Morgunblaðið - 11.03.1998, Page 7

MORGUNBLAÐIÐ
MIÐVIKUDAGUR 11. MARZ 1998 D
GREINAR
Kvótaþríeykið og peningavaldið
ÞEGAR kvótakerfíð
var sett á 1984 var
markmiðið með þeim
lögum að stuðla að
verndun fiskistofna,
allra fiskistofna ekki
bara þorskstofnsins.
Þetta kvótakerfi hefur
algjörlega brugðist og
meira að segja snúist í
andhverfu sína. I stað
þess að stuðla að frið-
un hefur það skapað
sóun, sukk og spill-
ingu. Síðan kei-finu var
komið á hafa bátar og
togarar einbeitt sér að
öðrum tegundum en
þorski. Dæmi eru um að
Kristinn
Arnberg
togskip hafi farið strax úr stað og
jafnvel hringinn í kringum landið af
því það mátti ekki veiða þorsk.
Sóknin í aðra stofna en þorsk er bú-
inn að skaða þá. Skip sigla stað úr
stað og fá ekkert annað en þorsk
sem enginn kvóti er fyrir og henda
honum í sjóinn aftur.
Óréttlátt og siðlaust
Dragnótabátar á kolaveiðum fá
risahöl af þorski og hirða eitt og
eitt einmana kolablað úr kösinni
og henda svo þorskinum í sjóinn
aftur af því að það er ekki til kvóti
fyrir honum. Netabátar mega ekki
hirða minni þorsk en átta kíló af
því að kvótinn kostar áttatíu krón-
ur kílóið en verðið á fiskmörkuðum
á þorski er hundrað og tíu krónur
þannig að þeir verða að henda
þriðja hverjum þorski í hafið.
Svona er kvótakerfið í raun spillt,
óréttlátt og siðlaust. Mér, sem
skrifar þessa grein,
dettur ekki í hug að
halda því fram að sjó-
menn kasti fiski í sjó-
inn að gamni sínu.
Þeir hafa bara ekkert
annað ráð.
Núna seinni ár hefur
þetta kvótakerfi verið
að sundra þjóðinni. Ut-
gerðarmaður sem var
virtur í sinni heima-
byggð af því hann var
máttarstólpinn í sínu
plássi skapaði atvinnu
á sjó og í landi er nú
hataður og kallaður
sægreifi að því að hann á
allan kvótann í plássinu,
og getur selt hann fyrir hundruð
milljónir króna og farið burt úr
plássinu og skilið fólkið sem vann
hjá honum eftir atvinnulaust og
plássið í rúst. Enginn kvóti, enginn
fiskur engin atvinna. En er þetta
honum að kenna að svona er kom-
ið? Nei, þarna verður að kenna
landsfeðrunum um (þríeykinu).
Þeir hafa klúðrað þessu, kannski af
vanþakkingu, kannski af kæruleysi
og klaufalegri þjónkun við hags-
munaaðila. Við skulum bara vona
að þeir hafi ekki vitað hvað þeir
voru að gera svo að þetta kallist
ekki ásetningsbrot.
Flokksheili
Nýtt fólk sem tekur sæti á al-
þingi, sama hvar í flokki það er,
virðist annaðhvort vera heilaþvegið
eða að skipt hafi verið um heila í
því, - settur í það flokksheili. Það
virðist ekki skynja hvað það er að
„Nokkur stórfyrirtæki
eru búin að kaupa hátt
á annað þúsund tonn af
þorskkvóta,“ segir
Kristinn Arnberg, „og
margir einstaklingar
eru búnir að kaupa
30CM00 tonn af
þorskkvóta í þessu
kerfi.“
gera komandi kynslóðum með því
að samþykkja allt sem flokksfor-
ingjarnir á alþingi segja þeim að
samþykkja. Þó eru til undantekn-
ingar en þær eru mjög fáar.
Halldór var fljótur að grípa til-
lögur Alþýðubandalagsins og snúa
þeim sér í hag með að setja veiði-
leyfagjald ofaná allt sukkið. Hann
veit sem er að með því væri þetta
kerfi komið til að vera. Við sem lát-
um okkur þetta óréttlæti varða,
verðum að vinna að því að fá nýtt
fólk inn á alþingi, fólk sem lætur
hvorki skipta um heila í sér né
heilaþvo sig. Fólk sem kann að
stýra þjóðarskútunni og hefur þessi
orð að leiðarljósi: réttlæti - jöfnuð-
ur - frelsi.
