Morgunblaðið - 19.06.1998, Síða 30

30 FÖSTUDAGUR 19. JÚNÍ1998
MORGUNBLAÐIÐ
KÆRLEIKSÞJÓNUSTA KIRKJUNNAR
Herra Karl Sigurbjörnsson biskup fslands
Trú sem starf-
ar í kærleika
Þjóðkirkjan sinnir fjölbreytilegu líknar-
starfí eða kærleiksþjónustu sem oft er
nefnd svo. Hér á eftir verður greint frá
nokkrum atriðum í þessu starfí í fyrstu
samantektinni af þremur sem birtast eiga
næstu daga.
EINHVER góður maður sagði að
Jesús Kristur hefði afnumið þyngd-
arlögmálið sem einatt ræður í
mannlegu samfélagi, lögmálið:
Hver er sjálfum sér næstur. Jesús
kenndi lögmál kærleikans og setti
það fram í gullnu reglunni: „Allt
sem þér viljið að aðrir menn gjöri
yður það skuluð þér og þeim
gjöra.“ Sú viðmiðun er æðst og best
í öllu lífí.
Jesús kenndi líka að trú verði að
birxast í lífemi, lífsmáta, umgengni.
Hann leggur áherslu á að gjöra
vilja fóðurins á himnum. Enn og
aftur fordæmir hann þá sem telja
sig þjóna Guði með yfirskini guð-
hræðslu einu saman, en láta sig
litlu varða hag og heill hinna smáu,
snauðu, sjúku og minni máttar.
Hann sagði dæmisöguna um mis-
kunnsama Samverjann. Sú saga
hefur ekki látið mannkyn í friði síð-
an.
Eitt mikilvægasta verkefni sem
blasir við þjóðkirkjunni um þessar
mundir er að auka kærleiksþjón-
ustu safnaðanna. Það er margvísleg
aðstoð við þá sem halloka fara í
samfélaginu og hjálpar- og þróun-
arstarf meðal fátækra þjóða. Meg-
instoðir safnaðarstarfs kirkjunnar
hafa frá öndverðu verið guðsþjón-
usta, fræðsla og líknarþjónustan.
Líknarþjónustan, diakonia, eins og
það kallast á frummáli Nýja testa-
mentisins, grískunni, er boðun
fagnaðarerindisins í verki. Þar
gengur kirkjan í fótspor Krists sem
fór um meðal fólks og líknaði, lækn-
aði, reisti á fætur. Þar leitast hún
við að hlýða hvatningu Krists er
hann hafði sagt söguna um Sam-
verjann sem tók áhættuna og mis-
kunnaði sig yfir hinn særða: „Far
þú og gjör slíkt hið sama!“ Kirkja
sem vill vera trúverðug verður að
vakna til vitundar um að fagnaðar-
erindið verður aldrei boðað í orðum
einum, heldur umfram allt með trú
sem starfar í kærleika. Það hefur
aldrei verið brýnna en einmitt nú.
Dýrmætur vaxtarbroddur
Hjálparstarf og kristniboð þarf
að komast á dagskrá. Efla þarf að-
ild safnaðanna að Hjálparstofnun
kirkjunnar og kristniboði. í hverri
sókn og söfnuði ætti að vera hópur
fólks sem finnur köllun sína í að
leggja þeim málum lið og minna
söfnuðinn á skyldur hans gagnvart
þeim sem standa höllum fæti. Ég
hvet presta og sóknarnefndir til
þess að stuðla að því.
Hluti kærleiksþjónustu kirkjunn-
Morgunblaðið/Arnaldur
MEÐAL þess sem kirkjan býður uppá er margs konar starf meðal aldraðra og hér er mynd frá samveru í Bú-
staðakirkju. Frá vinstri: Ása Gissurardóttir, Guðmundur Guðjónsson, Óskar Magnússon, Ágústa Hróbjartsdótt-
ir, Guðbjörg Björgvinsdóttir og Lilja Sigurðardóttir en hún er starfsmaður í öldrunarþjónustu Háteigskirkju.
Ragnheiður Sverrisdóttir djákni
Vaxandi sérhæfíng
í starfí kirkjunnar
MARGT kirkjulegt starf er h'tið þekkt
og margir verða hissa á að kirkjan
starfi og þjóni eins og raun ber vitni.
Safnaðarstarf hefur eflst á síðari ár-
um og þar hafa prestar og leikmenn
verið ötulir. Djáknar hafa bæst í hóp-
inn og má segja að sérhæfing fari vax-
andi í kirkjulegu starfi. Um leið er
þörf fyrir sjálfboðaliða sem vilja taka
þátt í þessu starfi.
Sumir söínuðir hafa lagt áherslu á
að efla þjónustu við aldraða, til dæmis
í formi heimsóknarþjónustu, en aðrir
söfnuðir hafa lagt áherslu á bama- og
unglingastarf. Fjölbreytnin er mikil.
