu dvalar hvers og
eins. I könnun sem var lögð fyrir
ferðamenn sl. sumar kom fram að
flestir koma að Kirkjubæjarklaustri
vegna áningar á hringvegi en dvelja
þar vegna náttúrufegurðar og
þekktra sögustaða. Einnig var víð-
horf heimamapna kannað og virtist
útkoman svipuð; styrkur greinarinn- ;
ar talin náttúra svæðisins og mild !
veðratta, gott veiðisvæði, gistiað-
staða, góð staðsetning á hringvegi
og vaxandi afþreying svo sem golf-
völlur, sundlaug o.fl.
Á fundinum sem skýrslan var kynnt
á kom fram að nú þegar hefur verið
unnið nokkuð að framkvæmdum sem
eru nefndar í skýrslunni, svo sem
merkingum gönguleiða og afþreying
hefur verið aukin með hestaleigu og
ýmsum uppákomum. Komið hefur
verið á samstarfi þeirra sem eru í
ferðaþjónustu með stofnun félags og
gefinn út bæklipgur um Skaftár-
hrepp o.fl. ■
Han'na Hjartardótlir
Ástarstjömu
yfir Hraundranga
skýla næturský.
Hló hún á himni.
Hryggur þráir
sveinn í djúpum dal.
Alltaf kemur upp í hugann ljóð
Jónasar Hallgrímssonar þegar ek-
inn er þjóðvegurinn um Öxnadal-
inn og horft til hraundranganna
sem bera við himin handan dals-
ins. Litbrigðin í fjallinu svo marg-
breytileg.
I hlíðinni á móti, rétt framan
við Bægisá, eru fallegir skógar-
lundir, sem laða að. Þar býðst ferð-
fólki nú yndislegur staður til þess
að á og borða nestið sitt við borð
í skjóli í skóginum milli vegarins
og árinnar, sem líður um dalbotn-
inn. Þarna er yndislegt að vera.
Mikið af hvönn og birki og marg-
víslegum plöntum. Stígar og stæði
eru fyrir bíla og smekklegir plank-
ar til að afmarka og vetja gróður-
blettina. Allt er hreint og vel um
gengið. Stór skilti sýna svæðið
Eyjafjörð og Aðaldal og annað
sýnir vegi og staði á Norðurlandi
eystra, allt frá Varmahlíð í Egils-
staði. Á lítilli hæð er útsýnisskífa,
sem bendir á allan fjallahringinn.
Þar'les maður m.a. hið Irímnugléga
nafn Gljúfrabúi, auk Hrauns og
Hraundranga.
Þarna er vin á langri leið um
þjóðbraut 1, sem ferðafólk ætti
ekki að æða framhjá. ■
Elín Pálmadóttir
Hýtt hótel í
Eyjahreppi
NÝLEGA er hafinn veit-
ingarekstur í Laugagerðis-
skóla. Úrval-Útsýn tók skól-
ann á leigu og er hótelið
kallað Eldborg. Hótelsljóri
er Guðrún Hjaltadóttir.
Umferð er mikil hér um
sveitir því með komu hunda-
daga hefur veður breyst til
batnaðar. Nú er hér um 20
stiga hiti. Töluverð aðsókn
hefur verið að Hótel Eldborg
enda margt sem staðurinn
hefur upp á að bjóða, ferða-
mönnum til yndisauka og þæg-
inda. ■
Páll Pálsson
±