Kaupa upp allan kvótann
Nú telur kvótaþríeykið að Hall-
dóri Asgrímssyni, Þorsteini Páls-
syni og sjálfum Kristjáni Ragnars-
Endurúthlutun
veiðiheimilda
Veiðiheimildir sem
útgerðarmenn hafa af-
not af í dag eru sam-
kvæmt lögum sameig-
inleg eign allrar þjóð-
arinnar. Utgerðar-
menn hafa komið ár
sinni þannig fyrir borð
að ráðstöfunarréttur-
inn er að þeirra sögn
orðinn að eignarrétti.
Þessar fullyrðingar út-
gerðarmanna eru í
mínum huga ekki rétt-
ar; ef einhver hefur
ráðstöfunarrétt yfir
einhverju er ekki þar
með sagt að sá hinn
sami eigi hlutinn. Sá
sem á hlutinn hlýtur að
eiga hann jafnt sem áður og ef eig-
anda hlutarins finnst farið illa með
hann hlýtur hann að geta leyst
hann til sín á ný.
Hafa misst sjónar
á tilganginum
Því er nú einu sinni þannig farið
með sægreifana í landinu að þeir
hafa gjörsamlega misst sjónar á til-
gangi kvótakerfisins, sem var í
upphafi sett á með fiskverndun í
huga og til að byggja upp fisk-
stofna í kringum landið. Kvótakerf-
ið hefur þróast út í það að verða
hagkerfi í hagkerfinu og vex með
ótrúlegum hraða þar sem gullgraf-
arahugsunin ræður ríkjum.
Vinnslan hefur dregist æ meir
inn í þetta og nú er sagt að útgerð-
in geti ekki farið fram á hærra fisk-
verð því þá fari vinnslan á hausinn.
Verðið sem vinnslan greiðir fyrir
þorskinn í dag er sums staðar
hlægilegt og þó ekki, því ósjálfrátt
hugsar maður til sjómannanna sem
eru á þessum skipum og þeim er
eflaust enginn hlátur í hug.
Hvað er til ráða? Eins og ástand-
ið er orðið í dag finnst mér kominn
Friðrik
Björgvinsson
tími til að skoða það al-
varlega að endurút-
hluta veiðiheimildum
og þá með síðustu
veiðiár sem viðmiðun.
Þá fengju þeir kvóta
sem gera út en þeir
sem hafa leigt frá sér
kvóta myndu missa
hann. Frá því kvótinn
var settur á hefur ver-
ið töluverður flutning-
ur á honum milli
landshluta og hafa
mörg stór fyrirtæki
náð til sín meiri kvóta
með sameiningu. Sú
þróun að fækka útgerð-
um og stækka þær er
ekki rétt leið til að halda
byggð í landinu.
Kvótinn fer úr byggðarlaginu og
fólkið situr eftir í átthagafjötrum
með verðlausar eignir. Ef það er
eignaupptaka að endurúthluta
kvótanum er þá ekki flutningur á
kvótanum úr byggðarlaginu það
líka? Það verður að gera eitthvað í
þessum málum og ástandið í þjóð-
félaginu er þannig í dag að það er
lag til að færa þjóðinni þessa eign
sína aftur.
Vökvadælur
®-30®
Allar gerðir plastpoka,
þegar mikið liggur við.
6*340 l/mín
Þrýstingur upp
í 290 bör
Spilverk
v_
Plastos
Umbúðir hf.
Suðurhrauni 3 • 210 Garðabaey
t^L
Spilverk Sig. Sveinbjörnss. ehf.
Sími 544-5600 Fax 544-5301
syni hafi tekist að að loka hringnum
með því að setja báta undir 6 tonn-
um í kvóta og búa til sama sukkið í
því kerfi líka. Ég hef fylgst með
markaðinum á þessari bátastærð
síðan alþingi breytti lögunum um
áramótin og kvótasetti smábáta-
kerfið. Nokkur stórfyrirtæki og
einstaklingar eru að kaupa upp all-
an kvótann í þessu kerfi. Þeir
kaupa hvern bátinn á fætur öðrum
ef nægur kvóti fylgir þeim. Tonnið
af þorskkvóta er komið í 400.000
krónur. Tökum dæmi: Sex tonna
bátur með 100 tonna kvóta er
markaðssettur svona: Bátur 11
millj. kr. krókaleyfi 6 millj. kr.,
kvóti (100 tonn af þorski) 40 millj.
kr. Samtals bátur með krókaleyfi
og kvóta, en án veiðarfæra, 57
milljónir króna.
Enginn grundvöllur
Grundvöllurinn til að gera þenn-
an bát út er hreint enginn. En það
er ekki það sem þeir eru að hugsa
um sem kaupa heldur eru þeir að
ná kvótanum undir sig. Nokkur
stórfyrirtæki eru búin að kaupa
hátt á annað þúsund tonn af þorsk-
kvóta og margir einstaklingar eru-
búnir að kaupa 300-400 tonn af
þorskkvóta í þessu kerfi. Síðan
færa þeir kvótann af bátunum og
selja þá aftur með litlum kvótum.