Sérþjónustuprestar og djáknar eru
nokkurs konar sérfræðingar í kær-
leiksþjónustu. Þeir starfa á mörgum
sviðum og eru sumir launaðir af þeim
stofnunum eða félagasamtökum sem
þeir eru ráðnir hjá. Þegar fólk stend-
ur frammi fyrir erfiðleikum hefur það
oft mikla þörf fyrir að tala og fá ein-
hvem til að hlusta. Hér er kirkjan
með sálgæslu sína mjög mikilvæg.
Það er ekki bara sá sem lendir í vanda
sem þarf að fá að tala heldur einnig
aðstandendur. Þetta á til dæmis við
um alvarlega veikt fólk eða þegar slys
ber að höndum. Aðstandendur fá
slæmar fréttir og verða fyrir áfalli. Þá
er oft gott að eiga kost á að tala við
prest eða djákna.
Kirkjan hefur sinnt köllun sinni
Hefurðu heyrt talað um að það
starfi sérstakur prestur í fangelsum
landsins? Hugsanlega. En þeir sem
• Skilgreining á kærleiksþjón-
ustu íslensku kirkjunnar verður
til umræðu í haust á ráðstefnu
um kærleiksþjónustuna. Norð-
menn hafa skilgreint kærleiks-
þjónustuna þannig:
Kærleiksþjónusta er umhyggja
kirkjunnar fyrir náunganum og
starf sem eflir samfélag. Hún er
einnig sú þjónusta sem sérstak-
lega er veitt fólki í neyð.
annaðhvort hafa verið í fangelsi eða
em aðstandendui- þeirra sem hafa
verið þar þekkja margir af eigin raun
hversu erfitt það er að lenda í þessum
aðstæðum.
Hér hefur kirkjan sinnt köllun sinni
og vitjað fanga með skipulögðum
hætti. Fangaprestur og aðrir sérþjón-
ustuprestar sinna oft aðstandendum
og starfsfólki innan þess sviðs sem
þeir starfa á. Það er mildð álag á þess-
ar stéttir og margir vinna krefjandi
störf sem nauðsynlegt er að geta
fengið að ræða rnn í trúnaði. Um
nokkurt skeið hefur prestur tengst
starfi lögreglunnar og er það hlutverk
hans að vera lögreglumönnum til að-
stoðar þegar þeir vilja ræða um það
sem mætir þeim í starfinu.
Á sjúkrahúsum og í fangelsum er
reglulegt helgihald. Það á við um
flesta aðra í sérþjónustunni en prest-
ur heymarlausra hefur hér algjöra
sérstöðu. Hann er eini presturinn sem
talar mál skjólstæðinga sinna, tákn-
málið.
BISKUP segir að eitt mikil-
vægasta verkefni kirkjunnar
sé að auka líknarþjónustu
kirkjunnar og koma hjálpar-
starfi og kristniboði á dag-
skrá. Myndin er frá Afríkuferð
biskups í aprfl þar sem hann
kynnti sér hjálpar- og kristni-
boðsstarf í Eþíópíu og Kenýa.
ar er líka sérþjónustan og sálgæsl-
an á sjúkrastofnunum. Það hefur
verið dýrmætur vaxtarbroddur í lífi
kirkjunnar. Þar hafa menntaðir
prestar og djáknar komið til starfa
og unnið ómetanlegt boðunar- og
sálgæslustarf. Djáknaþjónustan er
gleðilegur vaxtarbroddur sem efla
þarf. Þar er mikilvæg áminning
þess að kirkjan taki líknarþjónust-
una fastari tökum og veiti fólki
menntun og ábyrgð til að ryðja nýj-
ar brautir í þjónustu fagnaðarer-
indisins.
Við Islendingar höfum lengi not-
ið þeirrar gæfu að byggja upp þró-
að velferðarþjóðfélag. Þar höfum
við verið samstiga systurþjóðum á
Norðurlöndunum. Velferðarkerfið
byggði vissulega á arfi hinnar lúth-
ersku þjóðkirkju þar sem krafan er
á samfélagslega ábyrgð og skyldur
hins opinbera við þá sem efnahags-
lega og félagslega eru á útjöðrum
samfélagsins. Ymsir telja að vel-
ferðarkerfið sé komið í þrot vegna
þess að það vanti hina siðgæðislegu
forsendu. Siðgæði er alltaf af trúar-
legum rótum runnið, byggir á því
að fólk virði gildi sem æðri eru og
allir hljóti að lúta óháð ávinningi.
Það stenst ekki án uppeldis og iðk-
unar trúar.