Bankar, olíufélög, tryggingafélög
lífeyi’issjóðir eru búnir að lána r
þetta fleiri hundruð milljónir króna
og halda því sjálfsagt áfram. Þeir
vita að þeim mun meira sem lánað
er styrkist kerfið í sessi. Þeim er að
takast ætlunarverkið. Ef einhverj-
um dettur í hug að hrófla við þessu
rangláta kvótakerfi þeirra þá mun
þjóðarskútan dýfa möstrunum í sjó. .
Næsta skref hjá kvótaþríeykinu
verður væntanlega að kvótasetja
allar fisktegundir í þessu kerfi líka
og sameina svo bæði kerfin í eitt
kerfi. Þá er tilganginum náð. Þá
fara allir kvótalitlir einyrkjar þráð-
beint á hausinn og peningavaldið
verður búið að ná allri auðlindinni
undir sig.
Höfundur er sjónmdur og situr í
stjóm Samtaka um þjóðareign.
Virðingarleysi
Utgerðimar í landinu hafa sýnt
með virðingarleysi sínu gagnvart
þjóðinni að reglunum verður að
breyta og ef það kostar auðlinda-
skatt þá kostar það auðlindaskatt.
Það að endurúthluta kvótanum er
nokkuð sem er vel hægt að gera og
síðan aftur eftir einhver ár. Það að
útgerðin hafi leigt frá sér kvóta og
sent skipin til annarra veiða á fjar-
lægum miðum er alveg satt, en það
„Kvótinn fer úr
byggðarlaginu,“ skrifar
Friðrik Björgvinsson
„og fólkið situr eftir í
átthagafjötrum með
verðlausar eignir.“
réttlætir ekki að þjóðin niðurgreiði
þessar veiðar með leigu á veiðiheim-
ildum.
Mér fínnst ástæða til að benda á
bréf í laugardagsblaði Morgun-
blaðsins 7. febrúar frá Kristni Pét-
urssyni til VSI. Þar eru nokkur at-
riði sem ég tel að séu réttilega
áréttuð.
Höfundur er vélstjóri.
DENIS0N
RAÐAUGLYSINGAR
ATVINNA
Ráðningarmiðlun
fyrir sjómenn
Okkur vantar alltaf háseta á skrá, sem eru til-
búnir að fara á sjó með stuttum fýrirvara.
Okkur vantar nú þegar:
1. vélstjóra á loðnuskip, réttindi VF.I
1. vélstjóra á frystitogara, réttindi VF.III.
Y-vélstjóra á ísrækjutogara, réttindi VS.1
Y-vélstjóra á rækjutogara í Japan, réttindi VS.1.
1. vélstjóra á ísrækjutogara, réttindi VS.I.
1. vélstjóra á rækju/loðnuskip, réttindi VS.I.
Y-vélstjóra á línubát, réttindi VS.III.
1. vélstjóra á skelfiskbát, réttindi VS.III.
Vélavörð á skelfiskbát.
Vélaverði á báta, fast og í afleysingar.
Háseta á neta- og línubáta, fast og
í afleysingar.
Beitningamenn á Vestfjörðum — húsnæði
er í boði.
Okkur vantar einnig á skrá hjá okkur sjómenn
í allar stöður. Þeir, sem voru á skrá hjá okkur
fyrir áramót 1997, eru beðnir að hafa samband,
ef þeir vilja vera áfram á skrá.
Sjótak,
snögg þjónusta,
símar 562 0910 og 899 0910, talhólf 889 0910.
Netfang: ellikr@heimsnet.is
VEI
Rækjuveiðar
Dögun ehf., rækjuvinnsla á Sauðárkróki, óskar
eftir rækjubát í viðskipti frá og með apríl nk.
og fram á haust. Ýmsir möguleikar hvað varðar
kvóta og veiðarfæri.
Dögun ehf., Sauðárkróki,
sími 453 5900, fax 453 5931.
YMISLEGT
Viðskiptabátar
Fyrirtæki á Suðvesturlandi óskareftirtog-, línu-
bátum eða togurum í viðskipti með
2ja—5 kg þorsk.
Ahugasamir leggi nafn og símanúmer inn á
afgreiðslu Mbl., merkt: „Viðskiptabátar —
3761", fyrir föstudaginn 20. mars nk.
TIL SOLU
/
^ón x^4$bj Stnsson fi<jl.
Grásleppunet, hákarlakrókar, plasttunnur.
Sími 551 1747.