Nú bendir margt til þess að hug-
sjón samstöðu og samhjálpar þoki
fyrir síngirninni. Velferð og samfé-
lagsábyrgð hrynja þar sem fólk
hugsar aðeins um eigin hag og rétt
og neitar að viðurkenna skyldur
sínar gagnvart Guði og náungan-
um. Góðærið virðist fara í mann-
greinarálit, og bilið breikkar milli
auðs og örbirgðar. Við horfum líka
upp á félagsleg vandamál fara úr
böndum, vímufíkn og lyfjamisnotk-
un, afbrot, upplausn fjölskyldunn-
ar, ofbeldi og siðleysi, allt eru þetta
sjúkdómseinkenni sem bera vitni
um það að við erum á leið með að
glata grundvallar siðgildum samfé-
lagsins og verðum að spyrna við
fótum.
Líknarþjónusta kirkjunnar er
þess vegna ekki aðeins fólgin í því
að binda um sár hins særða. Hún er
líka og ekki síður það að minna á
kröfu kærleikans og miskunnsem-
innar. Að halda uppi merki sam-
hjálparinnar. Benda ekki aðeins á
veginn, heldur fara hann. Lifa sam-
kvæmt forskrift gullnu reglunnar:
,Ailt sem þér viljið að aðrir menn
gjöri yður það skuluð þér og þeim
gjöra.“
Tveggja ára tilraun hjá
Hjálparstofmm kirkjunnar
Innanlands-
aðstoð beint
í nyjan
UNDIR hatti Þjóðkirkjunnar hef-
ur Hjálparstofnun kirkjunnar verið
rekin um árabil en hún sinnir bæði
þróunar- og neyðarhjálp erlendis
og aðstoð innanlands. Oftlega hef-
ur verið leitað til landsmanna um
stuðning við hjálparstarfið erlendis
en minna hefur jafnan farið fyrir
innanlandshjálpinni enda erfitt að
bera á torg það sem þar er gert.
Akveðnar breytingar hafa þó
orðið í þeim efnum með aukinni
ásókn í aðstoð við einstaklinga og
til að koma þeim málum í fastan
farveg réð Hjálparstofnun fyrir
nokkru nýjan starfsmann til að
sinna því verkefni.
„Með ráðningu minni verður
bæði unnt að beina þessum verk-
efnum í ákveðinn farveg og lögð
aukin áhersla á að sinna ráðgjöf
með því að nýta þá fagþekkingu
sem ég hef sem félagsfræðingur,
ekki síst þar sem ég tók sérstak-
lega fyrir fátækt í velferðarsamfé-
lagi í náminu,“ segir Harpa Njáls
sem tók við starfinu í febrúar. Um
er að ræða tilraun með hálfa stöðu
til tveggja ára. En hvert er starfs-
sviðið?
Oft nóg að benda á leiðir
„Ég skipti verkefninu í þrjá
hluta, þ.e. neyðarhjálp, ráðgjöf og
sálgæsla. Neyðarhjálpin er svipuð
og verið hefur og hefur stofnunin
útvíkkað matarbúr sitt og getur út-
vegað fólki grunnfæðu í stuttan
tíma þar til ræst hefur úr málum.
Einnig er hægt að útvega föt sé
þörf á því. Ráðgjöf er mjög nauð-
farveg
synleg því það er löngu ljóst að
margt það fólk sem leitar til Hjálp-
arstofnunar hefur ekki á hreinu
hvaða félagslegu aðstoðar það get-
ur vænst. Því þarf að fara yfir mál-
in og athuga hvaða rétt fólk gæti
átt til bóta og aðstoðar. Oft er nóg
að benda á hvaða leiðir eru mögu-
legar og þá getur fólkið bjargað
sér uppfrá því. Þriðji þátturinn er
sálgæslan sem tengist auðvitað
nokkuð ráðgjöfinni. Margir skjól-
stæðinganna eiga mikla þrauta-
göngu að baki eftir sjúkdóma, veik-
indi og ýmis áföll eða eigin breysk-
leika og þurfa andlega hjálp tÚ að
ná sér á strik á ný. Þeir þarfnast
einhvers sem hlustar, sýnir samúð
og skilning og getur síðan leiðbeint
þeim áfram.“
Leita þarf til prestsins fyrst
Harpa segir að um alla þessa
þætti gildi að fólk leiti fyrst til
prests og hafi hann engin ráð til að
leysa vanda þess vísa þeir fólki
áfram til Hjálparstofnunar sem
reynir að leita lausna. En gerir hún
ráð fyrir að þessi hópur skjólstæð-
inga fari minnkandi?
„Við væntum þess að geta hjálp-
• PANTA þarf viðtalstíma vegna
einstaklingshjálpar hjá Hjálpar-
stofnun kirkjunnar milli klukkan
12.30 og 13.30 miðvikudaga,
fimmtudaga eða föstudaga. Ráð-
gjafinn er við sömu daga frá
13.30 til klukkan 16.